महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-302, verse-15
त्वं हि विप्रेन्द्र कार्त्स्न्येन मोक्षधर्ममुपाससे ।
साकल्यं मोक्षधर्मस्य श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥१५॥
साकल्यं मोक्षधर्मस्य श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥१५॥
15. tvaṁ hi viprendra kārtsnyena mokṣadharmamupāsase ,
sākalyaṁ mokṣadharmasya śrotumicchāmi tattvataḥ.
sākalyaṁ mokṣadharmasya śrotumicchāmi tattvataḥ.
15.
tvam hi vipra-indra kārtsnyena mokṣa-dharmam upāsase
sākalyam mokṣa-dharmasya śrotum icchāmi tattvataḥ
sākalyam mokṣa-dharmasya śrotum icchāmi tattvataḥ
15.
vipra-indra tvam hi kārtsnyena mokṣa-dharmam upāsase
(aham) tattvataḥ mokṣa-dharmasya sākalyam śrotum icchāmi
(aham) tattvataḥ mokṣa-dharmasya sākalyam śrotum icchāmi
15.
Indeed, O chief among Brahmins, you completely dedicate yourself to the principles of liberation (mokṣa-dharma). I wish to hear the entirety of these principles of liberation (mokṣa-dharma) in their true essence.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- त्वम् (tvam) - you
- हि (hi) - indeed, certainly
- विप्र-इन्द्र (vipra-indra) - O chief among Brahmins
- कार्त्स्न्येन (kārtsnyena) - completely, in entirety
- मोक्ष-धर्मम् (mokṣa-dharmam) - the principles/nature of liberation
- उपाससे (upāsase) - you practice, you devote yourself to, you serve
- साकल्यम् (sākalyam) - the totality, completeness
- मोक्ष-धर्मस्य (mokṣa-dharmasya) - of the principles/nature of liberation
- श्रोतुम् (śrotum) - to hear
- इच्छामि (icchāmi) - I wish, I desire
- तत्त्वतः (tattvataḥ) - truly, in essence, in principle
Words meanings and morphology
त्वम् (tvam) - you
(pronoun)
Nominative, singular of tvad
tvad - you
हि (hi) - indeed, certainly
(indeclinable)
विप्र-इन्द्र (vipra-indra) - O chief among Brahmins
(noun)
Vocative, masculine, singular of viprendra
viprendra - chief of Brahmins
Compound type : tatpuruṣa (vipra+indra)
- vipra – Brahmin, twice-born
noun (masculine) - indra – chief, lord, king
noun (masculine)
कार्त्स्न्येन (kārtsnyena) - completely, in entirety
(noun)
Instrumental, neuter, singular of kārtsnya
kārtsnya - completeness, totality, perfection
Derived from 'kṛtsna' (whole, entire) with suffix '-ya'.
मोक्ष-धर्मम् (mokṣa-dharmam) - the principles/nature of liberation
(noun)
Accusative, masculine, singular of mokṣa-dharma
mokṣa-dharma - the law/duty/principles pertaining to liberation
Compound type : tatpuruṣa (mokṣa+dharma)
- mokṣa – liberation, freedom, salvation
noun (masculine)
From root 'muc' (to release) + suffix '-sa'.
Root: muc (class 6) - dharma – constitution, natural law, intrinsic nature, duty, righteousness, virtue
noun (masculine)
From root 'dhṛ' (to uphold, sustain).
Root: dhṛ (class 1)
उपाससे (upāsase) - you practice, you devote yourself to, you serve
(verb)
2nd person , singular, middle, present (laṭ) of upās
Prefix: upa
Root: ās (class 2)
साकल्यम् (sākalyam) - the totality, completeness
(noun)
Accusative, neuter, singular of sākalya
sākalya - completeness, totality, whole condition
Derived from 'sakala' (whole, complete) + suffix '-ya'.
मोक्ष-धर्मस्य (mokṣa-dharmasya) - of the principles/nature of liberation
(noun)
Genitive, masculine, singular of mokṣa-dharma
mokṣa-dharma - the law/duty/principles pertaining to liberation
Compound type : tatpuruṣa (mokṣa+dharma)
- mokṣa – liberation, freedom, salvation
noun (masculine)
From root 'muc' (to release) + suffix '-sa'.
Root: muc (class 6) - dharma – constitution, natural law, intrinsic nature, duty, righteousness, virtue
noun (masculine)
From root 'dhṛ' (to uphold, sustain).
Root: dhṛ (class 1)
श्रोतुम् (śrotum) - to hear
(indeclinable)
infinitive
Infinitive form of root 'śru'.
Root: śru (class 5)
इच्छामि (icchāmi) - I wish, I desire
(verb)
1st person , singular, active, present (laṭ) of iṣ
Root: iṣ (class 6)
तत्त्वतः (tattvataḥ) - truly, in essence, in principle
(indeclinable)
From 'tattva' (truth, reality) + suffix '-tas' (from, by means of).