योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-5, chapter-76, verse-21
घनरसायनपूर्णसुशीतया विमलया समया सततं श्रिया ।
शिशिररश्मिरिवातिविराजसे विदितवेद्य सुखं रघुनन्दन ॥ २१ ॥
शिशिररश्मिरिवातिविराजसे विदितवेद्य सुखं रघुनन्दन ॥ २१ ॥
ghanarasāyanapūrṇasuśītayā vimalayā samayā satataṃ śriyā ,
śiśiraraśmirivātivirājase viditavedya sukhaṃ raghunandana 21
śiśiraraśmirivātivirājase viditavedya sukhaṃ raghunandana 21
21.
ghanarasāyanapūrṇasuśītayā vimalayā samayā satatam śriyā
śiśiraraśmiḥ iva ativirājase viditavedya sukham raghunandana
śiśiraraśmiḥ iva ativirājase viditavedya sukham raghunandana
21.
raghunandana,
viditavedya,
tvam ghanarasāyanapūrṇasuśītayā vimalayā samayā śriyā satatam śiśiraraśmiḥ iva sukham ativirājase.
viditavedya,
tvam ghanarasāyanapūrṇasuśītayā vimalayā samayā śriyā satatam śiśiraraśmiḥ iva sukham ativirājase.
21.
O delight of the Raghu dynasty (Raghunandana), O knower of all that is to be known (viditavedya), you shine forth exceedingly brilliantly and happily, just like the cool-rayed moon, constantly with a pure, tranquil splendor (śrī) that is completely filled with the profoundly refreshing coolness of an elixir (rasāyana).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- घनरसायनपूर्णसुशीतया (ghanarasāyanapūrṇasuśītayā) - by that which is full of dense, refreshing, cool elixir/ambrosia
- विमलया (vimalayā) - by the pure, by the spotless
- समया (samayā) - by the tranquil, by the even, by the equanimous
- सततम् (satatam) - constantly, perpetually
- श्रिया (śriyā) - by splendor, by grace, by prosperity
- शिशिररश्मिः (śiśiraraśmiḥ) - the moon (the cool-rayed one (the moon))
- इव (iva) - like, as, as if
- अतिविराजसे (ativirājase) - you shine brilliantly/exceedingly
- विदितवेद्य (viditavedya) - O knower of the ultimate truth (O knower of what is to be known, O one whose knowable is known)
- सुखम् (sukham) - happily, with ease, joyfully
- रघुनन्दन (raghunandana) - O Rama (O delight of Raghu, O son of Raghu (Rama))
Words meanings and morphology
घनरसायनपूर्णसुशीतया (ghanarasāyanapūrṇasuśītayā) - by that which is full of dense, refreshing, cool elixir/ambrosia
(adjective)
Instrumental, feminine, singular of ghanarasāyanapūrṇasuśītā
ghanarasāyanapūrṇasuśītā - full of dense, refreshing, cool elixir/ambrosia
Compound type : karmadhāraya (ghana+rasāyana+pūrṇa+suśītā)
- ghana – dense, thick, intense
adjective - rasāyana – elixir, ambrosia, tonic, mercury
noun (neuter) - pūrṇa – full, complete, filled
adjective
Past Passive Participle
Root: pṛ (class 9) - suśītā – very cool, pleasantly cool, refreshing
adjective (feminine)
विमलया (vimalayā) - by the pure, by the spotless
(adjective)
Instrumental, feminine, singular of vimala
vimala - pure, spotless, stainless, clear
Compound type : bahuvrīhi (vi+mala)
- vi – without, apart, free from
indeclinable
Prefix: vi - mala – dirt, impurity, stain
noun (neuter)
समया (samayā) - by the tranquil, by the even, by the equanimous
(adjective)
Instrumental, feminine, singular of samā
samā - equal, even, tranquil, calm, same
सततम् (satatam) - constantly, perpetually
(indeclinable)
श्रिया (śriyā) - by splendor, by grace, by prosperity
(noun)
Instrumental, feminine, singular of śrī
śrī - splendor, glory, prosperity, wealth, divine grace
शिशिररश्मिः (śiśiraraśmiḥ) - the moon (the cool-rayed one (the moon))
(noun)
Nominative, masculine, singular of śiśiraraśmi
śiśiraraśmi - the moon (lit. cool-rayed)
Compound type : bahuvrīhi (śiśira+raśmi)
- śiśira – cool, cold
adjective - raśmi – ray, beam, cord
noun (masculine)
इव (iva) - like, as, as if
(indeclinable)
अतिविराजसे (ativirājase) - you shine brilliantly/exceedingly
(verb)
2nd person , singular, middle, present indicative (laṭ) of virāj
Prefixes: ati+vi
Root: rāj (class 1)
विदितवेद्य (viditavedya) - O knower of the ultimate truth (O knower of what is to be known, O one whose knowable is known)
(adjective)
Vocative, masculine, singular of viditavedya
viditavedya - one who has known what is to be known, one whose duty/aim is known
Compound type : bahuvrīhi (vidita+vedya)
- vidita – known, understood
adjective
Past Passive Participle
Root: vid (class 2) - vedya – to be known, knowable, duty, aim
adjective (neuter)
Gerundive
Root: vid (class 2)
सुखम् (sukham) - happily, with ease, joyfully
(indeclinable)
रघुनन्दन (raghunandana) - O Rama (O delight of Raghu, O son of Raghu (Rama))
(proper noun)
Vocative, masculine, singular of raghunandana
raghunandana - delight of Raghu, son of Raghu (epithet of Rama)
Compound type : tatpuruṣa (raghu+nandana)
- raghu – Raghu (a king, ancestor of Rama)
proper noun (masculine) - nandana – son, delight, causing joy
noun (masculine)
Root: nand (class 1)