Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...
3,105

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-3, chapter-105, verse-9

ततः काले बहुतिथे व्यतीते भरतर्षभ ।
दीक्षितः सगरो राजा हयमेधेन वीर्यवान् ।
तस्याश्वो व्यचरद्भूमिं पुत्रैः सुपरिरक्षितः ॥९॥
9. tataḥ kāle bahutithe vyatīte bharatarṣabha ,
dīkṣitaḥ sagaro rājā hayamedhena vīryavān ,
tasyāśvo vyacaradbhūmiṁ putraiḥ suparirakṣitaḥ.
9. tataḥ kāle bahutithe vyatīte
bharatarṣabha | dīkṣitaḥ sagaraḥ rājā
hayamedhena vīryavān | tasya aśvaḥ
vyacarat bhūmim putraiḥ suparirakṣitaḥ
9. bharatarṣabha tataḥ bahutithe kāle
vyatīte vīryavān rājā sagaraḥ
hayamedhena dīkṣitaḥ tasya aśvaḥ putraiḥ
suparirakṣitaḥ bhūmim vyacarat
9. Then, after a very long time had passed, O best of Bharatas, the mighty King Sagara was initiated for a horse Vedic ritual (yajña). His horse roamed the earth, very well protected by his sons.
9. לאחר שחלף זמן רב, הו אדם דגול מצאצאי בְּהַרַטַה, המלך הגיבור סַגַרַה נחנך לקראת טקס וודי של הסוס (אַשְׁוַמֵדְהַא). סוסו נדד בארץ, ובניו שמרו עליו היטב.

Words meanings summery:

(Scroll down for elaborated words morphology)

  • ततः (tataḥ) - then, thereafter
  • काले (kāle) - in time, at the time
  • बहुतिथे (bahutithe) - of long duration, after a long time
  • व्यतीते (vyatīte) - passed, elapsed
  • भरतर्षभ (bharatarṣabha) - O best of Bharatas
  • दीक्षितः (dīkṣitaḥ) - initiated, consecrated
  • सगरः (sagaraḥ) - Sagara
  • राजा (rājā) - king
  • हयमेधेन (hayamedhena) - by means of a horse Vedic ritual
  • वीर्यवान् (vīryavān) - powerful, mighty
  • तस्य (tasya) - his
  • अश्वः (aśvaḥ) - horse
  • व्यचरत् (vyacarat) - roamed, wandered
  • भूमिम् (bhūmim) - the earth
  • पुत्रैः (putraiḥ) - by (his) sons
  • सुपरिरक्षितः (suparirakṣitaḥ) - well-guarded, very well protected

Words meanings and morphology

ततः (tataḥ) - then, thereafter
(indeclinable)
काले (kāle) - in time, at the time
(noun)
Locative, masculine, singular of kāla
kāla - time, season, period
बहुतिथे (bahutithe) - of long duration, after a long time
(adjective)
Locative, masculine, singular of bahutithi
bahutithi - of many days, lasting long
Compound type : bahuvrīhi (bahu+tithi)
  • bahu – much, many, numerous
    adjective
  • tithi – lunar day, date
    noun (feminine)
Note: Modifies 'kāle'
व्यतीते (vyatīte) - passed, elapsed
(adjective)
Locative, masculine, singular of vyatīta
vyatīta - passed, gone by, elapsed
Past Passive Participle
Derived from root 'i' with prefixes 'vi' and 'ati', and suffix -kta
Prefixes: vi+ati
Root: i (class 2)
Note: Modifies 'kāle'
भरतर्षभ (bharatarṣabha) - O best of Bharatas
(proper noun)
Vocative, masculine, singular of bharatarṣabha
bharatarṣabha - best of Bharatas (lit. bull of Bharatas)
Compound type : tatpuruṣa (bharata+ṛṣabha)
  • bharata – Bharata (a lineage, a proper name)
    proper noun (masculine)
  • ṛṣabha – bull; best, pre-eminent
    noun (masculine)
दीक्षितः (dīkṣitaḥ) - initiated, consecrated
(adjective)
Nominative, masculine, singular of dīkṣita
dīkṣita - initiated, consecrated, prepared for a solemn ceremony
Past Passive Participle
Derived from root 'dīkṣ' with suffix -kta
Root: dīkṣ (class 1)
सगरः (sagaraḥ) - Sagara
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of sagara
sagara - Sagara (a celebrated king in Hindu mythology)
राजा (rājā) - king
(noun)
Nominative, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler
हयमेधेन (hayamedhena) - by means of a horse Vedic ritual
(noun)
Instrumental, masculine, singular of hayamedha
hayamedha - horse Vedic ritual (aśvamedha yajña)
Compound type : tatpuruṣa (haya+medha)
  • haya – horse
    noun (masculine)
  • medha – Vedic ritual, sacrifice
    noun (masculine)
वीर्यवान् (vīryavān) - powerful, mighty
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vīryavat
vīryavat - powerful, mighty, valorous
Derived from 'vīrya' with possessive suffix '-vat'
तस्य (tasya) - his
(pronoun)
Genitive, masculine, singular of tad
tad - that, he, she, it
अश्वः (aśvaḥ) - horse
(noun)
Nominative, masculine, singular of aśva
aśva - horse
व्यचरत् (vyacarat) - roamed, wandered
(verb)
3rd person , singular, active, imperfect (laṅ) of car
Prefixes: vi+a
Root: car (class 1)
भूमिम् (bhūmim) - the earth
(noun)
Accusative, feminine, singular of bhūmi
bhūmi - earth, ground, land
पुत्रैः (putraiḥ) - by (his) sons
(noun)
Instrumental, masculine, plural of putra
putra - son, child
सुपरिरक्षितः (suparirakṣitaḥ) - well-guarded, very well protected
(adjective)
Nominative, masculine, singular of suparirakṣita
suparirakṣita - well protected, carefully guarded
Past Passive Participle
Compound of 'su' (well) and 'parirakṣita' (protected)
Compound type : tatpuruṣa (su+parirakṣita)
  • su – good, well, excellent
    indeclinable
  • parirakṣita – protected, guarded, preserved
    adjective (masculine)
    Past Passive Participle
    Derived from root 'rakṣ' with prefix 'pari' and suffix -kta
    Prefix: pari
    Root: rakṣ (class 1)