महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-7, chapter-144, verse-16
गौतमं द्रुतमायान्तं द्रोणान्तिकमरिंदमम् ।
विव्याध नवभिर्भल्लैः शिखण्डी प्रहसन्निव ॥१६॥
विव्याध नवभिर्भल्लैः शिखण्डी प्रहसन्निव ॥१६॥
16. gautamaṁ drutamāyāntaṁ droṇāntikamariṁdamam ,
vivyādha navabhirbhallaiḥ śikhaṇḍī prahasanniva.
vivyādha navabhirbhallaiḥ śikhaṇḍī prahasanniva.
16.
gautamam drutam āyāntam droṇāntikam ariṃdamam
vivyādha navabhiḥ bhallaiḥ śikhaṇḍī prahasan iva
vivyādha navabhiḥ bhallaiḥ śikhaṇḍī prahasan iva
16.
śikhaṇḍī prahasan iva,
drutam droṇāntikam āyāntam ariṃdamam gautamam navabhiḥ bhallaiḥ vivyādha
drutam droṇāntikam āyāntam ariṃdamam gautamam navabhiḥ bhallaiḥ vivyādha
16.
Śikhaṇḍin, as if laughing, pierced Gautama (Kṛpa), the subduer of enemies, who was swiftly approaching Droṇa, with nine lances.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- गौतमम् (gautamam) - Gautama (referring to Kṛpa) (Gautama)
- द्रुतम् (drutam) - swiftly, quickly
- आयान्तम् (āyāntam) - approaching, coming
- द्रोणान्तिकम् (droṇāntikam) - near Droṇa, to Droṇa's vicinity
- अरिंदमम् (ariṁdamam) - subduer of enemies, enemy-crusher
- विव्याध (vivyādha) - he pierced, he wounded
- नवभिः (navabhiḥ) - with nine
- भल्लैः (bhallaiḥ) - with lances, with arrows
- शिखण्डी (śikhaṇḍī) - Śikhaṇḍin
- प्रहसन् (prahasan) - laughing, smiling
- इव (iva) - as if, like, as
Words meanings and morphology
गौतमम् (gautamam) - Gautama (referring to Kṛpa) (Gautama)
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of gautama
gautama - Gautama (a patronymic, son of Gotama; an epithet for Kṛpa)
Derived from Gotama
द्रुतम् (drutam) - swiftly, quickly
(adjective)
Accusative, neuter, singular of druta
druta - swift, quick, hurried
Past Passive Participle
Past Passive Participle of root 'dru' (to run)
Root: dru (class 1)
Note: Adverbial usage
आयान्तम् (āyāntam) - approaching, coming
(adjective)
Accusative, masculine, singular of āyānt
āyānt - approaching, coming
Present Active Participle
Present Active Participle of root 'yā' with prefix 'ā'
Prefix: ā
Root: yā (class 2)
द्रोणान्तिकम् (droṇāntikam) - near Droṇa, to Droṇa's vicinity
(noun)
Accusative, neuter, singular of droṇāntika
droṇāntika - near Droṇa, vicinity of Droṇa
Compound type : tatpuruṣa (droṇa+antika)
- droṇa – Droṇa (name of a preceptor)
proper noun (masculine) - antika – near, proximity, vicinity
noun (neuter)
Note: Accusative case indicates destination or proximity.
अरिंदमम् (ariṁdamam) - subduer of enemies, enemy-crusher
(adjective)
Accusative, masculine, singular of ariṃdama
ariṁdama - subduer of enemies, enemy-crusher
Compound type : tatpuruṣa (ari+dama)
- ari – enemy, foe
noun (masculine) - dama – taming, subduing
noun (masculine)
From root 'dam' (to tame, subdue)
Root: dam (class 1)
विव्याध (vivyādha) - he pierced, he wounded
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (lit) of vyādh
Prefix: vi
Root: vyadh (class 4)
नवभिः (navabhiḥ) - with nine
(numeral)
भल्लैः (bhallaiḥ) - with lances, with arrows
(noun)
Instrumental, masculine, plural of bhalla
bhalla - a kind of arrow, dart, lance
शिखण्डी (śikhaṇḍī) - Śikhaṇḍin
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of śikhaṇḍin
śikhaṇḍin - Śikhaṇḍin (a warrior in the Mahābhārata)
प्रहसन् (prahasan) - laughing, smiling
(adjective)
Nominative, masculine, singular of prahasat
prahasat - laughing, smiling
Present Active Participle
Present Active Participle of root 'has' with prefix 'pra'
Prefix: pra
Root: has (class 1)
इव (iva) - as if, like, as
(indeclinable)