वाल्मीकि-रामायणम्
vālmīki-rāmāyaṇam
-
book-3, chapter-50, verse-17
तस्यास्तद्विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम् ।
न रराज विना रामं विनालमिव पङ्कजम् ॥१७॥
न रराज विना रामं विनालमिव पङ्कजम् ॥१७॥
17. tasyāstadvimalaṃ vaktramākāśe rāvaṇāṅkagam ,
na rarāja vinā rāmaṃ vinālamiva paṅkajam.
na rarāja vinā rāmaṃ vinālamiva paṅkajam.
17.
tasyāḥ tat vimalam vaktram ākāśe rāvaṇāṅkagam
na rarāja vinā rāmam vinālam iva paṅkajam
na rarāja vinā rāmam vinālam iva paṅkajam
17.
ākāśe rāvaṇāṅkagam tasyāḥ tat vimalam vaktram
rāmam vinā na rarāja vinālam paṅkajam iva
rāmam vinā na rarāja vinālam paṅkajam iva
17.
Her pure face (vaktra), though resting in Rāvaṇa's lap in the sky, did not shine without Rāma, just like a lotus (paṅkaja) without its stalk.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- तस्याः (tasyāḥ) - of her, her
- तत् (tat) - that, this
- विमलम् (vimalam) - pure, spotless, clean
- वक्त्रम् (vaktram) - face, mouth
- आकाशे (ākāśe) - in the sky, in space
- रावणाङ्कगम् (rāvaṇāṅkagam) - resting on Rāvaṇa's lap
- न (na) - not
- रराज (rarāja) - shone, gleamed
- विना (vinā) - without, except
- रामम् (rāmam) - Rāma (accusative)
- विनालम् (vinālam) - without a stalk, stalkless
- इव (iva) - like, as if
- पङ्कजम् (paṅkajam) - lotus (born in mud)
Words meanings and morphology
तस्याः (tasyāḥ) - of her, her
(pronoun)
Genitive, feminine, singular of tad
tad - that, this
Note: Pronoun 'tad' declined in feminine genitive singular.
तत् (tat) - that, this
(pronoun)
Nominative, neuter, singular of tad
tad - that, this
विमलम् (vimalam) - pure, spotless, clean
(adjective)
Nominative, neuter, singular of vimala
vimala - pure, spotless, clean
Compound type : pradi-samasa (vi+mala)
- vi – apart, away, without
indeclinable - mala – dirt, impurity
noun (masculine)
वक्त्रम् (vaktram) - face, mouth
(noun)
Nominative, neuter, singular of vaktra
vaktra - face, mouth, snout
आकाशे (ākāśe) - in the sky, in space
(noun)
Locative, masculine, singular of ākāśa
ākāśa - sky, space, ether
रावणाङ्कगम् (rāvaṇāṅkagam) - resting on Rāvaṇa's lap
(adjective)
Nominative, neuter, singular of rāvaṇāṅkaga
rāvaṇāṅkaga - resting on Rāvaṇa's lap
Compound type : bahuvrihi (rāvaṇa+aṅka+ga)
- rāvaṇa – Rāvaṇa (proper name)
proper noun (masculine) - aṅka – lap, side, mark
noun (masculine) - ga – going, moving, resting in
adjective (masculine)
Agent suffix 'da' (ka) after root
From root gam (to go) with suffix 'ḍa' (ga)
Root: gam
न (na) - not
(indeclinable)
रराज (rarāja) - shone, gleamed
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of rāj
Root: rāj (class 1)
विना (vinā) - without, except
(indeclinable)
रामम् (rāmam) - Rāma (accusative)
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of rāma
rāma - Rāma (proper name)
विनालम् (vinālam) - without a stalk, stalkless
(adjective)
Nominative, neuter, singular of vināla
vināla - without a stalk, stalkless
Compound type : pradi-samasa (vi+nāla)
- vi – apart, away, without
indeclinable - nāla – stalk, stem
noun (neuter)
इव (iva) - like, as if
(indeclinable)
पङ्कजम् (paṅkajam) - lotus (born in mud)
(noun)
Nominative, neuter, singular of paṅkaja
paṅkaja - lotus (born in mud)
Compound type : upapada-tatpuruṣa (paṅka+ja)
- paṅka – mud, mire
noun (masculine) - ja – born from, produced from
adjective (masculine)
Agent suffix 'ḍa' (ja) after root
From root jan (to be born) with suffix 'ḍa' (ja)
Root: jan