महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-18, chapter-3, verse-16
आगच्छ नरशार्दूल मुक्तास्ते चैव किल्बिषात् ।
स्वपक्षाश्चैव ये तुभ्यं पार्थिवा निहता रणे ।
सर्वे स्वर्गमनुप्राप्तास्तान्पश्य पुरुषर्षभ ॥१६॥
स्वपक्षाश्चैव ये तुभ्यं पार्थिवा निहता रणे ।
सर्वे स्वर्गमनुप्राप्तास्तान्पश्य पुरुषर्षभ ॥१६॥
16. āgaccha naraśārdūla muktāste caiva kilbiṣāt ,
svapakṣāścaiva ye tubhyaṁ pārthivā nihatā raṇe ,
sarve svargamanuprāptāstānpaśya puruṣarṣabha.
svapakṣāścaiva ye tubhyaṁ pārthivā nihatā raṇe ,
sarve svargamanuprāptāstānpaśya puruṣarṣabha.
16.
āgaccha naraśārdūla muktāḥ te ca eva
kilbiṣāt svapakṣāḥ ca eva ye tubhyam
pārthivāḥ nihatāḥ raṇe sarve svargam
anuprāptāḥ tān paśya puruṣarṣabha
kilbiṣāt svapakṣāḥ ca eva ye tubhyam
pārthivāḥ nihatāḥ raṇe sarve svargam
anuprāptāḥ tān paśya puruṣarṣabha
16.
naraśārdūla āgaccha te ca eva kilbiṣāt
muktāḥ ye ca eva tubhyam svapakṣāḥ
pārthivāḥ raṇe nihatāḥ sarve svargam
anuprāptāḥ puruṣarṣabha tān paśya
muktāḥ ye ca eva tubhyam svapakṣāḥ
pārthivāḥ raṇe nihatāḥ sarve svargam
anuprāptāḥ puruṣarṣabha tān paśya
16.
Come, O best of men! They (the Pāṇḍavas and Draupadī) are now freed from sin. And all those kings of your side who were slain in battle have also attained heaven. See them, O bull among men!
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- आगच्छ (āgaccha) - come, approach
- नरशार्दूल (naraśārdūla) - O tiger among men, O best of men
- मुक्ताः (muktāḥ) - freed, liberated
- ते (te) - the Pāṇḍavas and Draupadī (mentioned in the previous verse) (they)
- च (ca) - and
- एव (eva) - indeed, only, just
- किल्बिषात् (kilbiṣāt) - from sin, from fault
- स्वपक्षाः (svapakṣāḥ) - one's own party/side/faction
- च (ca) - and
- एव (eva) - indeed, only, just
- ये (ye) - who (plural)
- तुभ्यम् (tubhyam) - belonging to you, on your side (for you, to you)
- पार्थिवाः (pārthivāḥ) - kings, princes (earth-born)
- निहताः (nihatāḥ) - slain, killed
- रणे (raṇe) - in battle, in war
- सर्वे (sarve) - all, everyone
- स्वर्गम् (svargam) - heaven, celestial abode
- अनुप्राप्ताः (anuprāptāḥ) - attained, reached
- तान् (tān) - them (accusative plural)
- पश्य (paśya) - see, behold
- पुरुषर्षभ (puruṣarṣabha) - O bull among men, O best of men
Words meanings and morphology
आगच्छ (āgaccha) - come, approach
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of āgacch
Prefix: ā
Root: gam (class 1)
नरशार्दूल (naraśārdūla) - O tiger among men, O best of men
(noun)
Vocative, masculine, singular of naraśārdūla
naraśārdūla - tiger among men (idiomatic for best of men)
Compound type : tatpuruṣa (nara+śārdūla)
- nara – man, person
noun (masculine) - śārdūla – tiger
noun (masculine)
मुक्ताः (muktāḥ) - freed, liberated
(adjective)
Nominative, masculine, plural of mukta
mukta - freed, released, liberated
Past Passive Participle
derived from root muc + kta
Root: muc (class 6)
ते (te) - the Pāṇḍavas and Draupadī (mentioned in the previous verse) (they)
(pronoun)
Nominative, masculine, plural of ta
ta - that, he, she, it
च (ca) - and
(indeclinable)
एव (eva) - indeed, only, just
(indeclinable)
किल्बिषात् (kilbiṣāt) - from sin, from fault
(noun)
Ablative, neuter, singular of kilbiṣa
kilbiṣa - sin, fault, crime
स्वपक्षाः (svapakṣāḥ) - one's own party/side/faction
(noun)
Nominative, masculine, plural of svapakṣa
svapakṣa - one's own side, one's own party
Compound type : tatpuruṣa (sva+pakṣa)
- sva – own
pronoun - pakṣa – side, party, wing
noun (masculine)
च (ca) - and
(indeclinable)
एव (eva) - indeed, only, just
(indeclinable)
ये (ye) - who (plural)
(pronoun)
Nominative, masculine, plural of ya
ya - who, which, that
तुभ्यम् (tubhyam) - belonging to you, on your side (for you, to you)
(pronoun)
Dative, singular of yuṣmad
yuṣmad - you (singular)
पार्थिवाः (pārthivāḥ) - kings, princes (earth-born)
(noun)
Nominative, masculine, plural of pārthiva
pārthiva - earthly, a king, prince
निहताः (nihatāḥ) - slain, killed
(adjective)
Nominative, masculine, plural of nihata
nihata - killed, slain, struck down
Past Passive Participle
derived from ni + han + kta
Prefix: ni
Root: han (class 2)
रणे (raṇe) - in battle, in war
(noun)
Locative, masculine, singular of raṇa
raṇa - battle, war, combat
सर्वे (sarve) - all, everyone
(pronoun)
Nominative, masculine, plural of sarva
sarva - all, every
स्वर्गम् (svargam) - heaven, celestial abode
(noun)
Accusative, masculine, singular of svarga
svarga - heaven, paradise
अनुप्राप्ताः (anuprāptāḥ) - attained, reached
(adjective)
Nominative, masculine, plural of anuprāpta
anuprāpta - attained, obtained, reached
Past Passive Participle
derived from anu + pra + āp + kta
Prefixes: anu+pra
Root: āp (class 5)
तान् (tān) - them (accusative plural)
(pronoun)
Accusative, masculine, plural of ta
ta - that, he, she, it
पश्य (paśya) - see, behold
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of paśya
derived from root dṛś (class 1 conjugation, paśya form)
Root: dṛś (class 1)
पुरुषर्षभ (puruṣarṣabha) - O bull among men, O best of men
(noun)
Vocative, masculine, singular of puruṣarṣabha
puruṣarṣabha - bull among men (idiomatic for best of men)
Compound type : tatpuruṣa (puruṣa+ṛṣabha)
- puruṣa – man, person, cosmic person (puruṣa)
noun (masculine) - ṛṣabha – bull, best, excellent
noun (masculine)