महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-14, chapter-64, verse-16
वारणाश्च महाराज सहस्रशतसंमिताः ।
शकटानि रथाश्चैव तावदेव करेणवः ।
खराणां पुरुषाणां च परिसंख्या न विद्यते ॥१६॥
शकटानि रथाश्चैव तावदेव करेणवः ।
खराणां पुरुषाणां च परिसंख्या न विद्यते ॥१६॥
16. vāraṇāśca mahārāja sahasraśatasaṁmitāḥ ,
śakaṭāni rathāścaiva tāvadeva kareṇavaḥ ,
kharāṇāṁ puruṣāṇāṁ ca parisaṁkhyā na vidyate.
śakaṭāni rathāścaiva tāvadeva kareṇavaḥ ,
kharāṇāṁ puruṣāṇāṁ ca parisaṁkhyā na vidyate.
16.
vāraṇāḥ ca mahārāja sahasraśatasaṃmitāḥ
| śakaṭāni rathāḥ ca eva
tāvat eva kareṇavaḥ | kharāṇām
puruṣāṇām ca parisaṃkhyā na vidyate
| śakaṭāni rathāḥ ca eva
tāvat eva kareṇavaḥ | kharāṇām
puruṣāṇām ca parisaṃkhyā na vidyate
16.
mahārāja vāraṇāḥ ca sahasraśatasaṃmitāḥ
śakaṭāni rathāḥ ca eva
kareṇavaḥ tāvat eva kharāṇām
puruṣāṇām ca parisaṃkhyā na vidyate
śakaṭāni rathāḥ ca eva
kareṇavaḥ tāvat eva kharāṇām
puruṣāṇām ca parisaṃkhyā na vidyate
16.
And, O great king, there were elephants numbering a hundred thousand. Carts, chariots, and likewise female elephants were also that many. The count of donkeys and men was beyond measure.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- वारणाः (vāraṇāḥ) - elephants
- च (ca) - and
- महाराज (mahārāja) - O great king
- सहस्रशतसंमिताः (sahasraśatasaṁmitāḥ) - numbering a hundred thousand
- शकटानि (śakaṭāni) - carts, wagons
- रथाः (rathāḥ) - chariots
- च (ca) - and
- एव (eva) - only, just, indeed, precisely
- तावत् (tāvat) - that many, so many, so much
- एव (eva) - only, just, indeed, precisely
- करेणवः (kareṇavaḥ) - female elephants (used as general term for elephants in lists)
- खराणाम् (kharāṇām) - of donkeys
- पुरुषाणाम् (puruṣāṇām) - of men
- च (ca) - and
- परिसंख्या (parisaṁkhyā) - exact number, count, enumeration
- न (na) - not
- विद्यते (vidyate) - exists, is found
Words meanings and morphology
वारणाः (vāraṇāḥ) - elephants
(noun)
Nominative, masculine, plural of vāraṇa
vāraṇa - elephant, warding off, preventing
Root: vṛ
च (ca) - and
(indeclinable)
महाराज (mahārāja) - O great king
(noun)
Vocative, masculine, singular of mahārāja
mahārāja - great king, emperor
Compound type : karmadhāraya (mahant+rājan)
- mahant – great, large
adjective (masculine) - rājan – king, ruler
noun (masculine)
सहस्रशतसंमिताः (sahasraśatasaṁmitāḥ) - numbering a hundred thousand
(adjective)
Nominative, masculine, plural of sahasraśatasaṃmita
sahasraśatasaṁmita - measured by a hundred thousand, equal to a hundred thousand
Compound type : tatpuruṣa (sahasra+śata+saṃmita)
- sahasra – thousand
noun (neuter) - śata – hundred
noun (neuter) - saṃmita – measured, equal to, conformable
adjective (masculine)
Past Passive Participle
Prefix: sam
Root: mā
शकटानि (śakaṭāni) - carts, wagons
(noun)
Nominative, neuter, plural of śakaṭa
śakaṭa - cart, wagon
रथाः (rathāḥ) - chariots
(noun)
Nominative, masculine, plural of ratha
ratha - chariot, car
Root: ram
च (ca) - and
(indeclinable)
एव (eva) - only, just, indeed, precisely
(indeclinable)
तावत् (tāvat) - that many, so many, so much
(indeclinable)
एव (eva) - only, just, indeed, precisely
(indeclinable)
करेणवः (kareṇavaḥ) - female elephants (used as general term for elephants in lists)
(noun)
Nominative, feminine, plural of kareṇu
kareṇu - female elephant
खराणाम् (kharāṇām) - of donkeys
(noun)
Genitive, masculine, plural of khara
khara - donkey, ass, sharp, hard
पुरुषाणाम् (puruṣāṇām) - of men
(noun)
Genitive, masculine, plural of puruṣa
puruṣa - man, male, person, spirit
च (ca) - and
(indeclinable)
परिसंख्या (parisaṁkhyā) - exact number, count, enumeration
(noun)
Nominative, feminine, singular of parisaṃkhyā
parisaṁkhyā - enumeration, exact number, calculation
न (na) - not
(indeclinable)
विद्यते (vidyate) - exists, is found
(verb)
3rd person , singular, middle, present (laṭ) of vid
Root: vid (class 4)