महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-118, verse-2
एवं राज्ञा मतिमता विदित्वा शीलशौचताम् ।
आर्जवं प्रकृतिं सत्त्वं कुलं वृत्तं श्रुतं दमम् ॥२॥
आर्जवं प्रकृतिं सत्त्वं कुलं वृत्तं श्रुतं दमम् ॥२॥
2. evaṁ rājñā matimatā viditvā śīlaśaucatām ,
ārjavaṁ prakṛtiṁ sattvaṁ kulaṁ vṛttaṁ śrutaṁ damam.
ārjavaṁ prakṛtiṁ sattvaṁ kulaṁ vṛttaṁ śrutaṁ damam.
2.
evam rājñā matimatā viditvā śīlaśaucatām ārjavam
prakṛtim sattvam kulam vṛttam śrutam damam
prakṛtim sattvam kulam vṛttam śrutam damam
2.
evam rājñā matimatā viditvā śīlaśaucatām ārjavam
prakṛtim sattvam kulam vṛttam śrutam damam
prakṛtim sattvam kulam vṛttam śrutam damam
2.
Thus, an intelligent king, having understood character, purity, straightforwardness, intrinsic nature (prakṛti), goodness, lineage, conduct, learning, and self-control,
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- एवम् (evam) - thus, in this manner, so
- राज्ञा (rājñā) - by the king
- मतिमता (matimatā) - by the intelligent, by the wise one
- विदित्वा (viditvā) - having known, having understood
- शीलशौचताम् (śīlaśaucatām) - character and purity
- आर्जवम् (ārjavam) - straightforwardness, honesty, integrity
- प्रकृतिम् (prakṛtim) - nature, original state, primordial matter, intrinsic nature
- सत्त्वम् (sattvam) - goodness, purity, reality, essential quality, courage
- कुलम् (kulam) - family, lineage, race, noble birth
- वृत्तम् (vṛttam) - conduct, behavior, action, custom
- श्रुतम् (śrutam) - learning, sacred knowledge, what has been heard
- दमम् (damam) - self-control, restraint, subjugation
Words meanings and morphology
एवम् (evam) - thus, in this manner, so
(indeclinable)
राज्ञा (rājñā) - by the king
(noun)
Instrumental, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler, sovereign
मतिमता (matimatā) - by the intelligent, by the wise one
(adjective)
Instrumental, masculine, singular of matimat
matimat - intelligent, wise, endowed with intellect
possessive suffix -mat
विदित्वा (viditvā) - having known, having understood
(indeclinable)
Absolutive (gerund)
indeclinable participle from root vid + tvā suffix
Root: vid (class 2)
शीलशौचताम् (śīlaśaucatām) - character and purity
(noun)
Accusative, feminine, singular of śīlaśaucatā
śīlaśaucatā - character and purity, purity of conduct
Compound type : dvandva (śīla+śaucatā)
- śīla – character, conduct, good disposition, habit
noun (neuter) - śaucatā – purity, cleanliness
noun (feminine)
abstract noun from śauca + tā (feminine abstract suffix)
आर्जवम् (ārjavam) - straightforwardness, honesty, integrity
(noun)
Accusative, neuter, singular of ārjava
ārjava - straightforwardness, honesty, sincerity, uprightness
abstract noun from ṛju (straight, honest)
प्रकृतिम् (prakṛtim) - nature, original state, primordial matter, intrinsic nature
(noun)
Accusative, feminine, singular of prakṛti
prakṛti - nature, original form, primordial matter, constitution, intrinsic nature
Prefix: pra
Root: kṛ (class 8)
सत्त्वम् (sattvam) - goodness, purity, reality, essential quality, courage
(noun)
Accusative, neuter, singular of sattva
sattva - goodness, purity, truth, reality, essential nature, courage, vital energy
कुलम् (kulam) - family, lineage, race, noble birth
(noun)
Accusative, neuter, singular of kula
kula - family, race, lineage, clan; noble birth
वृत्तम् (vṛttam) - conduct, behavior, action, custom
(noun)
Accusative, neuter, singular of vṛtta
vṛtta - conduct, behavior, course of action; occurrence
Past Passive Participle
noun derived from the past passive participle of vṛt
Root: vṛt (class 1)
श्रुतम् (śrutam) - learning, sacred knowledge, what has been heard
(noun)
Accusative, neuter, singular of śruta
śruta - heard, learned; sacred knowledge, tradition
Past Passive Participle
noun derived from the past passive participle of śru
Root: śru (class 5)
दमम् (damam) - self-control, restraint, subjugation
(noun)
Accusative, masculine, singular of dama
dama - self-control, restraint, subjugation; taming
noun from root dam
Root: dam (class 1)