महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-9, chapter-17, verse-38
ततो हतमभिप्रेक्ष्य मद्रराजबलं महत् ।
मद्रराजं च समरे दृष्ट्वा शूरं निपातितम् ।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥३८॥
मद्रराजं च समरे दृष्ट्वा शूरं निपातितम् ।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥३८॥
38. tato hatamabhiprekṣya madrarājabalaṁ mahat ,
madrarājaṁ ca samare dṛṣṭvā śūraṁ nipātitam ,
duryodhanabalaṁ sarvaṁ punarāsītparāṅmukham.
madrarājaṁ ca samare dṛṣṭvā śūraṁ nipātitam ,
duryodhanabalaṁ sarvaṁ punarāsītparāṅmukham.
38.
tataḥ hatam abhiprekṣya madrarājabalam
mahat madrarājam ca samare
dṛṣṭvā śūram nipātitam duryodhanabalam
sarvam punaḥ āsīt parāṅmukham
mahat madrarājam ca samare
dṛṣṭvā śūram nipātitam duryodhanabalam
sarvam punaḥ āsīt parāṅmukham
38.
tataḥ mahat madrarājabalam hatam abhiprekṣya,
ca śūram madrarājam samare nipātitam dṛṣṭvā,
sarvam duryodhanabalam punaḥ parāṅmukham āsīt
ca śūram madrarājam samare nipātitam dṛṣṭvā,
sarvam duryodhanabalam punaḥ parāṅmukham āsīt
38.
Then, seeing the great army of the Madra king slain, and seeing the heroic Madra king himself fallen in battle, Duryodhana's entire army again turned away.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- ततः (tataḥ) - then, therefrom, afterwards
- हतम् (hatam) - slain, killed, destroyed
- अभिप्रेक्ष्य (abhiprekṣya) - having seen, having perceived, having observed
- मद्रराजबलम् (madrarājabalam) - the army of the Madra king
- महत् (mahat) - great, large, powerful
- मद्रराजम् (madrarājam) - the Madra king
- च (ca) - and, also
- समरे (samare) - in battle, in combat
- दृष्ट्वा (dṛṣṭvā) - having seen, having perceived
- शूरम् (śūram) - heroic, brave, a hero
- निपातितम् (nipātitam) - fallen, cast down, overthrown
- दुर्योधनबलम् (duryodhanabalam) - Duryodhana's army
- सर्वम् (sarvam) - all, entire, whole
- पुनः (punaḥ) - again, back, anew
- आसीत् (āsīt) - it was, it became
- पराङ्मुखम् (parāṅmukham) - having face averted, turned away, fleeing
Words meanings and morphology
ततः (tataḥ) - then, therefrom, afterwards
(indeclinable)
हतम् (hatam) - slain, killed, destroyed
(adjective)
Accusative, neuter, singular of hata
hata - slain, killed, struck
Past Passive Participle
root han (to strike/kill) + kta suffix
Root: han (class 2)
Note: Modifies 'madrarājabalam'
अभिप्रेक्ष्य (abhiprekṣya) - having seen, having perceived, having observed
(indeclinable)
absolutive
prefix abhi-pra- + root īkṣ (to see) + suffix -ya
Prefixes: abhi+pra
Root: īkṣ (class 1)
Note: Absolutive (gerund) form
मद्रराजबलम् (madrarājabalam) - the army of the Madra king
(noun)
Accusative, neuter, singular of madrarājabala
madrarājabala - the army of the king of Madra
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (madra+rāja+bala)
- madra – name of a country/people
proper noun (masculine) - rāja – king
noun (masculine)
Root: rāj (class 1) - bala – strength, army
noun (neuter)
Note: Object of 'abhiprekṣya'
महत् (mahat) - great, large, powerful
(adjective)
Accusative, neuter, singular of mahat
mahat - great, large, vast, powerful
Note: Modifies 'madrarājabalam'
मद्रराजम् (madrarājam) - the Madra king
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of madrarāja
madrarāja - king of Madra
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (madra+rāja)
- madra – name of a country/people
proper noun (masculine) - rāja – king
noun (masculine)
Root: rāj (class 1)
Note: Object of 'dṛṣṭvā'
च (ca) - and, also
(indeclinable)
समरे (samare) - in battle, in combat
(noun)
Locative, masculine, singular of samara
samara - battle, war, combat
दृष्ट्वा (dṛṣṭvā) - having seen, having perceived
(indeclinable)
absolutive
root dṛś (to see) + ktvā suffix
Root: dṛś (class 1)
Note: Absolutive (gerund) form
शूरम् (śūram) - heroic, brave, a hero
(adjective)
Accusative, masculine, singular of śūra
śūra - hero, brave, valiant
Note: Modifies 'madrarājam'
निपातितम् (nipātitam) - fallen, cast down, overthrown
(adjective)
Accusative, masculine, singular of nipātita
nipātita - made to fall, thrown down, slain
Past Passive Participle (causative)
prefix ni- + root pat (to fall) in causative form + kta suffix
Prefix: ni
Root: pat (class 1)
Note: Modifies 'madrarājam'
दुर्योधनबलम् (duryodhanabalam) - Duryodhana's army
(noun)
Nominative, neuter, singular of duryodhanabala
duryodhanabala - Duryodhana's army
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (duryodhana+bala)
- duryodhana – Duryodhana (proper name)
proper noun (masculine) - bala – army, strength
noun (neuter)
Note: Subject of 'āsīt'
सर्वम् (sarvam) - all, entire, whole
(adjective)
Nominative, neuter, singular of sarva
sarva - all, every, entire, whole
Note: Modifies 'duryodhanabalam'
पुनः (punaḥ) - again, back, anew
(indeclinable)
आसीत् (āsīt) - it was, it became
(verb)
3rd person , singular, active, past imperfect (laṅ) of āsīt
Imperfect Active
root as (to be) in imperfect tense, 3rd person singular
Root: as (class 2)
पराङ्मुखम् (parāṅmukham) - having face averted, turned away, fleeing
(adjective)
Nominative, neuter, singular of parāṅmukha
parāṅmukha - having face averted, turned away, fleeing
Compound type : bahuvrīhi (parāc+mukha)
- parāc – away, backward
indeclinable - mukha – face, mouth
noun (neuter)
Note: Predicate adjective for 'duryodhanabalam'