महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-6, chapter-65, verse-4
अरक्षन्मकरव्यूहं भीष्मो राजन्समन्ततः ।
तथैव पाण्डवा राजन्नरक्षन्व्यूहमात्मनः ॥४॥
तथैव पाण्डवा राजन्नरक्षन्व्यूहमात्मनः ॥४॥
4. arakṣanmakaravyūhaṁ bhīṣmo rājansamantataḥ ,
tathaiva pāṇḍavā rājannarakṣanvyūhamātmanaḥ.
tathaiva pāṇḍavā rājannarakṣanvyūhamātmanaḥ.
4.
arakṣan makaravyūham bhīṣmaḥ rājan samantataḥ
tathā eva pāṇḍavāḥ rājan arakṣan vyūham ātmanaḥ
tathā eva pāṇḍavāḥ rājan arakṣan vyūham ātmanaḥ
4.
rājan bhīṣmaḥ samantataḥ makaravyūham arakṣan
tathā eva rājan pāṇḍavāḥ ātmanaḥ vyūham arakṣan
tathā eva rājan pāṇḍavāḥ ātmanaḥ vyūham arakṣan
4.
O King, Bhishma protected the Makara (crocodile) battle formation from all sides. Likewise, O King, the Pandavas protected their own formation.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- अरक्षन् (arakṣan) - the (Kaurava) forces led by Bhishma protected (they protected)
- मकरव्यूहम् (makaravyūham) - the crocodile formation
- भीष्मः (bhīṣmaḥ) - Bhishma
- राजन् (rājan) - O king
- समन्ततः (samantataḥ) - from all sides, all around
- तथा (tathā) - thus, in that manner
- एव (eva) - indeed, only, certainly
- पाण्डवाः (pāṇḍavāḥ) - the Pandavas
- राजन् (rājan) - O king
- अरक्षन् (arakṣan) - they protected
- व्यूहम् (vyūham) - the formation, battle array
- आत्मनः (ātmanaḥ) - of self, of their own
Words meanings and morphology
अरक्षन् (arakṣan) - the (Kaurava) forces led by Bhishma protected (they protected)
(verb)
3rd person , plural, active, past imperfect (laṅ) of rakṣ
Imperfect
3rd person plural imperfect active
Prefix: a
Root: rakṣ (class 1)
मकरव्यूहम् (makaravyūham) - the crocodile formation
(noun)
Accusative, masculine, singular of makaravyūha
makaravyūha - crocodile-shaped battle array, Makara formation
tatpurusha compound: makara (crocodile) + vyūha (formation)
Compound type : tatpuruṣa (makara+vyūha)
- makara – crocodile, sea-monster, mythical aquatic animal
noun (masculine) - vyūha – battle array, formation, arrangement
noun (masculine)
from vi + ūh
Prefix: vi
Root: ūh (class 1)
भीष्मः (bhīṣmaḥ) - Bhishma
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of bhīṣma
bhīṣma - Bhishma (name of a Kuru warrior, son of Shantanu)
राजन् (rājan) - O king
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler, prince
समन्ततः (samantataḥ) - from all sides, all around
(indeclinable)
from samanta (all around) + tas (adverbial suffix)
तथा (tathā) - thus, in that manner
(indeclinable)
एव (eva) - indeed, only, certainly
(indeclinable)
Note: Used with 'tathā' to form 'tathaiva' meaning 'similarly' or 'likewise'.
पाण्डवाः (pāṇḍavāḥ) - the Pandavas
(proper noun)
Nominative, masculine, plural of pāṇḍava
pāṇḍava - descendant of Pandu, son of Pandu
from paṇḍu + a (taddhita aṇ)
राजन् (rājan) - O king
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler, prince
अरक्षन् (arakṣan) - they protected
(verb)
3rd person , plural, active, past imperfect (laṅ) of rakṣ
Imperfect
3rd person plural imperfect active
Prefix: a
Root: rakṣ (class 1)
व्यूहम् (vyūham) - the formation, battle array
(noun)
Accusative, masculine, singular of vyūha
vyūha - arrangement, battle array, formation
from vi + ūh
Prefix: vi
Root: ūh (class 1)
आत्मनः (ātmanaḥ) - of self, of their own
(pronoun)
Genitive, masculine, singular of ātman
ātman - self, soul, essence, ego (ahaṅkāra)
reflexive pronoun (used as possessive)