वाल्मीकि-रामायणम्
vālmīki-rāmāyaṇam
-
book-6, chapter-32, verse-5
स चिन्तयित्वा सुचिरं धैर्यमालम्ब्य रावणः ।
राघवं हरियूथांश्च ददर्शायतलोचनः ॥५॥
राघवं हरियूथांश्च ददर्शायतलोचनः ॥५॥
5. sa cintayitvā suciraṃ dhairyamālambya rāvaṇaḥ ,
rāghavaṃ hariyūthāṃśca dadarśāyatalocanaḥ.
rāghavaṃ hariyūthāṃśca dadarśāyatalocanaḥ.
5.
saḥ cintayitvā suciram dhairyam ālambya rāvaṇaḥ
rāghavam hariyūthān ca dadarśa āyatalocanaḥ
rāghavam hariyūthān ca dadarśa āyatalocanaḥ
5.
rāvaṇaḥ saḥ suciram cintayitvā dhairyam ca ālambya
āyatalocanaḥ rāghavam hariyūthān ca dadarśa
āyatalocanaḥ rāghavam hariyūthān ca dadarśa
5.
Having reflected for a long time and steeling himself with patience, Ravana, keen-eyed, saw Rama and the monkey hordes.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- सः (saḥ) - he, that
- चिन्तयित्वा (cintayitvā) - having thought, having reflected
- सुचिरम् (suciram) - for a long time, very long
- धैर्यम् (dhairyam) - patience, fortitude, courage
- आलम्ब्य (ālambya) - having grasped, having resorted to, having taken hold of
- रावणः (rāvaṇaḥ) - Ravana
- राघवम् (rāghavam) - Rama (descendant of Raghu) (Rama)
- हरियूथान् (hariyūthān) - monkey legions/hordes
- च (ca) - and
- ददर्श (dadarśa) - saw, beheld
- आयतलोचनः (āyatalocanaḥ) - with long eyes, keen-eyed
Words meanings and morphology
सः (saḥ) - he, that
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of tad
tad - that, he, she, it
चिन्तयित्वा (cintayitvā) - having thought, having reflected
(indeclinable)
Absolutive/Gerund
from causative of √cit (to think) + tvā
Root: cit (class 10)
सुचिरम् (suciram) - for a long time, very long
(indeclinable)
Compound type : pravādi-samāsa (su+cira)
- su – good, well, very
indeclinable - cira – long (time)
adjective (masculine)
Note: Adverbial use of neuter accusative singular
धैर्यम् (dhairyam) - patience, fortitude, courage
(noun)
Accusative, neuter, singular of dhairya
dhairya - patience, fortitude, courage
from dhīra + ya (abstract noun)
आलम्ब्य (ālambya) - having grasped, having resorted to, having taken hold of
(indeclinable)
Absolutive/Gerund
from ā-√lamb + ya
Prefix: ā
Root: lamb (class 1)
रावणः (rāvaṇaḥ) - Ravana
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of rāvaṇa
rāvaṇa - Ravana (the king of Lanka)
राघवम् (rāghavam) - Rama (descendant of Raghu) (Rama)
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of rāghava
rāghava - Rama (a descendant of Raghu)
हरियूथान् (hariyūthān) - monkey legions/hordes
(noun)
Accusative, masculine, plural of hariyūtha
hariyūtha - monkey troop, monkey horde
Compound type : tatpuruṣa (hari+yūtha)
- hari – monkey
noun (masculine) - yūtha – group, herd, troop, legion
noun (masculine)
च (ca) - and
(indeclinable)
ददर्श (dadarśa) - saw, beheld
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of dṛś
Perfect Active
3rd person singular, perfect active, Parasmaipada
Root: dṛś (class 1)
आयतलोचनः (āyatalocanaḥ) - with long eyes, keen-eyed
(adjective)
Nominative, masculine, singular of āyatalocana
āyatalocana - having long eyes, keen-eyed
Compound type : bahuvrīhi (āyata+locana)
- āyata – long, extended, stretched
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from ā-√yam (to stretch)
Prefix: ā
Root: yam (class 1) - locana – eye
noun (neuter)
Root: loc (class 10)
Note: Agrees with Rāvaṇaḥ