योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-62, verse-7
यथा पश्यति वृक्षः स्वं पत्रपुष्पफलादिकम् ।
स्वसंवेदननेत्रेण तथैतद्दृष्टवानहम् ॥ ७ ॥
स्वसंवेदननेत्रेण तथैतद्दृष्टवानहम् ॥ ७ ॥
yathā paśyati vṛkṣaḥ svaṃ patrapuṣpaphalādikam ,
svasaṃvedananetreṇa tathaitaddṛṣṭavānaham 7
svasaṃvedananetreṇa tathaitaddṛṣṭavānaham 7
7.
yathā paśyati vṛkṣaḥ svam patrapuṣpaphalādikam |
svasaṃvedananetreṇa tathā etat dṛṣṭavān aham ||
svasaṃvedananetreṇa tathā etat dṛṣṭavān aham ||
7.
yathā vṛkṣaḥ svasaṃvedananetreṇa svam patrapuṣpaphalādikam paśyati,
tathā aham etat dṛṣṭavān
tathā aham etat dṛṣṭavān
7.
Just as a tree perceives its own leaves, flowers, fruits, and so on, with the eye of its own consciousness, so too have I seen this (world).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- यथा (yathā) - just as, as, how
- पश्यति (paśyati) - sees, perceives, observes
- वृक्षः (vṛkṣaḥ) - tree
- स्वम् (svam) - own, one's own, his own
- पत्रपुष्पफलादिकम् (patrapuṣpaphalādikam) - leaves, flowers, fruits, and so on
- स्वसंवेदननेत्रेण (svasaṁvedananetreṇa) - by the eye of self-perception/self-consciousness
- तथा (tathā) - thus, in that manner, so
- एतत् (etat) - this
- दृष्टवान् (dṛṣṭavān) - has seen, saw
- अहम् (aham) - I
Words meanings and morphology
यथा (yathā) - just as, as, how
(indeclinable)
पश्यति (paśyati) - sees, perceives, observes
(verb)
3rd person , singular, active, present (laṭ) of dṛś
Root 'dṛś' (class 1, often takes 'paśya' stem in present).
Root: dṛś (class 1)
वृक्षः (vṛkṣaḥ) - tree
(noun)
Nominative, masculine, singular of vṛkṣa
vṛkṣa - tree
स्वम् (svam) - own, one's own, his own
(pronoun)
Accusative, neuter, singular of sva
sva - own, self
पत्रपुष्पफलादिकम् (patrapuṣpaphalādikam) - leaves, flowers, fruits, and so on
(noun)
Accusative, neuter, singular of patrapuṣpaphalādika
patrapuṣpaphalādika - leaves, flowers, fruits, etc.
Compound type : dvandva (patra+puṣpa+phala+ādika)
- patra – leaf, feather, letter
noun (neuter) - puṣpa – flower, blossom
noun (neuter)
Root: puṣ (class 4) - phala – fruit, result, reward
noun (neuter) - ādika – and so on, etc., beginning with
adjective (masculine)
From 'ādi' with suffix 'ka'.
स्वसंवेदननेत्रेण (svasaṁvedananetreṇa) - by the eye of self-perception/self-consciousness
(noun)
Instrumental, neuter, singular of svasaṃvedananetra
svasaṁvedananetra - eye of self-perception/self-consciousness
Compound type : tatpuruṣa (sva+saṃvedana+netra)
- sva – self, one's own
pronoun (neuter) - saṃvedana – perception, sensation, consciousness
noun (neuter)
From 'sam' + root 'vid'.
Prefix: sam
Root: vid (class 2) - netra – eye
noun (neuter)
Root: nī (class 1)
तथा (tathā) - thus, in that manner, so
(indeclinable)
एतत् (etat) - this
(pronoun)
Accusative, neuter, singular of etad
etad - this
Note: Also nominative singular. Here, object of 'dṛṣṭavān'.
दृष्टवान् (dṛṣṭavān) - has seen, saw
(participle)
Nominative, masculine, singular of dṛṣṭavat
dṛṣṭavat - having seen
past active participle
From root 'dṛś' + suffix 'ktavat'.
Root: dṛś (class 1)
अहम् (aham) - I
(pronoun)
Nominative, singular of aham
aham - I