महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-170, verse-10
आकिंचन्यं च राज्यं च तुलया समतोलयम् ।
अत्यरिच्यत दारिद्र्यं राज्यादपि गुणाधिकम् ॥१०॥
अत्यरिच्यत दारिद्र्यं राज्यादपि गुणाधिकम् ॥१०॥
10. ākiṁcanyaṁ ca rājyaṁ ca tulayā samatolayam ,
atyaricyata dāridryaṁ rājyādapi guṇādhikam.
atyaricyata dāridryaṁ rājyādapi guṇādhikam.
10.
ākiṃcanyam ca rājyam ca tulayā samatolayam
atyaricyata dāridryam rājyāt api guṇādhikam
atyaricyata dāridryam rājyāt api guṇādhikam
10.
aham ākiṃcanyam ca rājyam ca tulayā samatolayam
dāridryam rājyāt api guṇādhikam atyaricyata
dāridryam rājyāt api guṇādhikam atyaricyata
10.
I weighed both destitution and kingship on a balance, and poverty surpassed kingship, being superior in qualities.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- आकिंचन्यम् (ākiṁcanyam) - destitution, poverty, having nothing
- च (ca) - and
- राज्यम् (rājyam) - kingship, sovereignty, kingdom
- च (ca) - and
- तुलया (tulayā) - by a balance, with a balance
- समतोलयम् (samatolayam) - I weighed equally, I balanced
- अत्यरिच्यत (atyaricyata) - surpassed, excelled
- दारिद्र्यम् (dāridryam) - poverty, indigence
- राज्यात् (rājyāt) - from kingship, than kingship
- अपि (api) - even, also
- गुणाधिकम् (guṇādhikam) - superior in qualities, more virtuous
Words meanings and morphology
आकिंचन्यम् (ākiṁcanyam) - destitution, poverty, having nothing
(noun)
neuter, singular of ākiṃcanya
ākiṁcanya - destitution, indigence, absence of possessions
From a-kiṃ-cana (having nothing) + ya (taddhita suffix for abstract noun)
च (ca) - and
(indeclinable)
राज्यम् (rājyam) - kingship, sovereignty, kingdom
(noun)
neuter, singular of rājya
rājya - kingship, royal power, kingdom, empire
From rājan (king) + ya (taddhita suffix for abstract noun or relation)
च (ca) - and
(indeclinable)
तुलया (tulayā) - by a balance, with a balance
(noun)
Instrumental, feminine, singular of tulā
tulā - a balance, scale, equality, resemblance
समतोलयम् (samatolayam) - I weighed equally, I balanced
(verb)
1st person , singular, active, past imperfect (laṅ) of sam-tul
Imperfect Active
From root tul with prefix sam
Prefix: sam
Root: tul (class 1)
अत्यरिच्यत (atyaricyata) - surpassed, excelled
(verb)
3rd person , singular, middle/passive, past imperfect (laṅ) of ati-ric
Imperfect Middle/Passive
From root ric with prefix ati
Prefix: ati
Root: ric (class 7)
दारिद्र्यम् (dāridryam) - poverty, indigence
(noun)
neuter, singular of dāridrya
dāridrya - poverty, indigence, destitution
From daridra (poor) + ya (taddhita suffix for abstract noun)
राज्यात् (rājyāt) - from kingship, than kingship
(noun)
Ablative, neuter, singular of rājya
rājya - kingship, royal power, kingdom, empire
From rājan (king) + ya (taddhita suffix for abstract noun or relation)
अपि (api) - even, also
(indeclinable)
गुणाधिकम् (guṇādhikam) - superior in qualities, more virtuous
(adjective)
neuter, singular of guṇādhika
guṇādhika - superior in qualities/merits, having more qualities
Compound type : tatpuruṣa (guṇa+adhika)
- guṇa – quality, merit, virtue, excellence, string
noun (masculine) - adhika – abundant, superior, additional, more
adjective (masculine/feminine/neuter)
Note: Modifies 'dāridryam'