वाल्मीकि-रामायणम्
vālmīki-rāmāyaṇam
-
book-5, chapter-7, verse-15
जालवातायनैर्युक्तं काञ्चनैः स्थाटिकैरपि ।
इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम् ।
विमानं पुष्पकं दिव्यमारुरोह महाकपिः ॥१५॥
इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम् ।
विमानं पुष्पकं दिव्यमारुरोह महाकपिः ॥१५॥
15. jālavātāyanairyuktaṃ kāñcanaiḥ sthāṭikairapi ,
indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam ,
vimānaṃ puṣpakaṃ divyamāruroha mahākapiḥ.
indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam ,
vimānaṃ puṣpakaṃ divyamāruroha mahākapiḥ.
15.
jālavātāyanaiḥ yuktam kāñcanaiḥ
sthāṭikaiḥ api
indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam vimānam
puṣpakam divyam āruroha mahākapiḥ
sthāṭikaiḥ api
indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam vimānam
puṣpakam divyam āruroha mahākapiḥ
15.
mahākapiḥ divyam puṣpakam vimānam
jālavātāyanaiḥ yuktam kāñcanaiḥ
sthāṭikaiḥ api
indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam āruroha
jālavātāyanaiḥ yuktam kāñcanaiḥ
sthāṭikaiḥ api
indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam āruroha
15.
It was equipped with netted windows, both golden and crystal, and featured splendid altars adorned with sapphires and great sapphires. The great monkey then ascended that divine aerial chariot, the Puṣpaka.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- जालवातायनैः (jālavātāyanaiḥ) - with netted windows
- युक्तम् (yuktam) - furnished, endowed, joined
- काञ्चनैः (kāñcanaiḥ) - with golden windows (with golden ones)
- स्थाटिकैः (sthāṭikaiḥ) - with crystal windows (with crystal ones)
- अपि (api) - also, too, even
- इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम् (indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam) - having excellent altars/platforms adorned with sapphire and great sapphire jewels
- विमानम् (vimānam) - aerial chariot
- पुष्पकम् (puṣpakam) - Puṣpaka (the name of the chariot)
- दिव्यम् (divyam) - divine, celestial
- आरुरोह (āruroha) - ascended, climbed
- महाकपिः (mahākapiḥ) - the great monkey (Hanuman) (the great monkey)
Words meanings and morphology
जालवातायनैः (jālavātāyanaiḥ) - with netted windows
(noun)
Instrumental, neuter, plural of jālavātāyana
jālavātāyana - netted window, latticed window
Compound type : tatpuruṣa (jāla+vātāyana)
- jāla – net, lattice, web
noun (neuter) - vātāyana – window, air-hole
noun (neuter)
युक्तम् (yuktam) - furnished, endowed, joined
(adjective)
Accusative, neuter, singular of yukta
yukta - joined, connected, equipped, furnished
Past Passive Participle
Root: yuj (class 7)
काञ्चनैः (kāñcanaiḥ) - with golden windows (with golden ones)
(adjective)
Instrumental, neuter, plural of kāñcana
kāñcana - golden, made of gold
स्थाटिकैः (sthāṭikaiḥ) - with crystal windows (with crystal ones)
(adjective)
Instrumental, neuter, plural of sthāṭika
sthāṭika - crystal, made of crystal
अपि (api) - also, too, even
(indeclinable)
इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम् (indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam) - having excellent altars/platforms adorned with sapphire and great sapphire jewels
(adjective)
Accusative, neuter, singular of indranīlamahānīlamaṇipravaravedika
indranīlamahānīlamaṇipravaravedika - having excellent altars adorned with sapphire and great sapphire jewels
Compound type : bahuvrīhi (indranīla+mahānīla+maṇi+pravara+vedika)
- indranīla – sapphire, a blue gem
noun (masculine) - mahānīla – great sapphire, a dark blue gem
noun (masculine) - maṇi – jewel, gem, pearl
noun (masculine) - pravara – excellent, chief, best
adjective (neuter) - vedika – having an altar or raised platform
noun (neuter)
Derived from 'vedi' (altar, platform)
विमानम् (vimānam) - aerial chariot
(noun)
Accusative, neuter, singular of vimāna
vimāna - aerial chariot, celestial car, airplane
पुष्पकम् (puṣpakam) - Puṣpaka (the name of the chariot)
(proper noun)
Accusative, neuter, singular of puṣpaka
puṣpaka - Puṣpaka, name of Kubera's and then Rāvaṇa's aerial car
दिव्यम् (divyam) - divine, celestial
(adjective)
Accusative, neuter, singular of divya
divya - divine, celestial, heavenly
आरुरोह (āruroha) - ascended, climbed
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (Liṭ) of ruh
Perfect Tense (Liṭ)
Prefix: ā
Root: ruh (class 1)
महाकपिः (mahākapiḥ) - the great monkey (Hanuman) (the great monkey)
(noun)
Nominative, masculine, singular of mahākapi
mahākapi - great monkey, Hanuman
Compound type : karmadhāraya (mahā+kapi)
- mahā – great, large, mighty
adjective (masculine) - kapi – monkey
noun (masculine)