कुलार्णव-तन्त्रम्
kulārṇava-tantram
-
chapter-1, verse-37
प्रतिक्षणमयं कायो जीर्यमाणो न लक्ष्यते ।
आमकुम्भ इवाम्भःस्थो विशीर्णो नैव भाव्यते ॥३७॥
आमकुम्भ इवाम्भःस्थो विशीर्णो नैव भाव्यते ॥३७॥
37. pratikṣaṇamayaṁ kāyo jīryamāṇo na lakṣyate ,
āmakumbha ivāmbhaḥstho viśīrṇo naiva bhāvyate.
āmakumbha ivāmbhaḥstho viśīrṇo naiva bhāvyate.
37.
pratikṣaṇam ayam kāyaḥ jīryamāṇaḥ na lakṣyate
āmakumbhaḥ iva ambhaḥsthaḥ viśīrṇaḥ na eva bhāvyate
āmakumbhaḥ iva ambhaḥsthaḥ viśīrṇaḥ na eva bhāvyate
37.
ayam kāyaḥ pratikṣaṇam jīryamāṇaḥ na lakṣyate,
ambhaḥsthaḥ āmakumbhaḥ iva viśīrṇaḥ na eva bhāvyate
ambhaḥsthaḥ āmakumbhaḥ iva viśīrṇaḥ na eva bhāvyate
37. This body is wearing away every single moment, yet it goes unnoticed; just as an unbaked unbaked earthen pot dissolves when kept in water, its decay is not even perceived.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- प्रतिक्षणम् (pratikṣaṇam) - at every moment
- अयम् (ayam) - this
- कायः (kāyaḥ) - body
- जीर्यमाणः (jīryamāṇaḥ) - decaying, wearing away
- न (na) - not
- लक्ष्यते (lakṣyate) - is noticed, is seen
- आमकुम्भः (āmakumbhaḥ) - an raw/unbaked clay pot
- इव (iva) - like, as
- अम्भःस्थः (ambhaḥsthaḥ) - placed in water
- विशीर्णः (viśīrṇaḥ) - dissolved, disintegrated
- न (na) - not
- एव (eva) - even, indeed
- भाव्यते (bhāvyate) - is realized, is perceived
Words meanings and morphology
प्रतिक्षणम् (pratikṣaṇam) - at every moment
(adverb)
Compound type : avyayibhava (prati+kṣaṇa)
- prati – every, each
indeclinable - kṣaṇa – moment
noun (masculine)
अयम् (ayam) - this
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of idam
idam - this
कायः (kāyaḥ) - body
(noun)
Nominative, masculine, singular of kāya
kāya - body
जीर्यमाणः (jīryamāṇaḥ) - decaying, wearing away
(adjective)
Nominative, masculine, singular of jīryamāṇa
jīryamāṇa - growing old, decaying
Present Passive Participle
Root: jṝ (class 4)
न (na) - not
(indeclinable)
लक्ष्यते (lakṣyate) - is noticed, is seen
(verb)
3rd person , singular, passive, present passive (lat) of lakṣ
Root: lakṣ (class 10)
आमकुम्भः (āmakumbhaḥ) - an raw/unbaked clay pot
(noun)
Nominative, masculine, singular of āmakumbha
āmakumbha - an unbaked earthen jar
Compound type : karmadharaya (āma+kumbha)
- āma – raw, unbaked
adjective (masculine) - kumbha – pot, jar
noun (masculine)
इव (iva) - like, as
(indeclinable)
अम्भःस्थः (ambhaḥsthaḥ) - placed in water
(adjective)
Nominative, masculine, singular of ambhaḥstha
ambhaḥstha - standing or placed in water
Compound type : upapada_tatpurusha (ambhas+stha)
- ambhas – water
noun (neuter) - stha – standing, staying
adjective (masculine)
Root: sthā
विशीर्णः (viśīrṇaḥ) - dissolved, disintegrated
(adjective)
Nominative, masculine, singular of viśīrṇa
viśīrṇa - decayed, dissolved, shattered
Past Passive Participle
Prefix: vi
Root: śṝ (class 9)
न (na) - not
(indeclinable)
एव (eva) - even, indeed
(indeclinable)
भाव्यते (bhāvyate) - is realized, is perceived
(verb)
3rd person , singular, passive, present passive (lat) of bhū
Root: bhū (class 1)