महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-15, chapter-17, verse-23
तमेवंवादिनं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
उवाच भ्रातरं धीमाञ्जोषमास्वेति भर्त्सयन् ॥२३॥
उवाच भ्रातरं धीमाञ्जोषमास्वेति भर्त्सयन् ॥२३॥
23. tamevaṁvādinaṁ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ,
uvāca bhrātaraṁ dhīmāñjoṣamāsveti bhartsayan.
uvāca bhrātaraṁ dhīmāñjoṣamāsveti bhartsayan.
23.
tam evaṃvādinaṃ rājā kuntīputraḥ yudhiṣṭhiraḥ
uvāca bhrātaram dhīmān joṣam āsva iti bhartsayan
uvāca bhrātaram dhīmān joṣam āsva iti bhartsayan
23.
dhīmān rājā kuntīputraḥ yudhiṣṭhiraḥ evaṃvādinaṃ tam bhrātaram bhartsayan uvāca - joṣam āsvaiti.
23.
The intelligent King Yudhiṣṭhira, son of Kuntī, rebuking his brother who was speaking thus, told him, 'Remain silent!'
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- तम् (tam) - Referring to Bhīma (Him, that (one))
- एवंवादिनं (evaṁvādinaṁ) - Referring to Bhīma, speaking about Duryodhana's past insults (Speaking thus)
- राजा (rājā) - King
- कुन्तीपुत्रः (kuntīputraḥ) - Referring to Yudhiṣṭhira (Son of Kuntī)
- युधिष्ठिरः (yudhiṣṭhiraḥ) - Yudhiṣṭhira
- उवाच (uvāca) - He said
- भ्रातरम् (bhrātaram) - Referring to Bhīma (Brother)
- धीमान् (dhīmān) - Referring to Yudhiṣṭhira (Intelligent, wise)
- जोषम् (joṣam) - Quietly, silently
- आस्व (āsva) - Remain, be (silent)
- इति (iti) - Thus, so (quotative particle)
- भर्त्सयन् (bhartsayan) - Scolding, rebuking
Words meanings and morphology
तम् (tam) - Referring to Bhīma (Him, that (one))
(pronoun)
Accusative, masculine, singular of tad
tad - that, he, him
एवंवादिनं (evaṁvādinaṁ) - Referring to Bhīma, speaking about Duryodhana's past insults (Speaking thus)
(adjective)
Accusative, masculine, singular of evaṃvādin
evaṁvādin - one who speaks thus, a speaker of such words
Agent noun/adjective (derived from 'vad' with suffix -in)
Compound type : upapada-tatpuruṣa (evam+vādin)
- evam
- vādin
राजा (rājā) - King
(noun)
Nominative, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler
कुन्तीपुत्रः (kuntīputraḥ) - Referring to Yudhiṣṭhira (Son of Kuntī)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of kuntīputra
kuntīputra - son of Kuntī
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (kuntī+putra)
- kuntī
- putra
युधिष्ठिरः (yudhiṣṭhiraḥ) - Yudhiṣṭhira
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of yudhiṣṭhira
yudhiṣṭhira - Yudhiṣṭhira (a proper name, the eldest Pāṇḍava brother)
उवाच (uvāca) - He said
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of vac
Perfect tense (reduplicated)
Root: vac (class 2)
भ्रातरम् (bhrātaram) - Referring to Bhīma (Brother)
(noun)
Accusative, masculine, singular of bhrātṛ
bhrātṛ - brother
धीमान् (dhīmān) - Referring to Yudhiṣṭhira (Intelligent, wise)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of dhīmat
dhīmat - intelligent, wise, discerning, clever
जोषम् (joṣam) - Quietly, silently
(indeclinable)
Root: juṣ (class 1)
Note: Adverbial accusative.
आस्व (āsva) - Remain, be (silent)
(verb)
2nd person , singular, middle, imperative (loṭ) of ās
Imperative
Root: ās (class 2)
इति (iti) - Thus, so (quotative particle)
(indeclinable)
भर्त्सयन् (bhartsayan) - Scolding, rebuking
(adjective)
Nominative, masculine, singular of bhartsayat
bhartsayat - scolding, rebuking, threatening
Present Active Participle
Root: bharts (class 10)