महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-48, verse-23
वैदेहकाच्च पापिष्ठं क्रूरं भार्योपजीविनम् ।
निषादान्मद्रनाभं च खरयानप्रयायिनम् ॥२३॥
निषादान्मद्रनाभं च खरयानप्रयायिनम् ॥२३॥
23. vaidehakācca pāpiṣṭhaṁ krūraṁ bhāryopajīvinam ,
niṣādānmadranābhaṁ ca kharayānaprayāyinam.
niṣādānmadranābhaṁ ca kharayānaprayāyinam.
23.
vaidehakāt ca pāpiṣṭham krūram bhāryopajīvinam
niṣādāt madranābham ca kharayānaprayāyinam
niṣādāt madranābham ca kharayānaprayāyinam
23.
vaidehakāt ca pāpiṣṭham krūram bhāryopajīvinam (sūte)
niṣādāt ca madranābham kharayānaprayāyinam (sūte)
niṣādāt ca madranābham kharayānaprayāyinam (sūte)
23.
And from a Vaidehaka is produced a most sinful and cruel offspring, who lives by means of his wife. And from a Niṣāda (is produced) a Madranābha, who travels by donkey-cart.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- वैदेहकात् (vaidehakāt) - from a Vaidehaka (as a father) (from a Vaidehaka)
- च (ca) - and (and, also, moreover)
- पापिष्ठम् (pāpiṣṭham) - most sinful, most wicked (most sinful, most wicked, most villainous)
- क्रूरम् (krūram) - cruel (cruel, fierce, harsh)
- भार्योपजीविनम् (bhāryopajīvinam) - who lives by means of his wife (living by one's wife, supported by one's wife)
- निषादात् (niṣādāt) - from a Niṣāda (as a father) (from a Niṣāda)
- मद्रनाभम् (madranābham) - the Madranābha (caste) (a mixed caste called Madranābha (often associated with hunting or wild life))
- च (ca) - and (and, also, moreover)
- खरयानप्रयायिनम् (kharayānaprayāyinam) - who travels by donkey-cart (one who travels by donkey-cart)
Words meanings and morphology
वैदेहकात् (vaidehakāt) - from a Vaidehaka (as a father) (from a Vaidehaka)
(noun)
Ablative, masculine, singular of vaidehaka
vaidehaka - a mixed caste, traditionally from a Vaiśya father and Brāhmaṇa mother; a native of Videha
Note: Indicates the source or parent.
च (ca) - and (and, also, moreover)
(indeclinable)
पापिष्ठम् (pāpiṣṭham) - most sinful, most wicked (most sinful, most wicked, most villainous)
(adjective)
Accusative, masculine, singular of pāpiṣṭha
pāpiṣṭha - most sinful, most wicked
Superlative degree of 'pāpin' (sinful)
Note: Describes the offspring (implied masculine noun).
क्रूरम् (krūram) - cruel (cruel, fierce, harsh)
(adjective)
Accusative, masculine, singular of krūra
krūra - cruel, fierce, harsh
Note: Describes the offspring.
भार्योपजीविनम् (bhāryopajīvinam) - who lives by means of his wife (living by one's wife, supported by one's wife)
(noun)
Accusative, masculine, singular of bhāryopajīvin
bhāryopajīvin - living by one's wife, supported by one's wife
Compound type : tatpuruṣa (bhāryā+upajīvin)
- bhāryā – wife
noun (feminine) - upajīvin – one who lives by, subsists on
noun (masculine)
From verb 'jīv' with prefix 'upa', agent noun.
Prefix: upa
Root: jīv (class 1)
Note: Describes the offspring.
निषादात् (niṣādāt) - from a Niṣāda (as a father) (from a Niṣāda)
(noun)
Ablative, masculine, singular of niṣāda
niṣāda - a mixed caste, traditionally from a Brāhmaṇa father and Śūdra mother; a hunter
Note: Indicates the source or parent.
मद्रनाभम् (madranābham) - the Madranābha (caste) (a mixed caste called Madranābha (often associated with hunting or wild life))
(noun)
Accusative, masculine, singular of madranābha
madranābha - a mixed caste, mentioned as offspring of Niṣāda in some texts
Note: Object of implied verb.
च (ca) - and (and, also, moreover)
(indeclinable)
खरयानप्रयायिनम् (kharayānaprayāyinam) - who travels by donkey-cart (one who travels by donkey-cart)
(noun)
Accusative, masculine, singular of kharayānaprayāyin
kharayānaprayāyin - one who travels by donkey-cart
Compound type : tatpuruṣa (khara+yāna+prayāyin)
- khara – donkey, ass
noun (masculine) - yāna – vehicle, carriage, going
noun (neuter)
From root 'yā' (to go)
Root: yā (class 2) - prayāyin – going forth, traveling
noun (masculine)
From root 'yā' with prefix 'pra', agent noun.
Prefix: pra
Root: yā (class 2)
Note: Describes 'madranābham'.