महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-11, verse-12
लोलामचोक्षामवलेहिनीं च व्यपेतधैर्यां कलहप्रियां च ।
निद्राभिभूतां सततं शयानामेवंविधां स्त्रीं परिवर्जयामि ॥१२॥
निद्राभिभूतां सततं शयानामेवंविधां स्त्रीं परिवर्जयामि ॥१२॥
12. lolāmacokṣāmavalehinīṁ ca; vyapetadhairyāṁ kalahapriyāṁ ca ,
nidrābhibhūtāṁ satataṁ śayānā;mevaṁvidhāṁ strīṁ parivarjayāmi.
nidrābhibhūtāṁ satataṁ śayānā;mevaṁvidhāṁ strīṁ parivarjayāmi.
12.
lolām acokṣām avalehinīm ca
vyapetadhairyām kalahapriyām ca
nidrābhibhūtām satatam śayānām
evamvidhām strīm parivarjayāmi
vyapetadhairyām kalahapriyām ca
nidrābhibhūtām satatam śayānām
evamvidhām strīm parivarjayāmi
12.
aham (implied) lolām acokṣām avalehinīm
ca vyapetadhairyām kalahapriyām
ca nidrābhibhūtām satatam śayānām
evamvidhām strīm parivarjayāmi
ca vyapetadhairyām kalahapriyām
ca nidrābhibhūtām satatam śayānām
evamvidhām strīm parivarjayāmi
12.
I shun a woman who is fickle, unclean, gluttonous, devoid of courage, fond of quarrels, overcome by sleep, and constantly lying down. Such a woman I abandon.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- लोलाम् (lolām) - fickle, restless, greedy
- अचोक्षाम् (acokṣām) - unclean, impure, unholy
- अवलेहिनीम् (avalehinīm) - licking, gluttonous, voracious
- च (ca) - and, also
- व्यपेतधैर्याम् (vyapetadhairyām) - devoid of courage/patience, timid
- कलहप्रियाम् (kalahapriyām) - fond of quarrels, quarrelsome
- च (ca) - and, also
- निद्राभिभूताम् (nidrābhibhūtām) - overcome by sleep, drowsy
- सततम् (satatam) - constantly, always
- शयानाम् (śayānām) - lying down, sleeping
- एवम्विधाम् (evamvidhām) - such a kind of, of this kind
- स्त्रीम् (strīm) - woman
- परिवर्जयामि (parivarjayāmi) - I abandon, I shun, I avoid
Words meanings and morphology
लोलाम् (lolām) - fickle, restless, greedy
(adjective)
Accusative, feminine, singular of lolā
lola - moving, trembling, restless, fickle, greedy, desirous
Root: lul (class 1)
अचोक्षाम् (acokṣām) - unclean, impure, unholy
(adjective)
Accusative, feminine, singular of acokṣā
acokṣa - unclean, impure, not pure
Compound type : nañ-tatpuruṣa (a+cokṣa)
- a – not, non-
indeclinable - cokṣa – clean, pure, fit, proper
adjective (masculine)
अवलेहिनीम् (avalehinīm) - licking, gluttonous, voracious
(adjective)
Accusative, feminine, singular of avalehinī
avalehin - licking, voracious, gluttonous (feminine)
Prefix: ava
Root: lih (class 2)
च (ca) - and, also
(indeclinable)
व्यपेतधैर्याम् (vyapetadhairyām) - devoid of courage/patience, timid
(adjective)
Accusative, feminine, singular of vyapetadhairyā
vyapetadhairya - devoid of courage, having lost patience (feminine)
Compound type : bahuvrīhi (vyapeta+dhairya)
- vyapeta – departed, gone away, devoid of
adjective (masculine)
Past Passive Participle
Prefixes: vi+apa
Root: i (class 2) - dhairya – firmness, courage, patience, fortitude
noun (neuter)
कलहप्रियाम् (kalahapriyām) - fond of quarrels, quarrelsome
(adjective)
Accusative, feminine, singular of kalahapriyā
kalahapriya - fond of quarrels, quarrelsome (feminine)
Compound type : bahuvrīhi (kalaha+priya)
- kalaha – quarrel, dispute, strife
noun (masculine) - priya – dear, beloved, fond of
adjective (masculine)
च (ca) - and, also
(indeclinable)
निद्राभिभूताम् (nidrābhibhūtām) - overcome by sleep, drowsy
(adjective)
Accusative, feminine, singular of nidrābhibhūtā
nidrābhibhūta - overcome by sleep, drowsy (feminine)
Compound type : tatpuruṣa (nidrā+abhibhūta)
- nidrā – sleep, slumber
noun (feminine) - abhibhūta – overcome, conquered, overpowered
adjective (masculine)
Past Passive Participle
Prefix: abhi
Root: bhū (class 1)
सततम् (satatam) - constantly, always
(indeclinable)
शयानाम् (śayānām) - lying down, sleeping
(adjective)
Accusative, feminine, singular of śayānā
śayāna - lying down, sleeping
Present Middle Participle
Root: śī (class 2)
एवम्विधाम् (evamvidhām) - such a kind of, of this kind
(adjective)
Accusative, feminine, singular of evamvidhā
evamvidha - such, of this kind
Compound type : karmadhāraya (evam+vidha)
- evam – thus, in this manner
indeclinable - vidha – kind, sort, manner
noun (masculine)
स्त्रीम् (strīm) - woman
(noun)
Accusative, feminine, singular of strī
strī - woman, female
परिवर्जयामि (parivarjayāmi) - I abandon, I shun, I avoid
(verb)
1st person , singular, active, present indicative (laṭ) of parivarjayāmi
Prefixes: pari+vi
Root: vṛj (class 10)