महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-7, chapter-116, verse-14
एष शिष्यः सखा चैव तव सत्यपराक्रमः ।
सर्वान्योधांस्तृणीकृत्य विजिग्ये पुरुषर्षभः ॥१४॥
सर्वान्योधांस्तृणीकृत्य विजिग्ये पुरुषर्षभः ॥१४॥
14. eṣa śiṣyaḥ sakhā caiva tava satyaparākramaḥ ,
sarvānyodhāṁstṛṇīkṛtya vijigye puruṣarṣabhaḥ.
sarvānyodhāṁstṛṇīkṛtya vijigye puruṣarṣabhaḥ.
14.
eṣaḥ śiṣyaḥ sakhā ca eva tava satyaparākramaḥ
sarvān yodhān tṛṇīkṛtya vijigye puruṣarṣabhaḥ
sarvān yodhān tṛṇīkṛtya vijigye puruṣarṣabhaḥ
14.
eṣaḥ tava śiṣyaḥ ca sakhā eva [asti],
satyaparākramaḥ puruṣarṣabhaḥ sarvān yodhān tṛṇīkṛtya vijigye.
satyaparākramaḥ puruṣarṣabhaḥ sarvān yodhān tṛṇīkṛtya vijigye.
14.
This one is your disciple and indeed your friend, truly valorous. This bull among men (puruṣarṣabha) conquered all warriors, easily defeating them (literally, 'treating them as grass').
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- एषः (eṣaḥ) - this (one), he
- शिष्यः (śiṣyaḥ) - disciple, student, pupil
- सखा (sakhā) - friend, companion
- च (ca) - and, also
- एव (eva) - indeed, certainly, only
- तव (tava) - your
- सत्यपराक्रमः (satyaparākramaḥ) - truly valorous, whose valor is truth
- सर्वान् (sarvān) - all, every
- योधान् (yodhān) - warriors, fighters
- तृणीकृत्य (tṛṇīkṛtya) - having treated as grass, having easily defeated/disregarded
- विजिग्ये (vijigye) - conquered, defeated, won
- पुरुषर्षभः (puruṣarṣabhaḥ) - bull among men, excellent man
Words meanings and morphology
एषः (eṣaḥ) - this (one), he
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of etad
etad - this, that
शिष्यः (śiṣyaḥ) - disciple, student, pupil
(noun)
Nominative, masculine, singular of śiṣya
śiṣya - disciple, student, pupil
सखा (sakhā) - friend, companion
(noun)
Nominative, masculine, singular of sakhi
sakhi - friend, companion
च (ca) - and, also
(indeclinable)
एव (eva) - indeed, certainly, only
(indeclinable)
तव (tava) - your
(pronoun)
Genitive, singular of yuṣmad
yuṣmad - you
सत्यपराक्रमः (satyaparākramaḥ) - truly valorous, whose valor is truth
(adjective)
Nominative, masculine, singular of satyaparākrama
satyaparākrama - truly valorous, whose valor is truth
Compound type : bahuvrīhi (satya+parākrama)
- satya – truth, true
noun (neuter) - parākrama – valor, might, strength
noun (masculine)
सर्वान् (sarvān) - all, every
(pronoun)
Accusative, masculine, plural of sarva
sarva - all, every
योधान् (yodhān) - warriors, fighters
(noun)
Accusative, masculine, plural of yodha
yodha - warrior, fighter
तृणीकृत्य (tṛṇīkṛtya) - having treated as grass, having easily defeated/disregarded
(indeclinable)
Absolutive
Formed from tṛṇa (grass) + ī-kṛ (to make/treat as)
Root: kṛ (class 8)
विजिग्ये (vijigye) - conquered, defeated, won
(verb)
3rd person , singular, middle, perfect (lit) of vi-ji
Prefix: vi
Root: ji (class 1)
पुरुषर्षभः (puruṣarṣabhaḥ) - bull among men, excellent man
(noun)
Nominative, masculine, singular of puruṣarṣabha
puruṣarṣabha - bull among men, excellent man
Compound type : tatpuruṣa (puruṣa+ṛṣabha)
- puruṣa – man, person, cosmic person (puruṣa)
noun (masculine) - ṛṣabha – bull, best, chief
noun (masculine)