ज्ञानार्णव-तन्त्रम्
jñānārṇava-tantram
-
chapter-16, verse-12
निमेषवजीते नेत्रे वपुस्तल्लक्षणं स्थिरम् ।
मन्दो मन्दतरो देवि समाधिः परिकीतीतः ॥१२॥
मन्दो मन्दतरो देवि समाधिः परिकीतीतः ॥१२॥
12. nimeṣavajīte netre vapustallakṣaṇaṁ sthiram ,
mando mandataro devi samādhiḥ parikītītaḥ.
mando mandataro devi samādhiḥ parikītītaḥ.
12.
nimeṣavarjite netre vapus-tallakṣaṇaṃ sthiram
mandaḥ-mandataro devi samādhiḥ parikīrtitaḥ
mandaḥ-mandataro devi samādhiḥ parikīrtitaḥ
12.
devi netre nimeṣavarjite vapuḥ tat-lakṣaṇaṃ sthiram
ca mandaḥ mandataraḥ ca samādhiḥ parikīrtitaḥ
ca mandaḥ mandataraḥ ca samādhiḥ parikīrtitaḥ
12. O goddess, when the eyes are devoid of blinking and the body has a steady appearance, that is described as mild and even milder samādhi.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- निमेषवर्जिते (nimeṣavarjite) - devoid of blinking, free from winking
- नेत्रे (netre) - two eyes
- वपुः (vapuḥ) - body, form
- तल्लक्षणम् (tallakṣaṇam) - having that as its characteristic, characterized by that
- स्थिरम् (sthiram) - steady, firm, calm
- मन्दः (mandaḥ) - mild, gentle, slow
- मन्दतरः (mandataraḥ) - milder, very mild
- देवि (devi) - O goddess
- समाधिः (samādhiḥ) - samādhi, deep meditation, absorption
- परिकीर्तितः (parikīrtitaḥ) - proclaimed, described, declared
Words meanings and morphology
निमेषवर्जिते (nimeṣavarjite) - devoid of blinking, free from winking
(adjective)
Nominative, neuter, dual of nimeṣavarjita
nimeṣavarjita - devoid of blinking
Past Passive Participle
from nimeṣa + varjita
Compound type : tatpurusha (nimeṣa+varjita)
- nimeṣa – blinking, winking, closing the eyes
noun (masculine) - varjita – abandoned, avoided, devoid of
adjective
Past Passive Participle
Root: vṛj (class 1)
नेत्रे (netre) - two eyes
(noun)
Nominative, neuter, dual of netra
netra - eye, guide
वपुः (vapuḥ) - body, form
(noun)
Nominative, neuter, singular of vapus
vapus - body, form, appearance
तल्लक्षणम् (tallakṣaṇam) - having that as its characteristic, characterized by that
(adjective)
Nominative, neuter, singular of tallakṣaṇa
tallakṣaṇa - having that mark or sign
Compound type : bahuvrihi (tad+lakṣaṇa)
- tad – that
pronoun (neuter) - lakṣaṇa – mark, sign, characteristic
noun (neuter)
स्थिरम् (sthiram) - steady, firm, calm
(adjective)
Nominative, neuter, singular of sthira
sthira - steady, firm, immovable
मन्दः (mandaḥ) - mild, gentle, slow
(adjective)
Nominative, masculine, singular of manda
manda - slow, mild, dull
मन्दतरः (mandataraḥ) - milder, very mild
(adjective)
Nominative, masculine, singular of mandatara
mandatara - milder
देवि (devi) - O goddess
(noun)
Vocative, feminine, singular of devī
devī - goddess, divine woman
समाधिः (samādhiḥ) - samādhi, deep meditation, absorption
(noun)
Nominative, masculine, singular of samādhi
samādhi - deep meditation, absorption, samādhi
परिकीर्तितः (parikīrtitaḥ) - proclaimed, described, declared
(adjective)
Nominative, masculine, singular of parikīrtita
parikīrtita - proclaimed, declared, described
Past Passive Participle
from pari + kīrt
Prefix: pari
Root: kīrt (class 10)