महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-15, chapter-23, verse-3
कथं पाण्डोर्न नश्येत संततिः पुरुषर्षभाः ।
यशश्च वो न नश्येत इति चोद्धर्षणं कृतम् ॥३॥
यशश्च वो न नश्येत इति चोद्धर्षणं कृतम् ॥३॥
3. kathaṁ pāṇḍorna naśyeta saṁtatiḥ puruṣarṣabhāḥ ,
yaśaśca vo na naśyeta iti coddharṣaṇaṁ kṛtam.
yaśaśca vo na naśyeta iti coddharṣaṇaṁ kṛtam.
3.
katham pāṇḍoḥ na naśyeta santatiḥ puruṣarṣabhāḥ
yaśaḥ ca vaḥ na naśyeta iti ca uddharṣaṇam kṛtam
yaśaḥ ca vaḥ na naśyeta iti ca uddharṣaṇam kṛtam
3.
puruṣarṣabhāḥ,
pāṇḍoḥ santatiḥ katham na naśyeta? vaḥ yaśaḥ ca katham na naśyeta? iti ca uddharṣaṇam kṛtam
pāṇḍoḥ santatiḥ katham na naśyeta? vaḥ yaśaḥ ca katham na naśyeta? iti ca uddharṣaṇam kṛtam
3.
O foremost among men (puruṣarṣabhāḥ), how could the lineage of Pāṇḍu perish? And how could your renown not be lost? Thus, this encouragement was given.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- कथम् (katham) - how, why
- पाण्डोः (pāṇḍoḥ) - of Pāṇḍu
- न (na) - not
- नश्येत (naśyeta) - may perish, should perish, would perish
- सन्ततिः (santatiḥ) - lineage, progeny, continuity
- पुरुषर्षभाः (puruṣarṣabhāḥ) - Used as an address to prominent men. (O foremost among men, O bull among men)
- यशः (yaśaḥ) - fame, glory, renown
- च (ca) - and, also
- वः (vaḥ) - your, to you
- न (na) - not
- नश्येत (naśyeta) - may perish, should perish, would perish
- इति (iti) - thus, in this manner, saying this
- च (ca) - and, also
- उद्धर्षणम् (uddharṣaṇam) - incitement, encouragement, excitement
- कृतम् (kṛtam) - done, made
Words meanings and morphology
कथम् (katham) - how, why
(indeclinable)
पाण्डोः (pāṇḍoḥ) - of Pāṇḍu
(proper noun)
Genitive, masculine, singular of pāṇḍu
pāṇḍu - Pāṇḍu (name of a king, father of the Pāṇḍavas)
न (na) - not
(indeclinable)
नश्येत (naśyeta) - may perish, should perish, would perish
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi liṅ) of naś
Optative Mood
Root naś, Class 4 (Divādi), Parasmaipada
Root: naś (class 4)
सन्ततिः (santatiḥ) - lineage, progeny, continuity
(noun)
Nominative, feminine, singular of santati
santati - lineage, progeny, offspring, continuous line
Prefix: sam
Root: tan (class 8)
पुरुषर्षभाः (puruṣarṣabhāḥ) - Used as an address to prominent men. (O foremost among men, O bull among men)
(noun)
Vocative, masculine, plural of puruṣarṣabha
puruṣarṣabha - bull among men, foremost of men, excellent man
Compound type : tatpurusha (puruṣa+ṛṣabha)
- puruṣa – man, human being, person
noun (masculine) - ṛṣabha – bull, best, excellent
noun (masculine)
यशः (yaśaḥ) - fame, glory, renown
(noun)
Nominative, neuter, singular of yaśas
yaśas - fame, glory, renown, reputation
च (ca) - and, also
(indeclinable)
वः (vaḥ) - your, to you
(pronoun)
Genitive, plural of yūṣmad
yūṣmad - you (second person plural pronoun)
न (na) - not
(indeclinable)
नश्येत (naśyeta) - may perish, should perish, would perish
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi liṅ) of naś
Optative Mood
Root naś, Class 4 (Divādi), Parasmaipada
Root: naś (class 4)
इति (iti) - thus, in this manner, saying this
(indeclinable)
च (ca) - and, also
(indeclinable)
उद्धर्षणम् (uddharṣaṇam) - incitement, encouragement, excitement
(noun)
Nominative, neuter, singular of uddharṣaṇa
uddharṣaṇa - incitement, encouragement, causing excitement or joy
Nominalization of verbal action
Derived from root hṛṣ with prefix ud- and suffix lyuṭ
Prefix: ud
Root: hṛṣ (class 1)
कृतम् (kṛtam) - done, made
(adjective)
Nominative, neuter, singular of kṛta
kṛta - done, made, performed
Past Passive Participle
Derived from root kṛ with suffix kta
Root: kṛ (class 8)