ज्ञानार्णव-तन्त्रम्
jñānārṇava-tantram
-
chapter-3, verse-31
श्रीखण्डवल्लीसदृशबाहुवल्लीविराजिताम् ।
कङ्कणादिलसद्भूषां मणिबन्धलसत्प्रभाम् ।
।
3-31 ।
।
प्रवालपल्लवाकारपाणिपल्लवराजिताम् ।
वज्रवैदूर्यमुक्तालिमेखलां विमलप्रभाम् ।
।
3-32 ।
।
रक्तोत्पलदलाकारपादपल्लवभूषिताम् ।
नक्षत्रमालासंकाशमुक्तामञ्जीरमण्डिताम् ।
।
3-33 ।
।
वामेन पाणिनैकेन पुस्तकं चापरेण तु ।
अभयं च प्रयच्छन्तीं साधकाय वरानने ।
।
इबन्धलसत्प्रभाम् ॥३१॥
कङ्कणादिलसद्भूषां मणिबन्धलसत्प्रभाम् ।
।
3-31 ।
।
प्रवालपल्लवाकारपाणिपल्लवराजिताम् ।
वज्रवैदूर्यमुक्तालिमेखलां विमलप्रभाम् ।
।
3-32 ।
।
रक्तोत्पलदलाकारपादपल्लवभूषिताम् ।
नक्षत्रमालासंकाशमुक्तामञ्जीरमण्डिताम् ।
।
3-33 ।
।
वामेन पाणिनैकेन पुस्तकं चापरेण तु ।
अभयं च प्रयच्छन्तीं साधकाय वरानने ।
।
इबन्धलसत्प्रभाम् ॥३१॥
31. śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājitām ,
kaṅkaṇādilasadbhūṣāṁ maṇibandhalasatprabhām 3-31 pravālapallavākārapāṇipallavarājitām ,
vajravaidūryamuktālimekhalāṁ vimalaprabhām 3-32 raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitām ,
nakṣatramālāsaṁkāśamuktāmañjīramaṇḍitām 3-33 vāmena pāṇinaikena pustakaṁ cāpareṇa tu ,
abhayaṁ ca prayacchantīṁ sādhakāya varānane ibandhalasatprabhām.
kaṅkaṇādilasadbhūṣāṁ maṇibandhalasatprabhām 3-31 pravālapallavākārapāṇipallavarājitām ,
vajravaidūryamuktālimekhalāṁ vimalaprabhām 3-32 raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitām ,
nakṣatramālāsaṁkāśamuktāmañjīramaṇḍitām 3-33 vāmena pāṇinaikena pustakaṁ cāpareṇa tu ,
abhayaṁ ca prayacchantīṁ sādhakāya varānane ibandhalasatprabhām.
31.
śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājitām kaṅkaṇādilasadbhūṣāṃ maṇibandhalasatprabhām
pravālapallavākārapāṇipallavarājitām vajravaidūryamuktālimekhalāṃ vimalaprabhām
raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitām nakṣatramālāsaṃkāśamuktāmañjīramaṇḍitām
vāmena pāṇinaikena pustakaṃ cāpareṇa tu abhayaṃ ca prayacchantīṃ sādhakāya varānane
pravālapallavākārapāṇipallavarājitām vajravaidūryamuktālimekhalāṃ vimalaprabhām
raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitām nakṣatramālāsaṃkāśamuktāmañjīramaṇḍitām
vāmena pāṇinaikena pustakaṃ cāpareṇa tu abhayaṃ ca prayacchantīṃ sādhakāya varānane
31.
varānane,
śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājitāṃ kaṅkaṇādilasadbhūṣāṃ maṇibandhalasatprabhāṃ pravālapallavākārapāṇipallavarājitāṃ vajravaidūryamuktālimekhalāṃ vimalaprabhāṃ raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitāṃ nakṣatramālāsaṃkāśamuktāmañjīramaṇḍitāṃ vāmena ekena pāṇinā pustakaṃ ca apareṇa tu abhayaṃ ca sādhakāya prayacchantīm
śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājitāṃ kaṅkaṇādilasadbhūṣāṃ maṇibandhalasatprabhāṃ pravālapallavākārapāṇipallavarājitāṃ vajravaidūryamuktālimekhalāṃ vimalaprabhāṃ raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitāṃ nakṣatramālāsaṃkāśamuktāmañjīramaṇḍitāṃ vāmena ekena pāṇinā pustakaṃ ca apareṇa tu abhayaṃ ca sādhakāya prayacchantīm
31. O lady with a beautiful face, you whose creeper-like arms resemble sandal creepers, adorned with shining ornaments such as bracelets, radiant at the wrists, with hands like tender coral shoots, wearing a girdle of diamonds, cat's-eye gems, and rows of pearls with a spotless lustre, adorned with tender foot-shoots resembling red lotus petals, decorated with pearl anklets resembling clusters of stars, holding a book in your left hand, and granting freedom from fear with the other, to the practitioner.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- श्रीखण्डवल्लीसदृशबाहुवल्लीविराजिताम् (śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājitām) - shining with creeper-like arms resembling sandal creepers
- कङ्कणादिलसद्भूषाम् (kaṅkaṇādilasadbhūṣām) - having shining ornaments such as bracelets
- मणिबन्धलसत्प्रभाम् (maṇibandhalasatprabhām) - having shining radiance at the wrists
- प्रवालपल्लवाकारपाणिपल्लवराजिताम् (pravālapallavākārapāṇipallavarājitām) - shining with hand-shoots resembling tender coral leaves
- वज्रवैदूर्यमुक्तालिमेखलाम् (vajravaidūryamuktālimekhalām) - having a girdle of diamonds, cat's-eye gems, and rows of pearls
- विमलप्रभाम् (vimalaprabhām) - having spotless radiance
- रक्तोत्पलदलाकारपादपल्लवभूषिताम् (raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitām) - adorned with tender foot-shoots resembling red lotus petals
- नक्षत्रमालासंकाशमुक्तामञ्जीरमण्डिताम् (nakṣatramālāsaṁkāśamuktāmañjīramaṇḍitām) - decorated with pearl anklets resembling clusters of stars
- वामेन (vāmena) - by the left
- पाणिना (pāṇinā) - by the hand
- ऐकेन (aikena) - by one
- पुस्तकम् (pustakam) - book, manuscript
- च (ca) - and
- अपरेण (apareṇa) - by the other
- तु (tu) - but, and, indeed
- अभयम् (abhayam) - freedom from fear, protection
- च (ca) - and
- प्रयच्छन्तीम् (prayacchantīm) - granting, bestowing
- साधकाय (sādhakāya) - to the practitioner
- वरानने (varānane) - O lady with a beautiful face
Words meanings and morphology
श्रीखण्डवल्लीसदृशबाहुवल्लीविराजिताम् (śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājitām) - shining with creeper-like arms resembling sandal creepers
(adjective)
Accusative, feminine, singular of śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājita
śrīkhaṇḍavallīsadṛśabāhuvallīvirājita - shining with sandal-creeper-like arms
Past Passive Participle
śrīkhaṇḍa + vallī + sadṛśa + bāhu + vallī + virājita
Compound type : bahuvrīhi (śrīkhaṇḍavallī+sadṛśa+bāhuvallī+virājita)
- śrīkhaṇḍavallī – sandal creeper
noun (feminine) - sadṛśa – resembling, like
adjective (masculine) - bāhuvallī – creeper-like arm
noun (feminine) - virājita – shining
adjective (masculine)
Past Passive Participle
vi + rāj
Prefix: vi
Root: rāj (class 1)
कङ्कणादिलसद्भूषाम् (kaṅkaṇādilasadbhūṣām) - having shining ornaments such as bracelets
(adjective)
Accusative, feminine, singular of kaṅkaṇādilasadbhūṣā
kaṅkaṇādilasadbhūṣā - having shining ornaments such as bracelets
kaṅkaṇa + ādi + lasat + bhūṣā
Compound type : bahuvrīhi (kaṅkaṇa+ādi+lasat+bhūṣā)
- kaṅkaṇa – bracelet
noun (neuter) - ādi – beginning with, et cetera
adjective (masculine) - lasat – shining
adjective (masculine)
Present Active Participle
from las
Root: las (class 1) - bhūṣā – ornament
noun (feminine)
Root: bhūṣ (class 10)
मणिबन्धलसत्प्रभाम् (maṇibandhalasatprabhām) - having shining radiance at the wrists
(adjective)
Accusative, feminine, singular of maṇibandhalasatprabhā
maṇibandhalasatprabhā - having shining radiance at the wrist
maṇibandha + lasat + prabhā
Compound type : bahuvrīhi (maṇibandha+lasat+prabhā)
- maṇibandha – wrist
noun (masculine) - lasat – shining
adjective (masculine)
Present Active Participle
from las
Root: las (class 1) - prabhā – radiance, light
noun (feminine)
Prefix: pra
Root: bhā (class 2)
प्रवालपल्लवाकारपाणिपल्लवराजिताम् (pravālapallavākārapāṇipallavarājitām) - shining with hand-shoots resembling tender coral leaves
(adjective)
Accusative, feminine, singular of pravālapallavākārapāṇipallavarājita
pravālapallavākārapāṇipallavarājita - shining with hands like coral sprouts
Past Passive Participle
pravāla + pallava + ākāra + pāṇi + pallava + virājita
Compound type : bahuvrīhi (pravālapallava+ākāra+pāṇipallava+rājita)
- pravālapallava – tender coral shoot
noun (neuter) - ākāra – form, shape
noun (masculine)
Prefix: ā
Root: kṛ (class 8) - pāṇipallava – hand like a tender shoot
noun (masculine) - rājita – shining
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from rāj
Root: rāj (class 1)
वज्रवैदूर्यमुक्तालिमेखलाम् (vajravaidūryamuktālimekhalām) - having a girdle of diamonds, cat's-eye gems, and rows of pearls
(adjective)
Accusative, feminine, singular of vajravaidūryamuktālimekhalā
vajravaidūryamuktālimekhalā - girdle of diamonds, cat's-eye gems, and pearl rows
vajra + vaidūrya + muktā + ali + mekhalā
Compound type : bahuvrīhi (vajra+vaidūrya+muktāli+mekhalā)
- vajra – diamond
noun (neuter) - vaidūrya – cat's-eye gem
noun (neuter) - muktāli – row of pearls
noun (feminine) - mekhalā – girdle, waist-band
noun (feminine)
विमलप्रभाम् (vimalaprabhām) - having spotless radiance
(adjective)
Accusative, feminine, singular of vimalaprabhā
vimalaprabhā - having spotless radiance
vimala + prabhā
Compound type : bahuvrīhi (vimala+prabhā)
- vimala – spotless, pure
adjective (masculine) - prabhā – radiance
noun (feminine)
Prefix: pra
Root: bhā (class 2)
रक्तोत्पलदलाकारपादपल्लवभूषिताम् (raktotpaladalākārapādapallavabhūṣitām) - adorned with tender foot-shoots resembling red lotus petals
(adjective)
Accusative, feminine, singular of raktotpaladalākārapādapallavabhūṣita
raktotpaladalākārapādapallavabhūṣita - adorned with foot-shoots like red lotus petals
Past Passive Participle
rakta + utpala + dala + ākāra + pāda + pallava + bhūṣita
Compound type : bahuvrīhi (raktotpaladala+ākāra+pādapallava+bhūṣita)
- raktotpaladala – red lotus petal
noun (neuter) - ākāra – form, shape
noun (masculine)
Prefix: ā
Root: kṛ (class 8) - pādapallava – foot-shoot, tender foot
noun (masculine) - bhūṣita – adorned
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from bhūṣ
Root: bhūṣ (class 10)
नक्षत्रमालासंकाशमुक्तामञ्जीरमण्डिताम् (nakṣatramālāsaṁkāśamuktāmañjīramaṇḍitām) - decorated with pearl anklets resembling clusters of stars
(adjective)
Accusative, feminine, singular of nakṣatramālāsaṃkāśamuktāmañjīramaṇḍita
nakṣatramālāsaṁkāśamuktāmañjīramaṇḍita - decorated with pearl anklets like star-garlands
Past Passive Participle
nakṣatra + mālā + saṃkāśa + muktā + mañjīra + maṇḍita
Compound type : bahuvrīhi (nakṣatramālā+saṃkāśa+muktāmañjīra+maṇḍita)
- nakṣatramālā – garland of stars, constellation
noun (feminine) - saṃkāśa – resembling, appearing like
adjective (masculine)
Prefix: sam
Root: kāś (class 1) - muktāmañjīra – pearl anklet
noun (masculine) - maṇḍita – decorated
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from maṇḍ
Root: maṇḍ (class 10)
वामेन (vāmena) - by the left
(adjective)
Instrumental, masculine, singular of vāma
vāma - left, beautiful
पाणिना (pāṇinā) - by the hand
(noun)
Instrumental, masculine, singular of pāṇi
pāṇi - hand
ऐकेन (aikena) - by one
(pronoun)
Instrumental, masculine, singular of eka
eka - one, single
पुस्तकम् (pustakam) - book, manuscript
(noun)
Accusative, neuter, singular of pustaka
pustaka - book, manuscript
च (ca) - and
(indeclinable)
अपरेण (apareṇa) - by the other
(pronoun)
Instrumental, masculine, singular of apara
apara - other, subsequent
तु (tu) - but, and, indeed
(indeclinable)
अभयम् (abhayam) - freedom from fear, protection
(noun)
Accusative, neuter, singular of abhaya
abhaya - fearlessness, safety
a + bhaya
Root: bhī (class 3)
च (ca) - and
(indeclinable)
प्रयच्छन्तीम् (prayacchantīm) - granting, bestowing
(adjective)
Accusative, feminine, singular of prayacchant
prayacchant - granting, giving
Present Active Participle
pra + yam
Prefix: pra
Root: yam (class 1)
साधकाय (sādhakāya) - to the practitioner
(noun)
Dative, masculine, singular of sādhaka
sādhaka - practitioner, devotee
from sādh
Root: sādh (class 5)
वरानने (varānane) - O lady with a beautiful face
(adjective)
Vocative, feminine, singular of varānana
varānana - one having a beautiful face
vara + ānana
Compound type : bahuvrīhi (vara+ānana)
- vara – best, excellent, beautiful
adjective (masculine) - ānana – face
noun (neuter)