कुलार्णव-तन्त्रम्
kulārṇava-tantram
-
chapter-15, verse-87
प्राप लोभा पटु प्राह्यं रुद्रस्याद्रिरुरुः करम् ।
लोक लोप पटुः प्रायः खलोघोभेदिताः प्रिये ।
वर्णाः क्रमात् स्वरान्तौ तु रेवत्यंशगतौ तदा ॥८७॥
लोक लोप पटुः प्रायः खलोघोभेदिताः प्रिये ।
वर्णाः क्रमात् स्वरान्तौ तु रेवत्यंशगतौ तदा ॥८७॥
87. prāpa lobhā paṭu prāhyaṁ rudrasyādriruruḥ karam ,
loka lopa paṭuḥ prāyaḥ khaloghobheditāḥ priye ,
varṇāḥ kramāt svarāntau tu revatyaṁśagatau tadā.
loka lopa paṭuḥ prāyaḥ khaloghobheditāḥ priye ,
varṇāḥ kramāt svarāntau tu revatyaṁśagatau tadā.
87.
prāpa lobhā paṭu prāhyaṃ rudrasya
adri-ruruḥ karam loka lopa paṭuḥ prāyaḥ
khala-ogha-bheditāḥ priye varṇāḥ kramāt
svara-antau tu revati-aṃśa-gatau tadā
adri-ruruḥ karam loka lopa paṭuḥ prāyaḥ
khala-ogha-bheditāḥ priye varṇāḥ kramāt
svara-antau tu revati-aṃśa-gatau tadā
87.
prāpa lobhā paṭu prāhyaṃ rudrasya
adri-ruruḥ karam loka lopa paṭuḥ prāyaḥ
khala-ogha-bheditāḥ priye varṇāḥ kramāt
svara-antau tu revati-aṃśa-gatau tadā
adri-ruruḥ karam loka lopa paṭuḥ prāyaḥ
khala-ogha-bheditāḥ priye varṇāḥ kramāt
svara-antau tu revati-aṃśa-gatau tadā
87. O beloved, greed obtained..., the mountain ruru of Rudra..., world, destruction, skilled, generally the mass of wicked ones are pierced, and the letters in order ending with vowels go to the portion of Revatī then.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- प्राप (prāpa) - obtained, reached
- लोभा (lobhā) - greed, greediness
- पटु (paṭu) - clever, sharp, skilled
- प्राह्यम् (prāhyam) - to be taken or accepted
- रुद्रस्य (rudrasya) - of Rudra
- अद्रि-रुरुः (adri-ruruḥ) - mountain and the ruru deer / mountain-ruru
- करम् (karam) - hand, tax, ray
- लोक (loka) - world, realm
- लोप (lopa) - elision, loss, omission
- पटुः (paṭuḥ) - clever, skilled
- प्रायः (prāyaḥ) - mostly, generally
- खल-ओघ-भेदिताः (khala-ogha-bheditāḥ) - those by whom the multitude of the wicked is broken or pierced
- प्रिये (priye) - O beloved one
- वर्णाः (varṇāḥ) - letters (letters, sounds, classes)
- क्रमात् (kramāt) - in sequential order, gradually
- स्वर-अन्तौ (svara-antau) - ending with vowels (dual)
- तु (tu) - but, indeed
- रेवति-अंश-गतौ (revati-aṁśa-gatau) - gone to the portion of Revatī (dual)
- तदा (tadā) - then at that time
Words meanings and morphology
प्राप (prāpa) - obtained, reached
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of prāp
Prefix: pra
Root: āp (class 5)
लोभा (lobhā) - greed, greediness
(noun)
Nominative, masculine, singular of lobha
lobha - greed, covetousness
Root: lubh (class 4)
पटु (paṭu) - clever, sharp, skilled
(adjective)
Nominative, masculine, singular of paṭu
paṭu - clever, sharp, expert
प्राह्यम् (prāhyam) - to be taken or accepted
(adjective)
Accusative, neuter, singular of prāhya
prāhya - to be taken
Gerundive
Prefix: pra
Root: rah (class 1)
रुद्रस्य (rudrasya) - of Rudra
(proper noun)
Genitive, masculine, singular of rudra
rudra - Rudra
अद्रि-रुरुः (adri-ruruḥ) - mountain and the ruru deer / mountain-ruru
(noun)
Nominative, masculine, singular of adriruru
adriruru - mountain ruru
Compound type : tatpurusha (adri+ruru)
- adri – mountain
noun (masculine) - ruru – a kind of deer
noun (masculine)
करम् (karam) - hand, tax, ray
(noun)
Accusative, masculine, singular of kara
kara - hand, tax, ray
लोक (loka) - world, realm
(noun)
Nominative, masculine, singular of loka
loka - world, people
लोप (lopa) - elision, loss, omission
(noun)
Nominative, masculine, singular of lopa
lopa - loss, elision
Root: lup (class 6)
पटुः (paṭuḥ) - clever, skilled
(adjective)
Nominative, masculine, singular of paṭu
paṭu - clever, sharp
प्रायः (prāyaḥ) - mostly, generally
(indeclinable)
खल-ओघ-भेदिताः (khala-ogha-bheditāḥ) - those by whom the multitude of the wicked is broken or pierced
(adjective)
Nominative, masculine, plural of khaloghabhedita
khaloghabhedita - piercer of wicked crowds
Past Passive Participle
Compound type : bahuvrihi (khala+ogha+bhedita)
- khala – wicked person
noun (masculine) - ogha – flood, multitude
noun (masculine) - bhedita – broken, pierced
adjective
Past Passive Participle
Root: bhid (class 7)
प्रिये (priye) - O beloved one
(noun)
Vocative, feminine, singular of priyā
priyā - beloved woman
वर्णाः (varṇāḥ) - letters (letters, sounds, classes)
(noun)
Nominative, masculine, plural of varṇa
varṇa - color, letter, class
क्रमात् (kramāt) - in sequential order, gradually
(noun)
Ablative, masculine, singular of krama
krama - step, order
Root: kram (class 1)
स्वर-अन्तौ (svara-antau) - ending with vowels (dual)
(adjective)
Nominative, masculine, dual of svarānta
svarānta - ending with a vowel
Compound type : tatpurusha (svara+anta)
- svara – vowel, tone
noun (masculine) - anta – end
noun (masculine)
तु (tu) - but, indeed
(indeclinable)
रेवति-अंश-गतौ (revati-aṁśa-gatau) - gone to the portion of Revatī (dual)
(adjective)
Nominative, masculine, dual of revatyaṃśagata
revatyaṁśagata - gone to the part of Revatī
Compound type : tatpurusha (revatī+aṃśa+gata)
- revatī – Revatī (nakshatra)
proper noun (feminine) - aṃśa – part, portion
noun (masculine) - gata – gone
adjective
Past Passive Participle
Root: gam (class 1)
तदा (tadā) - then at that time
(indeclinable)