कुलार्णव-तन्त्रम्
kulārṇava-tantram
-
chapter-1, verse-12
स्थावराः क्रिमयश्चाब्जाः पक्षिणः पशवो नराः।
धामीकास्त्रिदशास्तद्वन्मोक्षिणश्च यथाक्रमम् ॥१२॥
धामीकास्त्रिदशास्तद्वन्मोक्षिणश्च यथाक्रमम् ॥१२॥
12. sthāvarāḥ krimayaścābjāḥ pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ,
dhāmīkāstridaśāstadvanmokṣiṇaśca yathākramam.
dhāmīkāstridaśāstadvanmokṣiṇaśca yathākramam.
12.
sthāvarāḥ krimayaḥ ca abjāḥ pakṣiṇaḥ paśavaḥ narāḥ
| dhārmikāḥ tridaśāḥ tadvat mokṣiṇaḥ ca yathākramam
| dhārmikāḥ tridaśāḥ tadvat mokṣiṇaḥ ca yathākramam
12.
sthāvarāḥ krimayaḥ abjāḥ pakṣiṇaḥ paśavaḥ narāḥ dhārmikāḥ tridaśāḥ tadvat mokṣiṇaḥ ca yathākramam (bhavanti).
12. In due order, living beings evolve through stationary entities, insects, aquatic creatures, birds, animals, human beings, the righteous, divine beings (gods), and likewise those who attain liberation.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- स्थावराः (sthāvarāḥ) - stationary entities (immovable/stationary entities (plants, minerals))
- क्रिमयः (krimayaḥ) - insects (worms, insects)
- च (ca) - and
- अब्जाः (abjāḥ) - aquatic creatures (water-born, aquatic creatures)
- पक्षिणः (pakṣiṇaḥ) - birds
- पशवः (paśavaḥ) - animals
- नराः (narāḥ) - human beings (humans, men)
- धार्मिकाः (dhārmikāḥ) - the righteous (righteous ones)
- त्रिदशाः (tridaśāḥ) - divine beings (gods) (thirty-three, gods, divine beings)
- तद्वत् (tadvat) - likewise (likewise, similarly)
- मोक्षिणः (mokṣiṇaḥ) - those who attain liberation
- च (ca) - and
- यथाक्रमम् (yathākramam) - in due order (in due order, sequentially)
Words meanings and morphology
स्थावराः (sthāvarāḥ) - stationary entities (immovable/stationary entities (plants, minerals))
(noun)
Nominative, masculine, plural of sthāvara
sthāvara - immovable, stationary
Root: sthā (class 1)
क्रिमयः (krimayaḥ) - insects (worms, insects)
(noun)
Nominative, masculine, plural of krimi
krimi - worm, insect
च (ca) - and
(indeclinable)
अब्जाः (abjāḥ) - aquatic creatures (water-born, aquatic creatures)
(noun)
Nominative, masculine, plural of abja
abja - water-born creature, aquatic creature
Compound type : upapada (ap+ja)
- ap – water
noun (feminine) - ja – born
adjective (masculine)
Root: jan (class 4)
पक्षिणः (pakṣiṇaḥ) - birds
(noun)
Nominative, masculine, plural of pakṣin
pakṣin - bird, winged creature
पशवः (paśavaḥ) - animals
(noun)
Nominative, masculine, plural of paśu
paśu - animal, beast
नराः (narāḥ) - human beings (humans, men)
(noun)
Nominative, masculine, plural of nara
nara - human being, man
धार्मिकाः (dhārmikāḥ) - the righteous (righteous ones)
(adjective)
Nominative, masculine, plural of dhārmika
dhārmika - righteous, virtuous
त्रिदशाः (tridaśāḥ) - divine beings (gods) (thirty-three, gods, divine beings)
(noun)
Nominative, masculine, plural of tridaśa
tridaśa - god, deity
तद्वत् (tadvat) - likewise (likewise, similarly)
(indeclinable)
मोक्षिणः (mokṣiṇaḥ) - those who attain liberation
(noun)
Nominative, masculine, plural of mokṣin
mokṣin - seeking or attaining liberation
Root: muc (class 6)
च (ca) - and
(indeclinable)
यथाक्रमम् (yathākramam) - in due order (in due order, sequentially)
(indeclinable)
Compound type : avyayibhava (yathā+krama)
- yathā – according to
indeclinable - krama – order, sequence
noun (masculine)
Root: kram (class 1)