महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-7, chapter-18, verse-28
गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान् ।
शरैर्विशकलीकुर्वंश्चक्रे व्यश्वरथद्विपान् ॥२८॥
शरैर्विशकलीकुर्वंश्चक्रे व्यश्वरथद्विपान् ॥२८॥
28. gandharvanagarākārānvidhivatkalpitānrathān ,
śarairviśakalīkurvaṁścakre vyaśvarathadvipān.
śarairviśakalīkurvaṁścakre vyaśvarathadvipān.
28.
gandharvanagarākārān vidhivat kalpitān rathān
śaraiḥ viśakalīkurvan cakre vyaśvarathadvipān
śaraiḥ viśakalīkurvan cakre vyaśvarathadvipān
28.
śaraiḥ gandharvanagarākārān,
vidhivat kalpitān rathān viśakalīkurvan,
[saḥ] vyaśvarathadvipān cakre
vidhivat kalpitān rathān viśakalīkurvan,
[saḥ] vyaśvarathadvipān cakre
28.
Shattering with arrows the chariots, which were meticulously arranged and appeared like mirage-cities (gandharvanagaras), he rendered them devoid of horses, chariots, and elephants.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- गन्धर्वनगराकारान् (gandharvanagarākārān) - resembling cities of Gandharvas (mirage-like cities)
- विधिवत् (vidhivat) - according to rule, properly, methodically
- कल्पितान् (kalpitān) - arranged, prepared, conceived
- रथान् (rathān) - chariots
- शरैः (śaraiḥ) - with arrows
- विशकलीकुर्वन् (viśakalīkurvan) - shattering, making into pieces, breaking apart
- चक्रे (cakre) - he made, he did
- व्यश्वरथद्विपान् (vyaśvarathadvipān) - without horses, chariots, and elephants
Words meanings and morphology
गन्धर्वनगराकारान् (gandharvanagarākārān) - resembling cities of Gandharvas (mirage-like cities)
(adjective)
Accusative, masculine, plural of gandharvanagarākāra
gandharvanagarākāra - having the appearance of a Gandharva city (a mirage, illusory city)
Compound type : bahuvrīhi (gandharva+nagara+ākāra)
- gandharva – celestial musician, Gandharva (a class of demi-gods)
noun (masculine) - nagara – city, town
noun (neuter) - ākāra – form, appearance, shape
noun (masculine)
Note: Adjective agreeing with rathān
विधिवत् (vidhivat) - according to rule, properly, methodically
(indeclinable)
From vidhi + vat suffix
कल्पितान् (kalpitān) - arranged, prepared, conceived
(adjective)
Accusative, masculine, plural of kalpita
kalpita - arranged, prepared, imagined
Past Passive Participle
From root √kḷp
Root: kḷp (class 10)
Note: Adjective agreeing with rathān
रथान् (rathān) - chariots
(noun)
Accusative, masculine, plural of ratha
ratha - chariot, car
शरैः (śaraiḥ) - with arrows
(noun)
Instrumental, masculine, plural of śara
śara - arrow
विशकलीकुर्वन् (viśakalīkurvan) - shattering, making into pieces, breaking apart
(adjective)
Nominative, masculine, singular of viśakalīkurvat
viśakalīkurvat - shattering, making into pieces
Present Active Participle
From causative root viśakalīkṛ (to shatter, make into pieces)
Compound type : karmadhāraya (viśakala+kṛ)
- viśakala – broken piece, fragment
noun (neuter)
Prefix: vi - kṛ – to make, do
verb
Root: kṛ (class 8)
Note: Participle agreeing with the implied subject (Arjuna)
चक्रे (cakre) - he made, he did
(verb)
3rd person , singular, middle, perfect (liṭ) of kṛ
Root: kṛ (class 8)
व्यश्वरथद्विपान् (vyaśvarathadvipān) - without horses, chariots, and elephants
(adjective)
Accusative, masculine, plural of vyaśvarathadvipa
vyaśvarathadvipa - lacking horses, chariots, and elephants
Compound type : bahuvrīhi (vi+aśva+ratha+dvipa)
- vi – without, separation, negation
indeclinable - aśva – horse
noun (masculine) - ratha – chariot
noun (masculine) - dvipa – elephant (lit. 'drinker twice')
noun (masculine)
Note: Adjective agreeing with the implied objects (the chariots and their contents)