महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-6, chapter-94, verse-16
पूर्वं हि स्त्री समुत्पन्ना शिखण्डी राजवेश्मनि ।
वरदानात्पुमाञ्जातः सैषा वै स्त्री शिखण्डिनी ॥१६॥
वरदानात्पुमाञ्जातः सैषा वै स्त्री शिखण्डिनी ॥१६॥
16. pūrvaṁ hi strī samutpannā śikhaṇḍī rājaveśmani ,
varadānātpumāñjātaḥ saiṣā vai strī śikhaṇḍinī.
varadānātpumāñjātaḥ saiṣā vai strī śikhaṇḍinī.
16.
pūrvam hi strī samutpannā śikhaṇḍī rāja-veśmani
vara-dānāt pumān jātaḥ sā eṣā vai strī śikhaṇḍinī
vara-dānāt pumān jātaḥ sā eṣā vai strī śikhaṇḍinī
16.
pūrvam hi śikhaṇḍī rāja-veśmani strī samutpannā
vara-dānāt pumān jātaḥ vai sā eṣā strī śikhaṇḍinī
vara-dānāt pumān jātaḥ vai sā eṣā strī śikhaṇḍinī
16.
Formerly, Śikhaṇḍī was indeed born as a woman in the royal palace. By the granting of a boon, he was born as a man. Yet, this very same Śikhaṇḍinī was originally a woman.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- पूर्वम् (pūrvam) - formerly, previously, before
- हि (hi) - indeed, certainly, for, because
- स्त्री (strī) - woman, female
- समुत्पन्ना (samutpannā) - born, produced, arisen
- शिखण्डी (śikhaṇḍī) - Śikhaṇḍī (a specific character's name)
- राज-वेश्मनि (rāja-veśmani) - in the royal palace
- वर-दानात् (vara-dānāt) - from the granting of a boon, by a boon
- पुमान् (pumān) - a man, a male
- जातः (jātaḥ) - born, produced, become
- सा (sā) - she, that (feminine)
- एषा (eṣā) - this, this one (feminine)
- वै (vai) - indeed, surely, verily (emphatic particle)
- स्त्री (strī) - woman, female
- शिखण्डिनी (śikhaṇḍinī) - Śikhaṇḍinī (female form of Śikhaṇḍin)
Words meanings and morphology
पूर्वम् (pūrvam) - formerly, previously, before
(indeclinable)
Can be used adverbially in neuter accusative singular
Note: Adverbial usage
हि (hi) - indeed, certainly, for, because
(indeclinable)
Note: Emphatic particle
स्त्री (strī) - woman, female
(noun)
Nominative, feminine, singular of strī
strī - woman, female
समुत्पन्ना (samutpannā) - born, produced, arisen
(adjective)
Nominative, feminine, singular of samutpanna
samutpanna - born, produced, arisen
Past Passive Participle
Derived from root pad with prefixes sam- and ut-
Prefixes: sam+ut
Root: pad (class 4)
Note: Modifies 'strī'
शिखण्डी (śikhaṇḍī) - Śikhaṇḍī (a specific character's name)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of śikhaṇḍin
śikhaṇḍin - name of a character in the Mahābhārata, having a crest or plume
राज-वेश्मनि (rāja-veśmani) - in the royal palace
(noun)
Locative, neuter, singular of rāja-veśman
rāja-veśman - royal palace, king's dwelling
Compound type : tatpuruṣa (rājan+veśman)
- rājan – king, ruler
noun (masculine) - veśman – house, dwelling, palace
noun (neuter)
वर-दानात् (vara-dānāt) - from the granting of a boon, by a boon
(noun)
Ablative, neuter, singular of vara-dāna
vara-dāna - the granting of a boon, bestowing a wish
Compound type : tatpuruṣa (vara+dāna)
- vara – boon, blessing, wish, excellent
noun (masculine) - dāna – giving, granting, gift
noun (neuter)
पुमान् (pumān) - a man, a male
(noun)
Nominative, masculine, singular of pums
pums - man, male, person
जातः (jātaḥ) - born, produced, become
(adjective)
Nominative, masculine, singular of jāta
jāta - born, produced, become
Past Passive Participle
Derived from root jan
Root: jan (class 4)
Note: Modifies 'pumān'
सा (sā) - she, that (feminine)
(pronoun)
Nominative, feminine, singular of tad
tad - that, she, it
एषा (eṣā) - this, this one (feminine)
(pronoun)
Nominative, feminine, singular of etad
etad - this, this one
वै (vai) - indeed, surely, verily (emphatic particle)
(indeclinable)
स्त्री (strī) - woman, female
(noun)
Nominative, feminine, singular of strī
strī - woman, female
शिखण्डिनी (śikhaṇḍinī) - Śikhaṇḍinī (female form of Śikhaṇḍin)
(proper noun)
Nominative, feminine, singular of śikhaṇḍinī
śikhaṇḍinī - female name associated with Śikhaṇḍin