महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-5, chapter-152, verse-9
कुलीना हययोनिज्ञाः सारथ्ये विनिवेशिताः ।
बद्धारिष्टा बद्धकक्ष्या बद्धध्वजपताकिनः ॥९॥
बद्धारिष्टा बद्धकक्ष्या बद्धध्वजपताकिनः ॥९॥
9. kulīnā hayayonijñāḥ sārathye viniveśitāḥ ,
baddhāriṣṭā baddhakakṣyā baddhadhvajapatākinaḥ.
baddhāriṣṭā baddhakakṣyā baddhadhvajapatākinaḥ.
9.
kulīnāḥ haya-yoni-jñāḥ sārathye viniveśitāḥ
baddha-ariṣṭāḥ baddha-kakṣyāḥ baddha-dhvaja-patākinah
baddha-ariṣṭāḥ baddha-kakṣyāḥ baddha-dhvaja-patākinah
9.
kulīnāḥ haya-yoni-jñāḥ sārathye viniveśitāḥ
baddha-ariṣṭāḥ baddha-kakṣyāḥ baddha-dhvaja-patākinah
baddha-ariṣṭāḥ baddha-kakṣyāḥ baddha-dhvaja-patākinah
9.
They were of noble lineage, skilled in understanding horse breeds, and specifically appointed for charioteering. They wore protective amulets, had their waistbands securely fastened, and carried banners and flags.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- कुलीनाः (kulīnāḥ) - of noble birth, high-born
- हय-योनि-ज्ञाः (haya-yoni-jñāḥ) - knowing the breed/origin of horses, skilled in horses
- सारथ्ये (sārathye) - in charioteering, in the duties of a charioteer
- विनिवेशिताः (viniveśitāḥ) - appointed, stationed, placed
- बद्ध-अरिष्टाः (baddha-ariṣṭāḥ) - with protective charms/amulets tied
- बद्ध-कक्ष्याः (baddha-kakṣyāḥ) - with waistbands tied, indicating readiness for battle (with waistbands/girdles tied)
- बद्ध-ध्वज-पताकिनह् (baddha-dhvaja-patākinah) - with banners and flags tied/affixed
Words meanings and morphology
कुलीनाः (kulīnāḥ) - of noble birth, high-born
(adjective)
Nominative, masculine, plural of kulīna
kulīna - of good family, high-born, noble
Derived from 'kula' (family) with suffix '-īna'.
हय-योनि-ज्ञाः (haya-yoni-jñāḥ) - knowing the breed/origin of horses, skilled in horses
(adjective)
Nominative, masculine, plural of haya-yoni-jña
haya-yoni-jña - one who knows the breed of horses
Bahuvrihi compound: 'jña' (knower) + 'haya-yoni' (horse breed).
Compound type : bahuvrihi (haya-yoni+jña)
- haya – horse
noun (masculine) - yoni – origin, source, womb, family, race, breed
noun (feminine) - jña – knowing, conversant with, skilled in
adjective (masculine)
Derived from root √jñā (to know).
Root: jñā (class 9)
सारथ्ये (sārathye) - in charioteering, in the duties of a charioteer
(noun)
Locative, neuter, singular of sārathya
sārathya - the office or duty of a charioteer, charioteering
Derived from 'sārathi' (charioteer) with suffix '-ya' forming abstract noun.
विनिवेशिताः (viniveśitāḥ) - appointed, stationed, placed
(adjective)
Nominative, masculine, plural of viniveśita
viniveśita - placed, appointed, stationed, settled
Past Passive Participle
Derived from root √viś (to enter) with prefixes 'vi' and 'ni', meaning to cause to enter, to place.
Prefixes: vi+ni
Root: viś (class 6)
बद्ध-अरिष्टाः (baddha-ariṣṭāḥ) - with protective charms/amulets tied
(adjective)
Nominative, masculine, plural of baddha-ariṣṭa
baddha-ariṣṭa - having auspicious signs or protective charms tied
Bahuvrihi compound: 'baddha' (tied) + 'ariṣṭa' (auspicious sign, protective charm).
Compound type : bahuvrihi (baddha+ariṣṭa)
- baddha – tied, bound, fastened
adjective (masculine)
Past Passive Participle
Derived from root √bandh (to bind, tie).
Root: bandh (class 9) - ariṣṭa – uninjured, safe, auspicious, protective charm, omen
noun (neuter)
बद्ध-कक्ष्याः (baddha-kakṣyāḥ) - with waistbands tied, indicating readiness for battle (with waistbands/girdles tied)
(adjective)
Nominative, masculine, plural of baddha-kakṣya
baddha-kakṣya - having the girdle tied; ready for action
Bahuvrihi compound: 'baddha' (tied) + 'kakṣyā' (waistband, battle-girdle).
Compound type : bahuvrihi (baddha+kakṣyā)
- baddha – tied, bound, fastened
adjective (masculine)
Past Passive Participle
Derived from root √bandh (to bind, tie).
Root: bandh (class 9) - kakṣyā – waistband, girdle, battle-girdle, girth
noun (feminine)
बद्ध-ध्वज-पताकिनह् (baddha-dhvaja-patākinah) - with banners and flags tied/affixed
(adjective)
Nominative, masculine, plural of baddha-dhvaja-patākin
baddha-dhvaja-patākin - having banners and flags tied or affixed
Bahuvrihi compound: 'baddha' (tied) + 'dhvaja-patākin' (having banners and flags).
Compound type : bahuvrihi (baddha+dhvaja+patākin)
- baddha – tied, bound, fastened
adjective (masculine)
Past Passive Participle
Derived from root √bandh (to bind, tie).
Root: bandh (class 9) - dhvaja – banner, flag, standard
noun (masculine) - patākin – having a banner/flag
adjective (masculine)
Derived from 'patākā' (flag) with possessive suffix '-in'.