वाल्मीकि-रामायणम्
vālmīki-rāmāyaṇam
-
book-6, chapter-110, verse-20
क्षिप्रमारोह सुग्रीव विमानं वानरैः सह ।
त्वमध्यारोह सामात्यो राक्षसेन्द्रविभीषण ॥२०॥
त्वमध्यारोह सामात्यो राक्षसेन्द्रविभीषण ॥२०॥
20. kṣipramāroha sugrīva vimānaṃ vānaraiḥ saha ,
tvamadhyāroha sāmātyo rākṣasendravibhīṣaṇa.
tvamadhyāroha sāmātyo rākṣasendravibhīṣaṇa.
20.
kṣipram āroha sugrīva vimānam vānaraiḥ saha
tvam adhyāroha sāmātyaḥ rākṣasendravibhīṣaṇa
tvam adhyāroha sāmātyaḥ rākṣasendravibhīṣaṇa
20.
sugrīva vānaraiḥ saha kṣipram vimānam āroha
tvam rākṣasendravibhīṣaṇa sāmātyaḥ adhyāroha
tvam rākṣasendravibhīṣaṇa sāmātyaḥ adhyāroha
20.
O Sugriva, quickly board the aerial chariot (vimāna) with your monkeys. You, O Vibhishana, lord of the Rākṣasas, ascend with your ministers.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- क्षिप्रम् (kṣipram) - quickly, swiftly, immediately
- आरोह (āroha) - ascend, climb, mount, board
- सुग्रीव (sugrīva) - O Sugriva
- विमानम् (vimānam) - aerial chariot, celestial car
- वानरैः (vānaraiḥ) - with monkeys
- सह (saha) - with, together with
- त्वम् (tvam) - you
- अध्यारोह (adhyāroha) - ascend, climb, mount, board
- सामात्यः (sāmātyaḥ) - with your ministers, accompanied by ministers
- राक्षसेन्द्रविभीषण (rākṣasendravibhīṣaṇa) - O Vibhishana, lord of Rākṣasas
Words meanings and morphology
क्षिप्रम् (kṣipram) - quickly, swiftly, immediately
(adverb)
आरोह (āroha) - ascend, climb, mount, board
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of ruh
imperative
Second person singular imperative active (parasmaipada)
Prefix: ā
Root: ruh (class 1)
सुग्रीव (sugrīva) - O Sugriva
(proper noun)
Vocative, masculine, singular of sugrīva
sugrīva - Sugriva (king of Vanaras)
विमानम् (vimānam) - aerial chariot, celestial car
(noun)
Accusative, neuter, singular of vimāna
vimāna - aerial chariot, flying machine, celestial car
Prefix: vi
Root: mā (class 3)
वानरैः (vānaraiḥ) - with monkeys
(noun)
Instrumental, masculine, plural of vānara
vānara - monkey, ape
Note: Used with 'saha' for 'with monkeys'.
सह (saha) - with, together with
(indeclinable)
Preposition governing instrumental case.
त्वम् (tvam) - you
(pronoun)
Nominative, singular of yuṣmad
yuṣmad - you
अध्यारोह (adhyāroha) - ascend, climb, mount, board
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of ruh
imperative
Second person singular imperative active (parasmaipada)
Prefixes: adhi+ā
Root: ruh (class 1)
सामात्यः (sāmātyaḥ) - with your ministers, accompanied by ministers
(adjective)
Nominative, masculine, singular of sāmātya
sāmātya - accompanied by ministers
Compound type : bahuvrīhi (sa+amātya)
- sa – with, accompanied by
indeclinable
Prefix meaning 'with' - amātya – minister, companion, colleague
noun (masculine)
Root: am (class 1)
Note: Agreement with 'tvam'.
राक्षसेन्द्रविभीषण (rākṣasendravibhīṣaṇa) - O Vibhishana, lord of Rākṣasas
(proper noun)
Vocative, masculine, singular of rākṣasendravibhīṣaṇa
rākṣasendravibhīṣaṇa - Vibhishana, chief of Rākṣasas
Compound type : tatpuruṣa (rākṣasa+indra+vibhīṣaṇa)
- rākṣasa – Rākṣasa, demon
noun (masculine)
Root: rakṣ (class 1) - indra – chief, lord, king (also name of deity)
noun (masculine) - vibhīṣaṇa – Vibhishana (proper name)
proper noun (masculine)
Prefix: vi
Root: bhīṣ (class 10)