महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-48, verse-9
अतो विशिष्टस्त्वधमो गुरुदारप्रधर्षकः ।
बाह्यं वर्णं जनयति चातुर्वर्ण्यविगर्हितम् ॥९॥
बाह्यं वर्णं जनयति चातुर्वर्ण्यविगर्हितम् ॥९॥
9. ato viśiṣṭastvadhamo gurudārapradharṣakaḥ ,
bāhyaṁ varṇaṁ janayati cāturvarṇyavigarhitam.
bāhyaṁ varṇaṁ janayati cāturvarṇyavigarhitam.
9.
ataḥ viśiṣṭaḥ tu adhamaḥ guru-dāra-pradharṣakaḥ
bāhyam varṇam janayati cāturvarṇya-vigarhitam
bāhyam varṇam janayati cāturvarṇya-vigarhitam
9.
ataḥ guru-dāra-pradharṣakaḥ tu adhamaḥ viśiṣṭaḥ (bhavati).
(saḥ) cāturvarṇya-vigarhitam bāhyam varṇam janayati.
(saḥ) cāturvarṇya-vigarhitam bāhyam varṇam janayati.
9.
Therefore, a person who violates his spiritual teacher's (guru) wife is considered the lowest; he produces an external social class (varṇa) that is reviled by the four (main) social classes (cāturvarṇya).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- अतः (ataḥ) - therefore, hence, from this
- विशिष्टः (viśiṣṭaḥ) - particular, especially (emphasizing the bad quality) (distinguished, specific, excellent, particular, superior)
- तु (tu) - but, indeed, however
- अधमः (adhamaḥ) - lowest, vilest, most inferior
- गुरु-दार-प्रधर्षकः (guru-dāra-pradharṣakaḥ) - one who violates the teacher's wife
- बाह्यम् (bāhyam) - external, outcast, foreign
- वर्णम् (varṇam) - social class (varṇa) (social class (varna), color, letter)
- जनयति (janayati) - produces, generates, causes to be born
- चातुर्वर्ण्य-विगर्हितम् (cāturvarṇya-vigarhitam) - reviled/despised by the four social classes
Words meanings and morphology
अतः (ataḥ) - therefore, hence, from this
(indeclinable)
विशिष्टः (viśiṣṭaḥ) - particular, especially (emphasizing the bad quality) (distinguished, specific, excellent, particular, superior)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of viśiṣṭa
viśiṣṭa - distinguished, specific, excellent, particular, superior
Past Passive Participle
Derived from vi-śiṣ (to distinguish)
Prefix: vi
Root: śiṣ
तु (tu) - but, indeed, however
(indeclinable)
अधमः (adhamaḥ) - lowest, vilest, most inferior
(adjective)
Nominative, masculine, singular of adhama
adhama - lowest, vilest, most inferior, mean
गुरु-दार-प्रधर्षकः (guru-dāra-pradharṣakaḥ) - one who violates the teacher's wife
(noun)
Nominative, masculine, singular of guru-dāra-pradharṣaka
guru-dāra-pradharṣaka - one who violates the teacher's wife
Compound type : tatpuruṣa (guru+dāra+pradharṣaka)
- guru – teacher, spiritual preceptor, heavy, important
noun (masculine) - dāra – wife (often plural, here singular in meaning)
noun (masculine) - pradharṣaka – violator, assailant, oppressor
noun (masculine)
Agent Noun
Derived from pra-dhṛṣ (to violate, attack)
Prefix: pra
Root: dhṛṣ
बाह्यम् (bāhyam) - external, outcast, foreign
(adjective)
Accusative, masculine, singular of bāhya
bāhya - external, outer, outcast, foreign
Note: Agrees with varṇam
वर्णम् (varṇam) - social class (varṇa) (social class (varna), color, letter)
(noun)
Accusative, masculine, singular of varṇa
varṇa - color, appearance, social class (varna), letter, type
जनयति (janayati) - produces, generates, causes to be born
(verb)
3rd person , singular, active, present indicative (laṭ) of jan
Causative stem
Causative of root jan (to be born)
Root: jan (class 10)
चातुर्वर्ण्य-विगर्हितम् (cāturvarṇya-vigarhitam) - reviled/despised by the four social classes
(adjective)
Accusative, masculine, singular of cāturvarṇya-vigarhita
cāturvarṇya-vigarhita - reviled by the four social classes
Compound type : tatpuruṣa (cāturvarṇya+vigarhita)
- cāturvarṇya – the system of four social classes (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra)
noun (neuter) - vigarhita – despised, blamed, reviled, censured
adjective
Past Passive Participle
Derived from vi-garh (to blame, despise)
Prefix: vi
Root: garh
Note: Agrees with varṇam