वाल्मीकि-रामायणम्
vālmīki-rāmāyaṇam
-
book-4, chapter-32, verse-26
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपं यशस्विनम् ।
दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रमिव दुर्जयम् ।
दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम् ॥२६॥
दिव्यमाल्याम्बरधरं महेन्द्रमिव दुर्जयम् ।
दिव्याभरणमाल्याभिः प्रमदाभिः समावृतम् ॥२६॥
26. divyābharaṇacitrāṅgaṃ divyarūpaṃ yaśasvinam ,
divyamālyāmbaradharaṃ mahendramiva durjayam ,
divyābharaṇamālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam.
divyamālyāmbaradharaṃ mahendramiva durjayam ,
divyābharaṇamālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam.
26.
divya-ābharaṇa-citra-aṅgam divya-rūpam
yaśasvinam divya-mālya-ambara-dharam
mahā-indram iva durjayam
divya-ābharaṇa-mālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam
yaśasvinam divya-mālya-ambara-dharam
mahā-indram iva durjayam
divya-ābharaṇa-mālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam
26.
divya-ābharaṇa-citra-aṅgam divya-rūpam
yaśasvinam divya-mālya-ambara-dharam
mahā-indram iva durjayam
divya-ābharaṇa-mālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam
yaśasvinam divya-mālya-ambara-dharam
mahā-indram iva durjayam
divya-ābharaṇa-mālyābhiḥ pramadābhiḥ samāvṛtam
26.
(He saw Sugrīva, whose) body was splendid with divine ornaments, who possessed a divine appearance, was glorious, wore divine garlands and clothing, was unconquerable like the mighty Indra, and was encircled by beautiful women adorned with divine ornaments and garlands.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- दिव्य-आभरण-चित्र-अङ्गम् (divya-ābharaṇa-citra-aṅgam) - whose body is splendid with divine ornaments
- दिव्य-रूपम् (divya-rūpam) - having a divine form/appearance
- यशस्विनम् (yaśasvinam) - glorious, famous, renowned
- दिव्य-माल्य-अम्बर-धरम् (divya-mālya-ambara-dharam) - wearing divine garlands and garments
- महा-इन्द्रम् (mahā-indram) - the great Indra
- इव (iva) - like, as, as if
- दुर्जयम् (durjayam) - unconquerable, difficult to overcome
- दिव्य-आभरण-माल्याभिः (divya-ābharaṇa-mālyābhiḥ) - with divine ornaments and garlands
- प्रमदाभिः (pramadābhiḥ) - by beautiful women, by amorous women
- समावृतम् (samāvṛtam) - surrounded, encompassed
Words meanings and morphology
दिव्य-आभरण-चित्र-अङ्गम् (divya-ābharaṇa-citra-aṅgam) - whose body is splendid with divine ornaments
(adjective)
Accusative, masculine, singular of divya-ābharaṇa-citra-aṅga
divya-ābharaṇa-citra-aṅga - having limbs splendid with divine ornaments
Bahuvrīhi compound: divya-ābharaṇa-citra (splendid with divine ornaments) + aṅga (limb)
Compound type : bahuvrīhi (divya-ābharaṇa-citra+aṅga)
- divya-ābharaṇa-citra – splendid with divine ornaments
adjective
Tatpuruṣa compound: divya (divine) + ābharaṇa (ornament) + citra (splendid, variegated)
Prefix: ā - aṅga – limb, body part
noun (neuter)
Note: Qualifies Sugrīva.
दिव्य-रूपम् (divya-rūpam) - having a divine form/appearance
(adjective)
Accusative, masculine, singular of divya-rūpa
divya-rūpa - having a divine form, divinely beautiful
Compound: divya (divine) + rūpa (form)
Compound type : bahuvrīhi or karmadhāraya (divya+rūpa)
- divya – divine, celestial
adjective - rūpa – form, appearance, beauty
noun (neuter)
Note: Qualifies Sugrīva.
यशस्विनम् (yaśasvinam) - glorious, famous, renowned
(adjective)
Accusative, masculine, singular of yaśasvin
yaśasvin - glorious, famous, renowned, possessing glory
From yaśas (glory) + -vin suffix (possessing)
Note: Qualifies Sugrīva.
दिव्य-माल्य-अम्बर-धरम् (divya-mālya-ambara-dharam) - wearing divine garlands and garments
(adjective)
Accusative, masculine, singular of divya-mālya-ambara-dhara
divya-mālya-ambara-dhara - wearing divine garlands and garments
Compound: divya-mālya-ambara (divine garlands and garments) + dhara (bearer, wearing)
Compound type : tatpuruṣa (divya-mālya+ambara+dhara)
- divya – divine, celestial
adjective - mālya – garland, wreath
noun (neuter) - ambara – garment, sky
noun (neuter) - dhara – bearing, wearing, holding
adjective
From root dhṛ- (to bear, hold, wear)
Root: dhṛ (class 1)
Note: Qualifies Sugrīva.
महा-इन्द्रम् (mahā-indram) - the great Indra
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of mahā-indra
mahā-indra - the great Indra, Indra
Compound: mahā (great) + indra (Indra)
Compound type : karmadhāraya (mahā+indra)
- mahā – great, mighty
adjective - indra – Indra (name of the king of gods)
proper noun (masculine)
Note: Object of comparison with 'iva'.
इव (iva) - like, as, as if
(indeclinable)
Note: Particle of comparison.
दुर्जयम् (durjayam) - unconquerable, difficult to overcome
(adjective)
Accusative, masculine, singular of durjaya
durjaya - unconquerable, invincible, difficult to conquer
Compound: dur (difficult) + jaya (victory, conquerable)
Compound type : prādi-tatpuruṣa (dus+jaya)
- dus – bad, difficult
indeclinable - jaya – victory, conquest, conquerable
noun (masculine)
From root ji- (to conquer)
Root: ji (class 1)
Note: Qualifies Sugrīva.
दिव्य-आभरण-माल्याभिः (divya-ābharaṇa-mālyābhiḥ) - with divine ornaments and garlands
(noun)
Instrumental, feminine, plural of divya-ābharaṇa-mālya
divya-ābharaṇa-mālya - divine ornaments and garlands
Dvandva compound: divya-ābharaṇa (divine ornament) and mālya (garland)
Compound type : dvandva (divya-ābharaṇa+mālya)
- divya-ābharaṇa – divine ornament
noun (neuter)
Compound: divya (divine) + ābharaṇa (ornament)
Prefix: ā - mālya – garland, wreath
noun (neuter)
Note: Describes the adornments of the 'pramadābhiḥ'.
प्रमदाभिः (pramadābhiḥ) - by beautiful women, by amorous women
(noun)
Instrumental, feminine, plural of pramadā
pramadā - a beautiful woman, a damsel, an amorous woman
From pra- + mad- (to be exhilarated, rejoice)
Prefix: pra
Root: mad (class 4)
Note: Agent of 'samāvṛtam'.
समावृतम् (samāvṛtam) - surrounded, encompassed
(adjective)
Accusative, masculine, singular of samāvṛta
samāvṛta - surrounded, encompassed, covered
Past Passive Participle
From sam- + ā- + root vṛ- (to cover, surround)
Prefixes: sam+ā
Root: vṛ (class 5)
Note: Qualifies Sugrīva.