महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-32, verse-2
प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां राजीवलोचन ।
धर्मः प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मानुवर्तनम् ॥२॥
धर्मः प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मानुवर्तनम् ॥२॥
2. prajānāṁ pālanaṁ dharmo rājñāṁ rājīvalocana ,
dharmaḥ pramāṇaṁ lokasya nityaṁ dharmānuvartanam.
dharmaḥ pramāṇaṁ lokasya nityaṁ dharmānuvartanam.
2.
prajānām pālanam dharmaḥ rājñām rājīvalocana |
dharmaḥ pramāṇam lokasya nityam dharmānuvartanam
dharmaḥ pramāṇam lokasya nityam dharmānuvartanam
2.
rājīvalocana rājñām prajānām pālanam dharmaḥ
lokasya pramāṇam nityam dharmānuvartanam dharmaḥ
lokasya pramāṇam nityam dharmānuvartanam dharmaḥ
2. O lotus-eyed one, protecting the subjects is the duty of kings, and constant adherence to dharma is the universal standard for the world.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- प्रजानाम् (prajānām) - of the subjects, of the people
- पालनम् (pālanam) - protecting, guarding, maintenance
- धर्मः (dharmaḥ) - duty of a ruler (duty, innate nature, righteousness)
- राज्ञाम् (rājñām) - of kings, of rulers
- राजीवलोचन (rājīvalocana) - addressing a king or noble person (O lotus-eyed one)
- धर्मः (dharmaḥ) - duty, righteousness, dharma
- प्रमाणम् (pramāṇam) - standard, authority, measure
- लोकस्य (lokasya) - of the world, of people
- नित्यम् (nityam) - constantly, always, eternal
- धर्मानुवर्तनम् (dharmānuvartanam) - following dharma, adherence to righteousness
Words meanings and morphology
प्रजानाम् (prajānām) - of the subjects, of the people
(noun)
Genitive, feminine, plural of prajā
prajā - subject, offspring, progeny, people
पालनम् (pālanam) - protecting, guarding, maintenance
(noun)
Nominative, neuter, singular of pālana
pālana - protecting, guarding, nurturing
धर्मः (dharmaḥ) - duty of a ruler (duty, innate nature, righteousness)
(noun)
Nominative, masculine, singular of dharma
dharma - constitution, innate nature, natural law, duty, righteousness
राज्ञाम् (rājñām) - of kings, of rulers
(noun)
Genitive, masculine, plural of rājan
rājan - king, ruler, sovereign
राजीवलोचन (rājīvalocana) - addressing a king or noble person (O lotus-eyed one)
(adjective)
Vocative, masculine, singular of rājīvalocana
rājīvalocana - lotus-eyed
Compound type : bahuvrihi (rājīva+locana)
- rājīva – blue lotus
noun (neuter) - locana – eye
noun (neuter)
धर्मः (dharmaḥ) - duty, righteousness, dharma
(noun)
Nominative, masculine, singular of dharma
dharma - constitution, innate nature, natural law, duty, righteousness
प्रमाणम् (pramāṇam) - standard, authority, measure
(noun)
Nominative, neuter, singular of pramāṇa
pramāṇa - standard of authority, proof, measure
लोकस्य (lokasya) - of the world, of people
(noun)
Genitive, masculine, singular of loka
loka - world, realm, people
नित्यम् (nityam) - constantly, always, eternal
(adverb)
Note: used adverbially here as constantly
धर्मानुवर्तनम् (dharmānuvartanam) - following dharma, adherence to righteousness
(noun)
Nominative, neuter, singular of dharmānuvartana
dharmānuvartana - following dharma, adherence to righteousness
Compound type : tatpurusha (dharma+anuvartana)
- dharma – constitution, innate nature, natural law, duty, righteousness
noun (masculine) - anuvartana – following, obedience, compliance
noun (neuter)
Prefix: anu