महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-5, chapter-156, verse-14
न ह्येव कर्ता पुरुषः कर्मणोः शुभपापयोः ।
अस्वतन्त्रो हि पुरुषः कार्यते दारुयन्त्रवत् ॥१४॥
अस्वतन्त्रो हि पुरुषः कार्यते दारुयन्त्रवत् ॥१४॥
14. na hyeva kartā puruṣaḥ karmaṇoḥ śubhapāpayoḥ ,
asvatantro hi puruṣaḥ kāryate dāruyantravat.
asvatantro hi puruṣaḥ kāryate dāruyantravat.
14.
na hi eva kartā puruṣaḥ karmaṇoḥ śubhapāpayoḥ
asvatantraḥ hi puruṣaḥ kāryate dāruyantravat
asvatantraḥ hi puruṣaḥ kāryate dāruyantravat
14.
puruṣaḥ hi śubhapāpayoḥ karmaṇoḥ kartā na eva
hi puruṣaḥ asvatantraḥ dāruyantravat kāryate
hi puruṣaḥ asvatantraḥ dāruyantravat kāryate
14.
Indeed, a person (puruṣa) is not the doer of good or bad actions (karma), for a person (puruṣa) is not independent; he is made to act like a wooden puppet.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- न (na) - not, no
- हि (hi) - indeed, for, because
- एव (eva) - only, certainly, indeed
- कर्ता (kartā) - doer, agent
- पुरुषः (puruṣaḥ) - a person (puruṣa)
- कर्मणोः (karmaṇoḥ) - of actions (karma)
- शुभपापयोः (śubhapāpayoḥ) - of good and bad
- अस्वतन्त्रः (asvatantraḥ) - not independent, dependent
- हि (hi) - indeed, for, because
- पुरुषः (puruṣaḥ) - a person (puruṣa)
- कार्यते (kāryate) - is made to act, is caused to act
- दारुयन्त्रवत् (dāruyantravat) - like a wooden puppet/machine
Words meanings and morphology
न (na) - not, no
(indeclinable)
हि (hi) - indeed, for, because
(indeclinable)
एव (eva) - only, certainly, indeed
(indeclinable)
कर्ता (kartā) - doer, agent
(noun)
Nominative, masculine, singular of kartṛ
kartṛ - doer, agent, creator
Agent Noun
Derived from root kṛ (to do, make)
Root: kṛ (class 8)
पुरुषः (puruṣaḥ) - a person (puruṣa)
(noun)
Nominative, masculine, singular of puruṣa
puruṣa - man, human being, person, soul, cosmic person
कर्मणोः (karmaṇoḥ) - of actions (karma)
(noun)
Genitive, neuter, dual of karman
karman - action, deed, work, ritual action, fate, consequence of actions
Derived from root kṛ (to do, make)
Root: kṛ (class 8)
शुभपापयोः (śubhapāpayoḥ) - of good and bad
(adjective)
Genitive, neuter, dual of śubhapāpa
śubhapāpa - good and evil, auspicious and inauspicious
Compound type : dvandva (śubha+pāpa)
- śubha – good, auspicious, pure, beautiful
adjective (neuter) - pāpa – evil, bad, wicked, sin
adjective (neuter)
Note: Agrees with 'karmaṇoḥ'.
अस्वतन्त्रः (asvatantraḥ) - not independent, dependent
(adjective)
Nominative, masculine, singular of asvatantra
asvatantra - not independent, dependent, subject to another's will
Compound type : nañ-tatpuruṣa (a+svatantra)
- a – not, non- (negative prefix)
indeclinable - svatantra – independent, self-governing, free
adjective (masculine)
हि (hi) - indeed, for, because
(indeclinable)
पुरुषः (puruṣaḥ) - a person (puruṣa)
(noun)
Nominative, masculine, singular of puruṣa
puruṣa - man, human being, person, soul, cosmic person
कार्यते (kāryate) - is made to act, is caused to act
(verb)
3rd person , singular, passive, present (lat) of kāray
Causative stem
Causative form of the root kṛ, conjugated in passive voice
Root: kṛ (class 8)
दारुयन्त्रवत् (dāruyantravat) - like a wooden puppet/machine
(indeclinable)
Adverb formed with suffix -vat (like, similar to)
Compound type : tatpuruṣa (dāru+yantra+vat)
- dāru – wood, timber
noun (neuter) - yantra – machine, instrument, device, puppet
noun (neuter)
Root: yam (class 1) - vat – like, similar to (suffix)
indeclinable