बृहत्-पाराशर-होरा-शास्त्रम्
bṛhat-pārāśara-horā-śāstram
-
chapter-84, verse-11
इन्द्रनीलद्युतिः शूली वरदो गृध्रवाहनः ।
वाणवाणासनधरो विज्ञेयोऽर्कसुतो द्विज ॥११॥
वाणवाणासनधरो विज्ञेयोऽर्कसुतो द्विज ॥११॥
11. indranīladyutiḥ śūlī varado gṛdhravāhanaḥ .
vāṇavāṇāsanadharo vijñeyo'rkasuto dvija.
vāṇavāṇāsanadharo vijñeyo'rkasuto dvija.
11.
indranīladyutiḥ śūlī varadaḥ gṛdhravāhanaḥ
vāṇavāṇāsanadharaḥ vijñeyaḥ arkasutaḥ dvija
vāṇavāṇāsanadharaḥ vijñeyaḥ arkasutaḥ dvija
11.
O twice-born (dvija), the son of the sun (arkasuta) should be known as one who possesses the luster of a sapphire, wields a trident, bestows boons, rides a vulture, and holds an arrow and a bow.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- इन्द्रनीलद्युतिः (indranīladyutiḥ) - having the luster of a sapphire, sapphire-colored
- शूली (śūlī) - one who holds a trident, trident-holder
- वरदः (varadaḥ) - bestowing boons, boon-giver
- गृध्रवाहनः (gṛdhravāhanaḥ) - having a vulture as a vehicle, riding a vulture
- वाणवाणासनधरः (vāṇavāṇāsanadharaḥ) - holding an arrow and a bow
- विज्ञेयः (vijñeyaḥ) - to be known, should be understood
- अर्कसुतः (arkasutaḥ) - the planet Saturn (son of the sun (Saturn))
- द्विज (dvija) - O twice-born, O Brahmin
Words meanings and morphology
इन्द्रनीलद्युतिः (indranīladyutiḥ) - having the luster of a sapphire, sapphire-colored
(adjective)
Nominative, masculine, singular of indranīladyuti
indranīladyuti - luster of a sapphire, sapphire-like brilliance
Compound type : bahuvrīhi (indranīla+dyuti)
- indranīla – blue sapphire
noun (masculine) - dyuti – luster, brilliance, splendor
noun (feminine)
शूली (śūlī) - one who holds a trident, trident-holder
(noun)
Nominative, masculine, singular of śūlin
śūlin - one who holds a trident, Shiva (an epithet), armed with a spear
Possessive suffix -in added to śūla (trident)
वरदः (varadaḥ) - bestowing boons, boon-giver
(adjective)
Nominative, masculine, singular of varada
varada - boon-giver, bestowing boons, granting wishes
From vara (boon) + da (giver, from root dā, to give)
Compound type : tatpuruṣa (vara+da)
- vara – boon, wish, blessing
noun (masculine) - da – giver, bestower
adjective (masculine)
From root dā (to give)
Root: dā (class 3)
गृध्रवाहनः (gṛdhravāhanaḥ) - having a vulture as a vehicle, riding a vulture
(adjective)
Nominative, masculine, singular of gṛdhravāhana
gṛdhravāhana - one whose vehicle is a vulture, riding a vulture
Compound type : bahuvrīhi (gṛdhra+vāhana)
- gṛdhra – vulture
noun (masculine) - vāhana – vehicle, mount, carriage
noun (neuter)
वाणवाणासनधरः (vāṇavāṇāsanadharaḥ) - holding an arrow and a bow
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vāṇavāṇāsanadhara
vāṇavāṇāsanadhara - holder of an arrow and a bow
Compound type : tatpuruṣa (vāṇa+vāṇāsana+dhara)
- vāṇa – arrow
noun (masculine) - vāṇāsana – bow (lit. 'arrow-seat')
noun (neuter) - dhara – holder, bearer
adjective (masculine)
From root dhṛ (to hold, bear)
Root: dhṛ (class 1)
विज्ञेयः (vijñeyaḥ) - to be known, should be understood
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vijñeya
vijñeya - to be known, knowable, comprehensible
Gerundive (Potential Passive Participle)
From verb root jñā with prefix vi- and suffix -eya
Prefix: vi
Root: jñā (class 9)
अर्कसुतः (arkasutaḥ) - the planet Saturn (son of the sun (Saturn))
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of arkasuta
arkasuta - son of the sun, Saturn (Shani)
Compound type : tatpuruṣa (arka+suta)
- arka – sun
noun (masculine) - suta – son
noun (masculine)
द्विज (dvija) - O twice-born, O Brahmin
(noun)
Vocative, masculine, singular of dvija
dvija - twice-born, Brahmin, bird, tooth, serpent
Root: jan (class 4)