कुलार्णव-तन्त्रम्
kulārṇava-tantram
-
chapter-1, verse-111
द्वे पदे बन्धमोक्षाय ममेति निर्ममेति च ।
ममेति बाध्यते जन्तुर्न ममेति विमुच्यते ॥१११॥
ममेति बाध्यते जन्तुर्न ममेति विमुच्यते ॥१११॥
111. dve pade bandhamokṣāya mameti nirmameti ca ,
mameti bādhyate janturna mameti vimucyate.
mameti bādhyate janturna mameti vimucyate.
111.
dve pade bandha-mokṣāya mama iti nirmama iti ca
mama iti badhyate jantuḥ na mama iti vimucyate
mama iti badhyate jantuḥ na mama iti vimucyate
111.
mama iti nirmama iti ca dve pade bandha-mokṣāya
(bhavataḥ) mama iti jantuḥ badhyate na mama iti vimucyate
(bhavataḥ) mama iti jantuḥ badhyate na mama iti vimucyate
111. Two short phrases lead to bondage and liberation: 'mine' and 'not mine'. Thinking 'mine', a living creature is bound; thinking 'not mine', it is liberated.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- द्वे (dve) - two
- पदे (pade) - two words, two positions
- बन्ध-मोक्षाय (bandha-mokṣāya) - for bondage and liberation
- मम (mama) - mine
- इति (iti) - thus
- निर्मम (nirmama) - not mine, unselfish
- इति (iti) - thus
- च (ca) - and
- मम (mama) - mine
- इति (iti) - thus
- बध्यते (badhyate) - is bound
- जन्तुः (jantuḥ) - living creature, soul
- न मम (na mama) - not mine
- इति (iti) - thus
- विमुच्यते (vimucyate) - is set free, liberated
Words meanings and morphology
द्वे (dve) - two
(adjective)
Nominative, neuter, dual of dvi
dvi - two
पदे (pade) - two words, two positions
(noun)
Nominative, neuter, dual of pada
pada - word, step, state
बन्ध-मोक्षाय (bandha-mokṣāya) - for bondage and liberation
(noun)
Dative, masculine, dual of bandhamokṣa
bandhamokṣa - bondage and liberation
Compound type : dvandva (bandha+mokṣa)
- bandha – bondage
noun (masculine) - mokṣa – liberation
noun (masculine)
मम (mama) - mine
(pronoun)
Genitive, singular of asmad
asmad - my, mine
इति (iti) - thus
(indeclinable)
निर्मम (nirmama) - not mine, unselfish
(adjective)
Nominative, masculine, singular of nirmama
nirmama - free from ownership
इति (iti) - thus
(indeclinable)
च (ca) - and
(indeclinable)
मम (mama) - mine
(pronoun)
Genitive, singular of asmad
asmad - mine
इति (iti) - thus
(indeclinable)
बध्यते (badhyate) - is bound
(verb)
3rd person , singular, passive, present (laṭ) of bandh
Root: bandh (class 9)
जन्तुः (jantuḥ) - living creature, soul
(noun)
Nominative, masculine, singular of jantu
jantu - living being, person
न मम (na mama) - not mine
(indeclinable)
इति (iti) - thus
(indeclinable)
विमुच्यते (vimucyate) - is set free, liberated
(verb)
3rd person , singular, passive, present (laṭ) of vimuc
Prefix: vi
Root: muc (class 6)