योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-5, chapter-58, verse-3
हिमाद्रेः श्रृङ्गमस्तीह कैलासो नाम पर्वतः ।
शैलकुञ्जरनिर्मुक्तकलापस्येव नायकः ॥ ३ ॥
शैलकुञ्जरनिर्मुक्तकलापस्येव नायकः ॥ ३ ॥
himādreḥ śrṛṅgamastīha kailāso nāma parvataḥ ,
śailakuñjaranirmuktakalāpasyeva nāyakaḥ 3
śailakuñjaranirmuktakalāpasyeva nāyakaḥ 3
3.
himādreḥ śṛṅgam asti iha kailāsaḥ nāma parvataḥ
śailakuñjaranirmuktakalāpasya iva nāyakaḥ
śailakuñjaranirmuktakalāpasya iva nāyakaḥ
3.
iha himādreḥ śṛṅgam asti.
kailāsaḥ nāma parvataḥ (asti).
(saḥ) śailakuñjaranirmuktakalāpasya nāyakaḥ iva (asti).
kailāsaḥ nāma parvataḥ (asti).
(saḥ) śailakuñjaranirmuktakalāpasya nāyakaḥ iva (asti).
3.
Here, on the Himālaya, there is a peak named Kailāsa. It stands like the chief of a herd of mountain elephants which have shed their adornments.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- हिमाद्रेः (himādreḥ) - of the Himālaya (mountain)
- शृङ्गम् (śṛṅgam) - peak, horn
- अस्ति (asti) - is, exists
- इह (iha) - here, in this world
- कैलासः (kailāsaḥ) - Kailāsa (name of a mountain)
- नाम (nāma) - by name, named
- पर्वतः (parvataḥ) - mountain
- शैलकुञ्जरनिर्मुक्तकलापस्य (śailakuñjaranirmuktakalāpasya) - of a herd of mountain elephants which have shed their adornments
- इव (iva) - like, as
- नायकः (nāyakaḥ) - leader, chief
Words meanings and morphology
हिमाद्रेः (himādreḥ) - of the Himālaya (mountain)
(proper noun)
Genitive, masculine, singular of himādri
himādri - the Himālaya mountain (lit. 'snow-mountain')
Compound type : Tatpuruṣa (hima+adri)
- hima – snow, frost, cold
noun (masculine) - adri – mountain, rock
noun (masculine)
शृङ्गम् (śṛṅgam) - peak, horn
(noun)
Nominative, neuter, singular of śṛṅga
śṛṅga - horn, peak, summit, crest
अस्ति (asti) - is, exists
(verb)
3rd person , singular, active, present (Laṭ) of as
Root: as (class 2)
इह (iha) - here, in this world
(indeclinable)
कैलासः (kailāsaḥ) - Kailāsa (name of a mountain)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of kailāsa
kailāsa - Kailāsa, a sacred mountain in the Himalayas, abode of Śiva
नाम (nāma) - by name, named
(indeclinable)
पर्वतः (parvataḥ) - mountain
(noun)
Nominative, masculine, singular of parvata
parvata - mountain, hill
शैलकुञ्जरनिर्मुक्तकलापस्य (śailakuñjaranirmuktakalāpasya) - of a herd of mountain elephants which have shed their adornments
(adjective)
Genitive, masculine, singular of śailakuñjaranirmuktakalāpa
śailakuñjaranirmuktakalāpa - of mountain elephants from which ornaments have been removed
Compound type : Bahuvrīhi (śailakuñjara+nirmuktakalāpa)
- śailakuñjara – mountain elephant
noun (masculine) - śaila – mountain, rocky
noun (masculine) - kuñjara – elephant
noun (masculine) - nirmuktakalāpa – having shed/removed ornaments
adjective (masculine) - nirmukta – released, freed, removed
adjective (masculine)
Past Passive Participle
Derived from root 'muc' (to release) with prefix 'nir-'.
Prefix: nir
Root: muc (class 6) - kalāpa – ornament, adornment, collection, bundle
noun (masculine)
इव (iva) - like, as
(indeclinable)
नायकः (nāyakaḥ) - leader, chief
(noun)
Nominative, masculine, singular of nāyaka
nāyaka - leader, chief, guide, hero
Derived from root 'nī' (to lead) with suffix '-aka'.
Root: nī (class 1)