महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-10, verse-39
मण्डलं रचयेदेकं मायया चतुरस्रकम् ।
द्वे द्वे च मण्डले कुर्यात् तद्वत्पक्षद्वयोरपि ॥३९॥
द्वे द्वे च मण्डले कुर्यात् तद्वत्पक्षद्वयोरपि ॥३९॥
39. maṇḍalaṁ racayedekaṁ māyayā caturasrakam ,
dve dve ca maṇḍale kuryāt tadvatpakṣadvayorapi.
dve dve ca maṇḍale kuryāt tadvatpakṣadvayorapi.
39.
maṇḍalaṃ racayet ekam māyayā caturasrakam dve
dve ca maṇḍale kuryāt tadvat pakṣadvayor api
dve ca maṇḍale kuryāt tadvat pakṣadvayor api
39.
māyayā caturasrakam ekam maṇḍalaṃ racayet,
tadvat pakṣadvayor api dve dve ca maṇḍale kuryāt
tadvat pakṣadvayor api dve dve ca maṇḍale kuryāt
39. One should draw a single square maṇḍala using māyā, and likewise one should make two maṇḍalas for each of the two sides.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- मण्डलम् (maṇḍalam) - maṇḍala, circle, sacred diagram
- रचयेत् (racayet) - one should construct, one should draw
- एकम् (ekam) - one
- मायया (māyayā) - by māyā, with illusion or ritual substance
- चतुरस्रकम् (caturasrakam) - four-cornered, square
- द्वे (dve) - two
- द्वे (dve) - two
- च (ca) - and
- मण्डले (maṇḍale) - two maṇḍalas
- कुर्यात् (kuryāt) - one should make, one should perform
- तद्वत् (tadvat) - similarly, in that manner
- पक्षद्वयोर् (pakṣadvayor) - of the two sides or wings
- अपि (api) - also, even
Words meanings and morphology
मण्डलम् (maṇḍalam) - maṇḍala, circle, sacred diagram
(noun)
Accusative, neuter, singular of maṇḍala
maṇḍala - circle, ring, sacred diagram
रचयेत् (racayet) - one should construct, one should draw
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi-lin) of racay
causative / denominative
Root rac or causal formation
Root: rac (class 10)
एकम् (ekam) - one
(adjective)
Accusative, neuter, singular of eka
eka - one, single
मायया (māyayā) - by māyā, with illusion or ritual substance
(noun)
Instrumental, feminine, singular of māyā
māyā - illusion, art, skill, material substance
चतुरस्रकम् (caturasrakam) - four-cornered, square
(adjective)
Accusative, neuter, singular of caturasraka
caturasraka - four-cornered, square
Derived from caturasra (square) with diminutive or adjective suffix -ka.
Compound type : bahuvrihi (catur+asra)
- catur – four
adjective - asra – corner, angle
noun (neuter)
द्वे (dve) - two
(adjective)
Accusative, neuter, dual of dvi
dvi - two
द्वे (dve) - two
(adjective)
Accusative, neuter, dual of dvi
dvi - two
च (ca) - and
(indeclinable)
मण्डले (maṇḍale) - two maṇḍalas
(noun)
Accusative, neuter, dual of maṇḍala
maṇḍala - circle, ring, sacred diagram
कुर्यात् (kuryāt) - one should make, one should perform
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi-lin) of kṛ
Root: kṛ (class 8)
तद्वत् (tadvat) - similarly, in that manner
(indeclinable)
पक्षद्वयोर् (pakṣadvayor) - of the two sides or wings
(noun)
Genitive, neuter, dual of pakṣadvaya
pakṣadvaya - two sides, two wings
A tatpurusha compound of pakṣa (side, wing) and dvaya (pair of two).
Compound type : tatpurusha (pakṣa+dvaya)
- pakṣa – side, wing, flank
noun (masculine) - dvaya – pair, couple, two
noun (neuter)
अपि (api) - also, even
(indeclinable)