महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-10, chapter-5, verse-30
एकसार्थं प्रयातौ स्वस्त्वया सह नरर्षभ ।
समदुःखसुखौ चैव नावां शङ्कितुमर्हसि ॥३०॥
समदुःखसुखौ चैव नावां शङ्कितुमर्हसि ॥३०॥
30. ekasārthaṁ prayātau svastvayā saha nararṣabha ,
samaduḥkhasukhau caiva nāvāṁ śaṅkitumarhasi.
samaduḥkhasukhau caiva nāvāṁ śaṅkitumarhasi.
30.
ekasārtham prayātau svaḥ tvayā saha nararṣabha
samaduḥkhasukhau ca eva na āvām śaṅkitum arhasi
samaduḥkhasukhau ca eva na āvām śaṅkitum arhasi
30.
"O best of men, we two have set out with a common purpose, along with you. And indeed, you ought not to doubt us, who share equally in pain and pleasure."
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- एकसार्थम् (ekasārtham) - with a common purpose, as one company
- प्रयातौ (prayātau) - having departed, having set out (we two)
- स्वः (svaḥ) - we two are
- त्वया (tvayā) - by you, with you
- सह (saha) - with, together with
- नरर्षभ (nararṣabha) - O best among men
- समदुःखसुखौ (samaduḥkhasukhau) - sharing equally in pain and pleasure
- च (ca) - and, also
- एव (eva) - indeed, only, just
- न (na) - not, no
- आवाम् (āvām) - us two
- शङ्कितुम् (śaṅkitum) - to doubt, to suspect
- अर्हसि (arhasi) - you ought, you are able
Words meanings and morphology
एकसार्थम् (ekasārtham) - with a common purpose, as one company
(indeclinable)
Compound type : karmadhāraya (eka+sārtha)
- eka – one, single
numeral - sārtha – meaning, purpose, company, caravan
noun (masculine)
Prefix: sa
Root: arth (class 1)
Note: Used adverbially here
प्रयातौ (prayātau) - having departed, having set out (we two)
(adjective)
Nominative, masculine, dual of prayāta
prayāta - departed, gone forth, started
Past Passive Participle
From root yā (to go) with upasarga pra, kta suffix.
Prefix: pra
Root: yā (class 2)
स्वः (svaḥ) - we two are
(verb)
1st person , dual, active, present (laṭ) of as
Present tense
Laṭ (Present) - First person dual active.
Root: as (class 2)
त्वया (tvayā) - by you, with you
(pronoun)
Instrumental, singular of yuṣmad
yuṣmad - you
सह (saha) - with, together with
(indeclinable)
Note: Governs instrumental case
नरर्षभ (nararṣabha) - O best among men
(noun)
Vocative, masculine, singular of nararṣabha
nararṣabha - best among men, excellent man
Compound type : tatpuruṣa (nara+ṛṣabha)
- nara – man, person
noun (masculine) - ṛṣabha – bull, best, chief
noun (masculine)
समदुःखसुखौ (samaduḥkhasukhau) - sharing equally in pain and pleasure
(adjective)
Nominative, masculine, dual of samaduḥkhasukha
samaduḥkhasukha - equally experiencing pain and pleasure, indifferent to pleasure and pain
Compound type : dvandva (sama+duḥkha+sukha)
- sama – equal, similar
adjective - duḥkha – pain, suffering, sorrow
noun (neuter) - sukha – pleasure, happiness, joy
noun (neuter)
च (ca) - and, also
(indeclinable)
एव (eva) - indeed, only, just
(indeclinable)
न (na) - not, no
(indeclinable)
Note: Negates the verb arhasi
आवाम् (āvām) - us two
(pronoun)
Accusative, dual of asmad
asmad - I, we
शङ्कितुम् (śaṅkitum) - to doubt, to suspect
(indeclinable)
Infinitive
From root śaṅk (to doubt), tumun suffix.
Root: śaṅk (class 1)
अर्हसि (arhasi) - you ought, you are able
(verb)
2nd person , singular, active, present (laṭ) of arh
Present tense
Laṭ (Present) - Second person singular active.
Root: arh (class 1)