मार्कण्डेय-पुराणम्
mārkaṇḍeya-purāṇam
-
chapter-87, verse-18
ततो जहासातिरुषा भीमं भैरवनादिनी ।
काली करालवक्त्रान्तर्दुर्दर्शदशनोज्ज्वला ॥१८॥
काली करालवक्त्रान्तर्दुर्दर्शदशनोज्ज्वला ॥१८॥
18. tato jahāsātiruṣā bhīmaṃ bhairavanādinī .
kālī karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā.
kālī karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā.
18.
tataḥ jahāsa atiruṣā bhīmam bhairavanādinī
kālī karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā
kālī karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā
18.
Then Kāli, roaring dreadfully, laughed terribly in great anger, her terrifying teeth gleaming brightly within her formidable mouth.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- ततः (tataḥ) - then, thence, from that
- जहास (jahāsa) - she laughed (laughed)
- अतिरुषा (atiruṣā) - in great anger (with great anger, exceedingly angrily)
- भीमम् (bhīmam) - terribly, horribly
- भैरवनादिनी (bhairavanādinī) - (she who was) roaring dreadfully (roaring dreadfully / terribly)
- काली (kālī) - the Goddess Kāli (Kāli)
- करालवक्त्रान्तर्दुर्दर्शदशनोज्ज्वला (karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā) - she who, within her dreadful mouth, has shining terrifying teeth
Words meanings and morphology
ततः (tataḥ) - then, thence, from that
(indeclinable)
जहास (jahāsa) - she laughed (laughed)
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of has
Root: has (class 1)
अतिरुषा (atiruṣā) - in great anger (with great anger, exceedingly angrily)
(noun)
Instrumental, feminine, singular of atiruṣā
atiruṣā - great anger, excessive rage
Compound type : prādi-samāsa (ati+ruṣā)
- ati – over, beyond, excessively
indeclinable - ruṣā – anger, wrath
noun (feminine)
Note: Adverbial use.
भीमम् (bhīmam) - terribly, horribly
(adjective)
Accusative, neuter, singular of bhīma
bhīma - terrifying, dreadful
Root: bhī (class 3)
Note: Adverbial usage.
भैरवनादिनी (bhairavanādinī) - (she who was) roaring dreadfully (roaring dreadfully / terribly)
(adjective)
Nominative, feminine, singular of bhairavanādinī
bhairavanādinī - one who makes a terrible sound, roaring dreadfully
Agent Noun (feminine)
From `nādin` (one who sounds/roars) preceded by `bhairava` (dreadful)
Compound type : karmadhāraya (bhairava+nādinī)
- bhairava – dreadful, terrible, fierce
adjective (masculine)
Root: bhī (class 3) - nādinī – female who roars/sounds
noun (feminine)
Agent Noun
Feminine form of `nādin` from root `nad`
Root: nad (class 1)
Note: Describes Kāli
काली (kālī) - the Goddess Kāli (Kāli)
(proper noun)
Nominative, feminine, singular of kālī
kālī - Kāli (a fierce form of the Goddess Durgā); black, dark-skinned woman
करालवक्त्रान्तर्दुर्दर्शदशनोज्ज्वला (karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā) - she who, within her dreadful mouth, has shining terrifying teeth
(adjective)
Nominative, feminine, singular of karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā
karālavaktrāntardurdarśadaśanojjvalā - having formidable/dreadful mouth within which her terrifying teeth shine brightly
Compound type : bahuvrīhi (karāla+vaktra+antar+durdarśa+daśana+ujjvala)
- karāla – dreadful, formidable, gaping
adjective (masculine) - vaktra – mouth, face
noun (neuter) - antar – within, inside
indeclinable - durdarśa – difficult to see, terrifying, formidable
adjective (masculine)
Prefix: dur
Root: dṛś (class 1) - daśana – tooth, biting
noun (masculine)
Agent noun / Action noun
From root 'daṃś' (to bite)
Root: daṃś (class 1) - ujjvala – shining, bright, brilliant
adjective (masculine)
Prefix: ud
Root: jval (class 1)
Note: Describes Kāli