महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-6, chapter-74, verse-22
हताश्वं रथमुत्सृज्य विकर्णस्तु महारथः ।
आरुरोह रथं राजंश्चित्रसेनस्य भास्वरम् ॥२२॥
आरुरोह रथं राजंश्चित्रसेनस्य भास्वरम् ॥२२॥
22. hatāśvaṁ rathamutsṛjya vikarṇastu mahārathaḥ ,
āruroha rathaṁ rājaṁścitrasenasya bhāsvaram.
āruroha rathaṁ rājaṁścitrasenasya bhāsvaram.
22.
hata-aśvam ratham utsṛjya vikarṇaḥ tu mahā-rathaḥ
ārūroha ratham rājan citrasenasya bhāsvaram
ārūroha ratham rājan citrasenasya bhāsvaram
22.
rājan mahā-rathaḥ vikarṇaḥ tu hata-aśvam ratham
utsṛjya citrasenasya bhāsvaram ratham ārūroha
utsṛjya citrasenasya bhāsvaram ratham ārūroha
22.
O King (rājan), Vikarna, the great warrior (mahāratha), abandoning his chariot with its horses slain, then mounted the brilliant chariot of Citrasena.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- हत-अश्वम् (hata-aśvam) - his chariot with its horses slain (whose horses are killed, having killed horses)
- रथम् (ratham) - chariot
- उत्सृज्य (utsṛjya) - having abandoned, having left, having discarded
- विकर्णः (vikarṇaḥ) - Vikarna (name of a warrior)
- तु (tu) - but, indeed, on the other hand
- महा-रथः (mahā-rathaḥ) - great warrior, great charioteer
- आरूरोह (ārūroha) - he mounted, he ascended
- रथम् (ratham) - chariot
- राजन् (rājan) - O King
- चित्रसेनस्य (citrasenasya) - of Citrasena
- भास्वरम् (bhāsvaram) - shining, brilliant, radiant
Words meanings and morphology
हत-अश्वम् (hata-aśvam) - his chariot with its horses slain (whose horses are killed, having killed horses)
(adjective)
Accusative, neuter, singular of hata-aśva
hata-aśva - having slain horses; whose horses are killed
Compound type : bahuvrīhi (hata+aśva)
- hata – killed, slain, destroyed
adjective (neuter)
Past Passive Participle
From root 'han'
Root: han (class 2) - aśva – horse
noun (masculine)
रथम् (ratham) - chariot
(noun)
Accusative, masculine, singular of ratha
ratha - chariot, car
उत्सृज्य (utsṛjya) - having abandoned, having left, having discarded
(indeclinable)
Prefix: ut
Root: sṛj (class 6)
Note: Absolutive form
विकर्णः (vikarṇaḥ) - Vikarna (name of a warrior)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of vikarṇa
vikarṇa - Vikarna (name of a Kaurava prince)
तु (tu) - but, indeed, on the other hand
(indeclinable)
महा-रथः (mahā-rathaḥ) - great warrior, great charioteer
(noun)
Nominative, masculine, singular of mahā-ratha
mahā-ratha - great warrior, mighty charioteer; warrior fighting from a great chariot
Compound type : karmadhāraya (mahā+ratha)
- mahā – great, large, mighty
adjective (neuter) - ratha – chariot; warrior fighting from a chariot
noun (masculine)
आरूरोह (ārūroha) - he mounted, he ascended
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (lit) of ā-ruh
Prefix: ā
Root: ruh (class 1)
रथम् (ratham) - chariot
(noun)
Accusative, masculine, singular of ratha
ratha - chariot, car
राजन् (rājan) - O King
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king, monarch, ruler
चित्रसेनस्य (citrasenasya) - of Citrasena
(proper noun)
Genitive, masculine, singular of citrasena
citrasena - Citrasena (name of a Gandharva or a warrior)
भास्वरम् (bhāsvaram) - shining, brilliant, radiant
(adjective)
Accusative, neuter, singular of bhāsvara
bhāsvara - shining, brilliant, luminous, radiant