ज्ञानार्णव-तन्त्रम्
jñānārṇava-tantram
-
chapter-22, verse-70
आलिङ्गनं तु कस्तूरीघुसृणादिकमद्रिजे ।
मर्दनं तर्पणं विद्धि वीर्यपातो विसर्जनम् ॥७०॥
मर्दनं तर्पणं विद्धि वीर्यपातो विसर्जनम् ॥७०॥
70. āliṅganaṁ tu kastūrīghusṛṇādikamadrije ,
mardanaṁ tarpaṇaṁ viddhi vīryapāto visarjanam.
mardanaṁ tarpaṇaṁ viddhi vīryapāto visarjanam.
70.
āliṅganaṃ tu kastūrīghusṛṇādikam adrije
mardanaṃ tarpanaṃ viddhi vīryapāto visarjanam
mardanaṃ tarpanaṃ viddhi vīryapāto visarjanam
70.
adrije,
tu āliṅganaṃ kastūrīghusṛṇādikaṃ,
mardanaṃ tarpanaṃ viddhi,
vīryapātaḥ visarjanam.
tu āliṅganaṃ kastūrīghusṛṇādikaṃ,
mardanaṃ tarpanaṃ viddhi,
vīryapātaḥ visarjanam.
70. O daughter of the mountain (Adrije), know that embracing is kastūrī and saffron and the like, rubbing is tarpana (water libation), and the emission of semen is the concluding disposal.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- आलिङ्गनम् (āliṅganam) - embrace, hugging
- तु (tu) - indeed, but, and
- कस्तूरीघुसृणादिकम् (kastūrīghusṛṇādikam) - musk, saffron, and similar substances
- अद्रिजे (adrije) - O daughter of the mountain (Pārvatī)
- मर्दनम् (mardanam) - rubbing, massaging, crushing
- तर्पनम् (tarpanam) - satisfying, satiating, water libation
- विद्धि (viddhi) - know, understand
- वीर्यपातः (vīryapātaḥ) - emission of semen, fall of vital fluid
- विसर्जनम् (visarjanam) - dismissal, conclusion, offering disposal, emission
Words meanings and morphology
आलिङ्गनम् (āliṅganam) - embrace, hugging
(noun)
Nominative, neuter, singular of āliṅgana
āliṅgana - embrace, caress
Prefix: ā
Root: liṅg
तु (tu) - indeed, but, and
(indeclinable)
कस्तूरीघुसृणादिकम् (kastūrīghusṛṇādikam) - musk, saffron, and similar substances
(adjective)
Nominative, neuter, singular of kastūrīghusṛṇādika
kastūrīghusṛṇādika - beginning with musk and saffron, and the like
A bahuvrīhi or dvandva-based adika compound.
Compound type : bahuvrihi (kastūrīghusṛṇa+ādi)
- kastūrīghusṛṇa – musk and saffron
noun (neuter)
dvandva compound of kastūrī and ghusṛṇa - ādi – beginning with, et cetera
adjective (masculine)
अद्रिजे (adrije) - O daughter of the mountain (Pārvatī)
(proper noun)
Vocative, feminine, singular of adrija
adrija - mountain-born, daughter of the mountain
adri (mountain) + ja (born)
Compound type : upapada (adri+ja)
- adri – mountain, rock
noun (masculine) - ja – born of
adjective (masculine)
root suffix
from jan
Root: jan (class 3)
मर्दनम् (mardanam) - rubbing, massaging, crushing
(noun)
Nominative, neuter, singular of mardana
mardana - rubbing, grinding, massage
Root: mṛd (class 9)
तर्पनम् (tarpanam) - satisfying, satiating, water libation
(noun)
Nominative, neuter, singular of tarpana
tarpana - satisfying, gratifying, libation
Root: tṛp (class 4)
विद्धि (viddhi) - know, understand
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of vid
Root: vid (class 2)
वीर्यपातः (vīryapātaḥ) - emission of semen, fall of vital fluid
(noun)
Nominative, masculine, singular of vīryapāta
vīryapāta - emission of semen
tatpuruṣa compound of vīrya (semen/vital energy) and pāta (falling/emission)
Compound type : tatpuruṣa (vīrya+pāta)
- vīrya – semen, vigor, potency
noun (neuter) - pāta – falling, drop, emission
noun (masculine)
Root: pat (class 1)
विसर्जनम् (visarjanam) - dismissal, conclusion, offering disposal, emission
(noun)
Nominative, neuter, singular of visarjana
visarjana - discharging, sending forth, concluding ritual disposal
Prefix: vi
Root: sṛj (class 6)