महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-5, verse-183
सौवर्णं राजतं ताम्रं कांस्यजं मृत्तिकोद्भवम् ।
पाषाणं काचजं वाऽपि घटमक्षतमव्रणम् ।
कारयेद्देवताप्रीत्यै वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ॥१८३॥
पाषाणं काचजं वाऽपि घटमक्षतमव्रणम् ।
कारयेद्देवताप्रीत्यै वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ॥१८३॥
183. sauvarṇaṁ rājataṁ tāmraṁ kāṁsyajaṁ mṛttikodbhavam ,
pāṣāṇaṁ kācajaṁ vā'pi ghaṭamakṣatamavraṇam ,
kārayeddevatāprītyai vittaśāṭhyaṁ vivarjayet.
pāṣāṇaṁ kācajaṁ vā'pi ghaṭamakṣatamavraṇam ,
kārayeddevatāprītyai vittaśāṭhyaṁ vivarjayet.
183.
sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ kāṃsyajaṃ
mṛttikodbhavam pāṣāṇaṃ kācajaṃ vā
api ghaṭam akṣatam avraṇam kārayed
devatāprītyai vittaśāṭhyaṃ vivarjayet
mṛttikodbhavam pāṣāṇaṃ kācajaṃ vā
api ghaṭam akṣatam avraṇam kārayed
devatāprītyai vittaśāṭhyaṃ vivarjayet
183.
devatāprītyai sauvarṇaṃ,
rājataṃ,
tāmraṃ,
kāṃsyajaṃ,
mṛttikodbhavam,
pāṣāṇaṃ,
vā api kācajaṃ akṣatam avraṇam ghaṭam kārayet,
vittaśāṭhyaṃ ca vivarjayet
rājataṃ,
tāmraṃ,
kāṃsyajaṃ,
mṛttikodbhavam,
pāṣāṇaṃ,
vā api kācajaṃ akṣatam avraṇam ghaṭam kārayet,
vittaśāṭhyaṃ ca vivarjayet
183. To please the deity, one should have the pot made of gold, silver, copper, bronze, clay, stone, or even glass, ensuring it is unbroken and flawless, and one should avoid miserliness.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- सौवर्णम् (sauvarṇam) - golden, made of gold
- राजतम् (rājatam) - made of silver, silver
- ताम्रम् (tāmram) - made of copper, copper
- कांस्यजम् (kāṁsyajam) - made of bronze or bell-metal
- मृत्तिकोद्भवम् (mṛttikodbhavam) - born of clay, made of earth/clay
- पाषाणम् (pāṣāṇam) - made of stone, stone
- काचजम् (kācajam) - born of glass, made of glass
- वा (vā) - or
- अपि (api) - even, also
- घटम् (ghaṭam) - pot, jar, vessel
- अक्षतम् (akṣatam) - uninjured, undamaged, unbroken
- अव्रणम् (avraṇam) - flawless, without crack or wound
- कारयेत् (kārayet) - should cause to be made, should have made
- देवताप्रीत्यै (devatāprītyai) - for the pleasure of the deity
- वित्तशाठ्यम् (vittaśāṭhyam) - miserliness regarding wealth, deceit in spending wealth
- विवर्जयेत् (vivarjayet) - should avoid, should shun
Words meanings and morphology
सौवर्णम् (sauvarṇam) - golden, made of gold
(adjective)
Accusative, masculine, singular of sauvarṇa
sauvarṇa - golden, made of gold
Taddhita derivation from suvarṇa
राजतम् (rājatam) - made of silver, silver
(adjective)
Accusative, masculine, singular of rājata
rājata - made of silver, silver
Taddhita derivation from rajata
ताम्रम् (tāmram) - made of copper, copper
(adjective)
Accusative, masculine, singular of tāmra
tāmra - coppery, made of copper
कांस्यजम् (kāṁsyajam) - made of bronze or bell-metal
(adjective)
Accusative, masculine, singular of kāṃsyaja
kāṁsyaja - produced from bronze, made of bronze
Tatpurusha/upapada compound of kāṃsya and ja
Compound type : tatpurusha (kāṃsya+ja)
- kāṃsya – bronze, bell-metal
noun (neuter) - ja – born, produced from
adjective
from jan
Root: jan (class 4)
मृत्तिकोद्भवम् (mṛttikodbhavam) - born of clay, made of earth/clay
(adjective)
Accusative, masculine, singular of mṛttikodbhava
mṛttikodbhava - arising from clay, made of clay
Bahuvrihi/tatpurusha compound of mṛttikā and udbhava
Compound type : tatpurusha (mṛttikā+udbhava)
- mṛttikā – earth, clay
noun (feminine) - udbhava – arising, originating, production
noun (masculine)
from ud + bhū
Prefix: ud
Root: bhū (class 1)
पाषाणम् (pāṣāṇam) - made of stone, stone
(adjective)
Accusative, masculine, singular of pāṣāṇa
pāṣāṇa - stone, rock
काचजम् (kācajam) - born of glass, made of glass
(adjective)
Accusative, masculine, singular of kācaja
kācaja - made of glass
Compound of kāca and ja
Compound type : tatpurusha (kāca+ja)
- kāca – glass, crystal
noun (masculine) - ja – born, produced
adjective
from jan
Root: jan (class 4)
वा (vā) - or
(indeclinable)
अपि (api) - even, also
(indeclinable)
घटम् (ghaṭam) - pot, jar, vessel
(noun)
Accusative, masculine, singular of ghaṭa
ghaṭa - pot, jar, vessel
अक्षतम् (akṣatam) - uninjured, undamaged, unbroken
(adjective)
Accusative, masculine, singular of akṣata
akṣata - uninjured, unbroken
Nañ-tatpurusha of a + kṣata
Compound type : nañ-tatpurusha (a+kṣata)
- a – not
indeclinable - kṣata – hurt, wounded, broken
adjective
Past Passive Participle
from kṣan
Root: kṣan (class 1)
अव्रणम् (avraṇam) - flawless, without crack or wound
(adjective)
Accusative, masculine, singular of avraṇa
avraṇa - flawless, unblemished, without a wound or crack
Nañ-tatpurusha of a + vraṇa
Compound type : nañ-tatpurusha (a+vraṇa)
- a – not
indeclinable - vraṇa – wound, crack, flaw
noun (masculine)
कारयेत् (kārayet) - should cause to be made, should have made
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of kṛ
causative
Causative stem kāraya- from kṛ
Root: kṛ (class 8)
देवताप्रीत्यै (devatāprītyai) - for the pleasure of the deity
(noun)
Dative, feminine, singular of devatāprīti
devatāprīti - pleasure or propitiation of a deity
Tatpurusha compound of devatā and prīti
Compound type : tatpurusha (devatā+prīti)
- devatā – divinity, deity
noun (feminine) - prīti – pleasure, satisfaction, joy, love
noun (feminine)
from prī
Root: prī (class 9)
वित्तशाठ्यम् (vittaśāṭhyam) - miserliness regarding wealth, deceit in spending wealth
(noun)
Accusative, neuter, singular of vittaśāṭhya
vittaśāṭhya - miserliness, stinginess with wealth
Tatpurusha compound of vitta and śāṭhya
Compound type : tatpurusha (vitta+śāṭhya)
- vitta – wealth, property
noun (neuter)
Past Passive Participle
from vid
Root: vid (class 6) - śāṭhya – wickedness, deceit, stinginess
noun (neuter)
Taddhita from śaṭha
विवर्जयेत् (vivarjayet) - should avoid, should shun
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of varj
causative/derived class with vi-
from vi + varj
Prefix: vi
Root: varj (class 1)