महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-9, verse-190
प्रातः कृताशनं बालं सुस्नातं समलङ्कृतम् ।
शिखां विना कृतक्षौरं क्ष्ॐआम्बरविभूषितम् ॥१९०॥
शिखां विना कृतक्षौरं क्ष्ॐआम्बरविभूषितम् ॥१९०॥
190. prātaḥ kṛtāśanaṁ bālaṁ susnātaṁ samalaṅkṛtam ,
śikhāṁ vinā kṛtakṣauraṁ kṣoṁāmbaravibhūṣitam.
śikhāṁ vinā kṛtakṣauraṁ kṣoṁāmbaravibhūṣitam.
190.
prātaḥ kṛtāśanaṃ bālaṃ susnātaṃ samalaṅkṛtam
śikhāṃ vinā kṛtakṣauraṃ kṣaumāmbaravibhūṣitam
śikhāṃ vinā kṛtakṣauraṃ kṣaumāmbaravibhūṣitam
190.
prātaḥ kṛtāśanaṃ susnātaṃ samalaṅkṛtam śikhāṃ
vinā kṛtakṣauraṃ kṣaumāmbaravibhūṣitam bālam
vinā kṛtakṣauraṃ kṣaumāmbaravibhūṣitam bālam
190. In the morning, after he has eaten, the child should be well-bathed, adorned, shorn of hair except for the tuft (śikhā), and dressed in garments of silk.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- प्रातः (prātaḥ) - in the morning, early
- कृताशनम् (kṛtāśanam) - one who has eaten, having eaten
- बालम् (bālam) - child, boy
- सुस्नातम् (susnātam) - well-bathed, thoroughly washed
- समलङ्कृतम् (samalaṅkṛtam) - well-decorated, adorned
- शिखाम् (śikhām) - crest, tuft of hair on the crown
- विना (vinā) - without, except for
- कृतक्षौरम् (kṛtakṣauram) - one whose hair has been shaved, shorn
- क्षौमाम्बरविभूषितम् (kṣaumāmbaravibhūṣitam) - adorned with silk garments
Words meanings and morphology
प्रातः (prātaḥ) - in the morning, early
(indeclinable)
कृताशनम् (kṛtāśanam) - one who has eaten, having eaten
(adjective)
Accusative, masculine, singular of kṛtāśana
kṛtāśana - having eaten, who has taken a meal
bahuvrīhi compound
kṛta + aśana
Compound type : bahuvrihi (kṛta+aśana)
- kṛta – done, made, performed
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from root kṛ
Root: kṛ (class 8) - aśana – eating, food, meal
noun (neuter)
from root aś
Root: aś (class 9)
बालम् (bālam) - child, boy
(noun)
Accusative, masculine, singular of bāla
bāla - child, boy, infant
सुस्नातम् (susnātam) - well-bathed, thoroughly washed
(adjective)
Accusative, masculine, singular of susnāta
susnāta - well-bathed
Past Passive Participle with prefix
su + snāta
Prefix: su
Root: snā (class 2)
समलङ्कृतम् (samalaṅkṛtam) - well-decorated, adorned
(adjective)
Accusative, masculine, singular of samalaṅkṛta
samalaṅkṛta - adorned, decorated
Past Passive Participle with prefixes
sam + alam + kṛta
Prefixes: sam+alam
Root: kṛ (class 8)
शिखाम् (śikhām) - crest, tuft of hair on the crown
(noun)
Accusative, feminine, singular of śikhā
śikhā - tuft of hair, crest, flame
विना (vinā) - without, except for
(indeclinable)
कृतक्षौरम् (kṛtakṣauram) - one whose hair has been shaved, shorn
(adjective)
Accusative, masculine, singular of kṛtakṣaura
kṛtakṣaura - having the hair shaved, shorn
bahuvrīhi compound
kṛta + kṣaura
Compound type : bahuvrihi (kṛta+kṣaura)
- kṛta – done, made, performed
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from root kṛ
Root: kṛ (class 8) - kṣaura – shaving, shorn hair
noun (neuter)
क्षौमाम्बरविभूषितम् (kṣaumāmbaravibhūṣitam) - adorned with silk garments
(adjective)
Accusative, masculine, singular of kṣaumāmbaravibhūṣita
kṣaumāmbaravibhūṣita - adorned with linen or silk garments
bahuvrīhi compound
kṣauma + ambara + vibhūṣita
Compound type : bahuvrihi (kṣaumāmbara+vibhūṣita)
- kṣaumāmbara – silk or linen garment
noun (neuter)
tatpuruṣa compound
kṣauma + ambara - vibhūṣita – adorned, decorated
adjective (masculine)
Past Passive Participle with prefix
vi + bhūṣita
Prefix: vi
Root: bhūṣ (class 10)