महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-9, chapter-41, verse-22
तां कृशां च विवर्णां च दृष्ट्वा चिन्तासमन्विताम् ।
उवाच राजन्धर्मात्मा वसिष्ठो द्विपदां वरः ॥२२॥
उवाच राजन्धर्मात्मा वसिष्ठो द्विपदां वरः ॥२२॥
22. tāṁ kṛśāṁ ca vivarṇāṁ ca dṛṣṭvā cintāsamanvitām ,
uvāca rājandharmātmā vasiṣṭho dvipadāṁ varaḥ.
uvāca rājandharmātmā vasiṣṭho dvipadāṁ varaḥ.
22.
tām kṛśām ca vivarṇām ca dṛṣṭvā cintāsamannvitām
uvāca rājan dharmātmā vasiṣṭhaḥ dvipadām varaḥ
uvāca rājan dharmātmā vasiṣṭhaḥ dvipadām varaḥ
22.
rājan dharmātmā dvipadām varaḥ vasiṣṭhaḥ tām
kṛśām ca vivarṇām ca cintāsamannvitām dṛṣṭvā uvāca
kṛśām ca vivarṇām ca cintāsamannvitām dṛṣṭvā uvāca
22.
O king, Vasiṣṭha, who possessed a righteous character (dharma) and was the best among humans, seeing her emaciated, pale, and filled with worry, spoke.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- ताम् (tām) - her, that one
- कृशाम् (kṛśām) - emaciated, thin, weak
- च (ca) - and, also
- विवर्णाम् (vivarṇām) - discolored, pale, changed in color
- च (ca) - and, also
- दृष्ट्वा (dṛṣṭvā) - having seen, after seeing
- चिन्तासमन्न्विताम् (cintāsamannvitām) - endowed with worry, filled with anxiety
- उवाच (uvāca) - spoke, said
- राजन् (rājan) - O king
- धर्मात्मा (dharmātmā) - one whose soul is righteousness, righteous-minded
- वसिष्ठः (vasiṣṭhaḥ) - Vasiṣṭha (a proper name)
- द्विपदाम् (dvipadām) - of bipeds, of humans
- वरः (varaḥ) - best, excellent, boon
Words meanings and morphology
ताम् (tām) - her, that one
(pronoun)
Accusative, feminine, singular of tad
tad - that, she, he, it
कृशाम् (kṛśām) - emaciated, thin, weak
(adjective)
Accusative, feminine, singular of kṛśa
kṛśa - thin, lean, emaciated, weak
च (ca) - and, also
(indeclinable)
विवर्णाम् (vivarṇām) - discolored, pale, changed in color
(adjective)
Accusative, feminine, singular of vivarṇa
vivarṇa - discolored, pale, changed in color
Prefix: vi
Root: varṇ
च (ca) - and, also
(indeclinable)
दृष्ट्वा (dṛṣṭvā) - having seen, after seeing
(indeclinable)
absolutive (gerund)
Root: dṛś (class 1)
चिन्तासमन्न्विताम् (cintāsamannvitām) - endowed with worry, filled with anxiety
(adjective)
Accusative, feminine, singular of cintāsamannvita
cintāsamannvita - endowed with worry, filled with anxiety
Compound type : tatpuruṣa (cintā+samannvita)
- cintā – thought, worry, anxiety
noun (feminine) - samannvita – accompanied, endowed with, possessed of
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from 'anu-i' with 'sam' prefix
Prefixes: sam+anu
Root: i (class 2)
उवाच (uvāca) - spoke, said
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (lit) of vac
Root: vac (class 2)
राजन् (rājan) - O king
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king
धर्मात्मा (dharmātmā) - one whose soul is righteousness, righteous-minded
(adjective)
Nominative, masculine, singular of dharmātman
dharmātman - one whose soul is righteousness, righteous-minded, virtuous person
Compound type : bahuvrīhi (dharma+ātman)
- dharma – duty, righteousness, virtue, natural law
noun (masculine) - ātman – self, soul, spirit
noun (masculine)
वसिष्ठः (vasiṣṭhaḥ) - Vasiṣṭha (a proper name)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of vasiṣṭha
vasiṣṭha - Vasiṣṭha (name of a Vedic sage)
द्विपदाम् (dvipadām) - of bipeds, of humans
(noun)
Genitive, masculine, plural of dvipada
dvipada - biped, human
Compound type : dvigu (dvi+pada)
- dvi – two
numeral - pada – foot
noun (neuter)
वरः (varaḥ) - best, excellent, boon
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vara
vara - best, excellent, superior; a boon