ज्ञानार्णव-तन्त्रम्
jñānārṇava-tantram
-
chapter-17, verse-72
पूर्वाशाभिमुखो भूत्वा स्तम्भयेत्सर्ववादिनः ।
सहस्रवदनो देवि मूढो भवति तत्क्षणात् ॥७२॥
सहस्रवदनो देवि मूढो भवति तत्क्षणात् ॥७२॥
72. pūrvāśābhimukho bhūtvā stambhayetsarvavādinaḥ ,
sahasravadano devi mūḍho bhavati tatkṣaṇāt.
sahasravadano devi mūḍho bhavati tatkṣaṇāt.
72.
pūrvāśā-abhimukhaḥ bhūtvā stambhayet sarva-vādinaḥ
sahasra-vadanaḥ devi mūḍhaḥ bhavati tat-kṣaṇāt
sahasra-vadanaḥ devi mūḍhaḥ bhavati tat-kṣaṇāt
72.
devi pūrvāśā-abhimukhaḥ bhūtvā sarva-vādinaḥ
stambhayet sahasra-vadanaḥ tat-kṣaṇāt mūḍhaḥ bhavati
stambhayet sahasra-vadanaḥ tat-kṣaṇāt mūḍhaḥ bhavati
72. O goddess, facing towards the eastern quarter, one should paralyze all disputants, and (even) a thousand-faced one instantly becomes bewildered.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- पूर्वाशा-अभिमुखः (pūrvāśā-abhimukhaḥ) - facing the eastern quarter
- भूत्वा (bhūtvā) - having become
- स्तम्भयेत् (stambhayet) - should paralyze, should immobilize
- सर्व-वादिनः (sarva-vādinaḥ) - all disputants, all speakers
- सहस्र-वदनः (sahasra-vadanaḥ) - thousand-faced, having a thousand mouths
- देवि (devi) - O goddess
- मूढः (mūḍhaḥ) - bewildered, foolish, stupified
- भवति (bhavati) - becomes, is
- तत्-क्षणात् (tat-kṣaṇāt) - from that instant, immediately
Words meanings and morphology
पूर्वाशा-अभिमुखः (pūrvāśā-abhimukhaḥ) - facing the eastern quarter
(adjective)
Nominative, masculine, singular of pūrvāśā-abhimukha
pūrvāśā-abhimukha - facing the eastern direction
pūrvāśā + abhimukha
Compound type : tatpurusha (pūrvāśā+abhimukha)
- pūrvāśā – eastern quarter
noun (feminine)
pūrva + āśā - abhimukha – facing towards
adjective (masculine)
abhi + mukha
Prefix: abhi
भूत्वा (bhūtvā) - having become
(verb)
active
absolutive
root bhū + tvā
Root: bhū (class 1)
स्तम्भयेत् (stambhayet) - should paralyze, should immobilize
(verb)
3rd person , singular, active, potential (liṅ) of stambhay
causative
causative of stambh
Root: stambh (class 9)
सर्व-वादिनः (sarva-vādinaḥ) - all disputants, all speakers
(noun)
Accusative, masculine, plural of sarva-vādin
sarva-vādin - all disputants or debaters
sarva + vādin
Compound type : karmadhāraya (sarva+vādin)
- sarva – all, every
adjective - vādin – speaker, disputant, debater
noun (masculine)
vad + ṇini
Root: vad (class 1)
सहस्र-वदनः (sahasra-vadanaḥ) - thousand-faced, having a thousand mouths
(adjective)
Nominative, masculine, singular of sahasra-vadana
sahasra-vadana - thousand-faced
sahasra + vadana
Compound type : bahuvrīhi (sahasra+vadana)
- sahasra – thousand
adjective - vadana – face, mouth
noun (neuter)
देवि (devi) - O goddess
(noun)
Vocative, feminine, singular of devī
devī - goddess
मूढः (mūḍhaḥ) - bewildered, foolish, stupified
(adjective)
Nominative, masculine, singular of mūḍha
mūḍha - bewildered, stupid, confused
Past Passive Participle
root muh + ta
Root: muh (class 4)
भवति (bhavati) - becomes, is
(verb)
3rd person , singular, active, present (laṭ) of bhū
Root: bhū (class 1)
तत्-क्षणात् (tat-kṣaṇāt) - from that instant, immediately
(noun)
Ablative, masculine, singular of tat-kṣaṇa
tat-kṣaṇa - that very moment, instant
tad + kṣaṇa
Compound type : tatpurusha (tad+kṣaṇa)
- tad – that
pronoun (neuter) - kṣaṇa – moment, instant
noun (masculine)