महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-5, chapter-179, verse-15
स्तूयमानो जयाशीर्भिर्निष्क्रम्य गजसाह्वयात् ।
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ ॥१५॥
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ ॥१५॥
15. stūyamāno jayāśīrbhirniṣkramya gajasāhvayāt ,
kurukṣetraṁ raṇakṣetramupāyāṁ bharatarṣabha.
kurukṣetraṁ raṇakṣetramupāyāṁ bharatarṣabha.
15.
stūyamānaḥ jayāśīrbhiḥ niṣkramya gajasāhvayāt
kurukṣetram raṇakṣetram upāyām bharatarṣabha
kurukṣetram raṇakṣetram upāyām bharatarṣabha
15.
bharatarṣabha jayāśīrbhiḥ stūyamānaḥ gajasāhvayāt
niṣkramya kurukṣetram raṇakṣetram upāyām
niṣkramya kurukṣetram raṇakṣetram upāyām
15.
O best of Bharatas, being praised with blessings for victory, I departed from Hastinapura (Gajasaṁhvaya) and proceeded to Kurukṣetra, the battlefield.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- स्तूयमानः (stūyamānaḥ) - being praised, being eulogized
- जयाशीर्भिः (jayāśīrbhiḥ) - by/with blessings of victory
- निष्क्रम्य (niṣkramya) - having exited/departed
- गजसाह्वयात् (gajasāhvayāt) - from Hastinapura, a city (from Gajasaṁhvaya (Hastinapura))
- कुरुक्षेत्रम् (kurukṣetram) - to the sacred field of the Kurus (to Kurukṣetra)
- रणक्षेत्रम् (raṇakṣetram) - to the battlefield
- उपायाम् (upāyām) - I approached, I went
- भरतर्षभ (bharatarṣabha) - O bull among Bharatas, O best of Bharatas
Words meanings and morphology
स्तूयमानः (stūyamānaḥ) - being praised, being eulogized
(adjective)
Nominative, masculine, singular of stūyamāna
stūyamāna - being praised, being lauded
present passive participle
Derived from the root stu (to praise, laud)
Root: stu (class 2)
जयाशीर्भिः (jayāśīrbhiḥ) - by/with blessings of victory
(noun)
Instrumental, feminine, plural of jayāśīr
jayāśīr - blessing of victory
Compound type : tatpurusha (jaya+āśīḥ)
- jaya – victory, triumph
noun (masculine) - āśīḥ – blessing, benediction, prayer
noun (feminine)
निष्क्रम्य (niṣkramya) - having exited/departed
(indeclinable)
absolutive
Derived from the root kram (to step, go) with prefix nis-
Prefix: nis
Root: kram (class 1)
गजसाह्वयात् (gajasāhvayāt) - from Hastinapura, a city (from Gajasaṁhvaya (Hastinapura))
(proper noun)
Ablative, masculine, singular of gajasāhvaya
gajasāhvaya - Hastinapura (lit. 'called by elephant', name of a city)
कुरुक्षेत्रम् (kurukṣetram) - to the sacred field of the Kurus (to Kurukṣetra)
(proper noun)
Accusative, neuter, singular of kurukṣetra
kurukṣetra - Kurukṣetra (a region, especially a sacred field associated with the Kurus)
रणक्षेत्रम् (raṇakṣetram) - to the battlefield
(noun)
Accusative, neuter, singular of raṇakṣetra
raṇakṣetra - battlefield, field of battle
Compound type : tatpurusha (raṇa+kṣetra)
- raṇa – battle, combat, war
noun (masculine) - kṣetra – field, ground, place
noun (neuter)
उपायाम् (upāyām) - I approached, I went
(verb)
1st person , singular, active, past imperfect (laṅ) of upa-i
Imperfect 1st person singular
Root 'i' (to go) with prefix 'upa'
Prefix: upa
Root: i (class 2)
भरतर्षभ (bharatarṣabha) - O bull among Bharatas, O best of Bharatas
(noun)
Vocative, masculine, singular of bharatarṣabha
bharatarṣabha - bull among Bharatas, best of Bharatas
Compound type : tatpurusha (bharata+ṛṣabha)
- bharata – Bharata (name)
proper noun (masculine) - ṛṣabha – bull; best, chief, excellent
noun (masculine)