कुलार्णव-तन्त्रम्
kulārṇava-tantram
-
chapter-16, verse-6
तोषयेद् योगिनीचक्रं यथाविभवविस्तरम् ।
एवं न्यासजपध्यानसहोमार्च्चनतर्पणः ॥६॥
एवं न्यासजपध्यानसहोमार्च्चनतर्पणः ॥६॥
6. toṣayed yoginīcakraṁ yathāvibhavavistaram ,
evaṁ nyāsajapadhyānasahomārccanatarpaṇaḥ.
evaṁ nyāsajapadhyānasahomārccanatarpaṇaḥ.
6.
toṣayet yoginīcakram yathāvibhavavistaram
evam nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇaḥ
evam nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇaḥ
6.
evam yathāvibhavavistaram
nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇaḥ yoginīcakram toṣayet
nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇaḥ yoginīcakram toṣayet
6. He should thus gratify the circle of yoginīs according to his wealth and capacity, along with projection (nyāsa), mantra recitation (japa), meditation (dhyāna), fire ritual (homa), worship (arcanā), and libations (tarpaṇa).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- तोषयेत् (toṣayet) - he should please, he should satisfy
- योगिनीचक्रम् (yoginīcakram) - the circle of yoginīs
- यथाविभवविस्तरम् (yathāvibhavavistaram) - according to one's wealth and extent/capacity
- एवम् (evam) - thus, in this manner
- न्यासजपध्यानसहोमार्चनतर्पणः (nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇaḥ) - characterized by nyāsa, japa, dhyāna, homa, arcanā, and tarpaṇa
Words meanings and morphology
तोषयेत् (toṣayet) - he should please, he should satisfy
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of toṣay
causative
causative stem of tuṣ
Root: tuṣ (class 4)
योगिनीचक्रम् (yoginīcakram) - the circle of yoginīs
(noun)
Accusative, neuter, singular of yoginīcakra
yoginīcakra - circle or assembly of yoginīs
tatpurusha compound of yoginī and cakra
Compound type : tatpurusha (yoginī+cakra)
- yoginī – female ascetic, yoginī
noun (feminine) - cakra – circle, assembly
noun (neuter)
यथाविभवविस्तरम् (yathāvibhavavistaram) - according to one's wealth and extent/capacity
(adverb)
Note: Used adverbially to mean 'according to one's means'.
एवम् (evam) - thus, in this manner
(indeclinable)
न्यासजपध्यानसहोमार्चनतर्पणः (nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇaḥ) - characterized by nyāsa, japa, dhyāna, homa, arcanā, and tarpaṇa
(adjective)
Nominative, masculine, singular of nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇa
nyāsajapadhyānasahomārcanatarpaṇa - accompanied by projection, mantra recitation, meditation, fire ritual, worship, and libation
bahuvrihi or tatpurusha compound
Compound type : dvandva / bahuvrihi (nyāsa+japa+dhyāna+sahoma+arcanā+tarpaṇa)
- nyāsa – mental placement, projection
noun (masculine) - japa – muttered prayer, mantra recitation
noun (masculine) - dhyāna – meditation
noun (neuter) - sahoma – with fire ritual
adjective (masculine)
sa + homa - arcanā – worship
noun (feminine) - tarpaṇa – satisfying, libation
noun (neuter)
Note: Qualifies the implied subject performing the worship.