महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-9, chapter-11, verse-1
संजय उवाच ।
पतितं प्रेक्ष्य यन्तारं शल्यः सर्वायसीं गदाम् ।
आदाय तरसा राजंस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥१॥
पतितं प्रेक्ष्य यन्तारं शल्यः सर्वायसीं गदाम् ।
आदाय तरसा राजंस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥१॥
1. saṁjaya uvāca ,
patitaṁ prekṣya yantāraṁ śalyaḥ sarvāyasīṁ gadām ,
ādāya tarasā rājaṁstasthau giririvācalaḥ.
patitaṁ prekṣya yantāraṁ śalyaḥ sarvāyasīṁ gadām ,
ādāya tarasā rājaṁstasthau giririvācalaḥ.
1.
saṃjaya uvāca patitaṃ prekṣya yantāraṃ śalyaḥ sarvāyasīm
gadām ādāya tarasā rājan tasthau girir iva acalaḥ
gadām ādāya tarasā rājan tasthau girir iva acalaḥ
1.
saṃjaya uvāca rājan yantāraṃ patitaṃ prekṣya śalyaḥ
sarvāyasīm gadām ādāya tarasā acalaḥ giriḥ iva tasthau
sarvāyasīm gadām ādāya tarasā acalaḥ giriḥ iva tasthau
1. Saṃjaya said: O king, seeing the charioteer fallen, Shalya swiftly took up his iron mace and stood firm like an immovable mountain.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- संजय (saṁjaya) - Saṃjaya
- उवाच (uvāca) - said
- पतितम् (patitam) - fallen
- प्रेक्ष्य (prekṣya) - having seen
- यन्तारम् (yantāram) - charioteer, driver
- शल्यः (śalyaḥ) - Shalya
- सर्वायसीम् (sarvāyasīm) - entirely made of iron
- गदाम् (gadām) - mace
- आदाय (ādāya) - having taken up
- तरसा (tarasā) - swiftly, with energy, violently
- राजन् (rājan) - O king
- तस्थौ (tasthau) - stood
- गिरिः (giriḥ) - mountain
- इव (iva) - like, as
- अचलः (acalaḥ) - immovable
Words meanings and morphology
संजय (saṁjaya) - Saṃjaya
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of saṃjaya
saṁjaya - Saṃjaya
उवाच (uvāca) - said
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of vac
Root: vac (class 2)
पतितम् (patitam) - fallen
(adjective)
Accusative, masculine, singular of patita
patita - fallen
Past Passive Participle
from pat (to fall)
Root: pat (class 1)
प्रेक्ष्य (prekṣya) - having seen
(indeclinable)
gerund / absolutive
pra + īkṣ
Prefix: pra
Root: īkṣ (class 1)
यन्तारम् (yantāram) - charioteer, driver
(noun)
Accusative, masculine, singular of yantṛ
yantṛ - charioteer, controller, driver
from yam
Root: yam (class 1)
शल्यः (śalyaḥ) - Shalya
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of śalya
śalya - Shalya (proper name)
सर्वायसीम् (sarvāyasīm) - entirely made of iron
(adjective)
Accusative, feminine, singular of sarvāyasa
sarvāyasa - made entirely of iron
sarva + ayasa
Compound type : bahuvrihi (sarva+ayasa)
- sarva – all, whole, entire
adjective (masculine) - ayasa – iron, made of iron
adjective (neuter)
गदाम् (gadām) - mace
(noun)
Accusative, feminine, singular of gadā
gadā - mace, club
आदाय (ādāya) - having taken up
(indeclinable)
gerund / absolutive
ā + dā
Prefix: ā
Root: dā (class 3)
तरसा (tarasā) - swiftly, with energy, violently
(noun)
Instrumental, neuter, singular of taras
taras - energy, speed, swiftness
राजन् (rājan) - O king
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king, sovereign
तस्थौ (tasthau) - stood
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of sthā
Root: sthā (class 1)
गिरिः (giriḥ) - mountain
(noun)
Nominative, masculine, singular of giri
giri - mountain, hill
इव (iva) - like, as
(indeclinable)
अचलः (acalaḥ) - immovable
(adjective)
Nominative, masculine, singular of acala
acala - immovable, mountain
a + cala
Root: cal (class 1)