महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-6, verse-123
प्रागग्रासु च रेखासु मुकुन्देशपुरन्दरान् ।
ब्रह्मवैवस्वतेन्दूंश्च उत्तराग्रासु पूजयेत् ॥१२३॥
ब्रह्मवैवस्वतेन्दूंश्च उत्तराग्रासु पूजयेत् ॥१२३॥
123. prāgagrāsu ca rekhāsu mukundeśapurandarān ,
brahmavaivasvatendūṁśca uttarāgrāsu pūjayet.
brahmavaivasvatendūṁśca uttarāgrāsu pūjayet.
123.
prāgagrāsu ca rekhāsu mukundeśapurandarān
brahma-vaivasvataindūṃś ca uttarāgrāsu pūjayet
brahma-vaivasvataindūṃś ca uttarāgrāsu pūjayet
123.
ca prāgagrāsu rekhāsu mukundeśapurandarān
brahma-vaivasvata-indūṃḥ ca uttarāgrāsu pūjayet
brahma-vaivasvata-indūṃḥ ca uttarāgrāsu pūjayet
123. On the lines pointing east, one should worship Mukundeśa, Purandara, Brahmā, Vaivasvata [Yama], and Indu [the Moon]. On the lines pointing north, [one should worship the others].
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- प्रागग्रासु (prāgagrāsu) - on those having their tips facing east
- च (ca) - and
- रेखासु (rekhāsu) - on the lines
- मुकुन्देशपुरन्दरान् (mukundeśapurandarān) - Mukundeśa and Purandara [Indra]
- ब्रह्म-वैवस्वतैन्दूंः (brahma-vaivasvataindūṁḥ) - Brahmā, Vaivasvata [Yama], and Indu [the Moon]
- च (ca) - and
- उत्तराग्रासु (uttarāgrāsu) - on those having their tips facing north
- पूजयेत् (pūjayet) - one should worship
Words meanings and morphology
प्रागग्रासु (prāgagrāsu) - on those having their tips facing east
(adjective)
Locative, feminine, plural of prāgagra
prāgagra - having the tip or front towards the east
Compound of prāk and agra.
Compound type : bahuvrihi (prāk+agra)
- prāk – east
indeclinable - agra – tip, point
noun (neuter)
च (ca) - and
(indeclinable)
रेखासु (rekhāsu) - on the lines
(noun)
Locative, feminine, plural of rekhā
rekhā - line, streak
मुकुन्देशपुरन्दरान् (mukundeśapurandarān) - Mukundeśa and Purandara [Indra]
(proper noun)
Accusative, masculine, plural of mukundeśapurandara
mukundeśapurandara - Mukundeśa and Purandara
Dvandva compound of mukundeśa and purandara.
Compound type : dvandva (mukundeśa+purandara)
- mukundeśa – Mukundeśa (a form of Viṣṇu/Śiva)
proper noun (masculine)
mukunda + īśa - purandara – Purandara (Indra)
proper noun (masculine)
ब्रह्म-वैवस्वतैन्दूंः (brahma-vaivasvataindūṁḥ) - Brahmā, Vaivasvata [Yama], and Indu [the Moon]
(proper noun)
Accusative, masculine, plural of brahma-vaivasvataindu
brahma-vaivasvataindu - Brahmā, Vaivasvata, and Indu
Dvandva compound
Compound type : dvandva (brahman+vaivasvata+indu)
- brahman – Brahmā (creator god)
proper noun (masculine) - vaivasvata – Vaivasvata (Yama)
proper noun (masculine) - indu – Indu (the moon)
proper noun (masculine)
च (ca) - and
(indeclinable)
उत्तराग्रासु (uttarāgrāsu) - on those having their tips facing north
(adjective)
Locative, feminine, plural of uttarāgra
uttarāgra - having the tip or front towards the north
Compound of uttara and agra.
Compound type : bahuvrihi (uttara+agra)
- uttara – north, left, subsequent
adjective (masculine) - agra – tip, point
noun (neuter)
पूजयेत् (pūjayet) - one should worship
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of pūjay
Causative
pūj
Root: pūj (class 10)