महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-7, verse-105
ग्राम्यवायव्यवन्यानामुद्भूतं पुष्टिवर्द्धनम् ।
बुद्धितेजोबलकरं द्वितीयतत्त्वलक्षणम् ॥१०५॥
बुद्धितेजोबलकरं द्वितीयतत्त्वलक्षणम् ॥१०५॥
105. grāmyavāyavyavanyānāmudbhūtaṁ puṣṭivarddhanam ,
buddhitejobalakaraṁ dvitīyatattvalakṣaṇam.
buddhitejobalakaraṁ dvitīyatattvalakṣaṇam.
105.
grāmyavāyavyavanyānām udbhūtaṃ puṣṭivardhanam
buddhi-tejo-balakaraṃ dvitīya-tattva-lakṣaṇam
buddhi-tejo-balakaraṃ dvitīya-tattva-lakṣaṇam
105.
grāmyavāyavyavanyānām udbhūtam puṣṭivardhanam
buddhi-tejo-balakaram dvitīya-tattva-lakṣaṇam
buddhi-tejo-balakaram dvitīya-tattva-lakṣaṇam
105. Arising from village, aerial, or forest sources, promoting nourishment, and bestowing intellect, energy, and strength - this is defined as the characteristic of the second element.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- ग्राम्यवायव्यवन्यानाम् (grāmyavāyavyavanyānām) - of village, aerial, and forest sources
- उद्भूतम् (udbhūtam) - arisen, produced
- पुष्टिवर्धनम् (puṣṭivardhanam) - increasing nourishment or growth
- बुद्धितेजोबलकरम् (buddhitejobalakaram) - bestowing intellect, energy, and strength
- द्वितीयतत्त्वलक्षणम् (dvitīyatattvalakṣaṇam) - characteristic of the second element
Words meanings and morphology
ग्राम्यवायव्यवन्यानाम् (grāmyavāyavyavanyānām) - of village, aerial, and forest sources
(noun)
Genitive, neuter, plural of grāmyavāyavyavanya
grāmyavāyavyavanya - originating from village, wind/air, and forest
dvandva compound of grāmya, vāyavya, and vanya
Compound type : dvandva (grāmya+vāyavya+vanya)
- grāmya – pertaining to the village, domestic
adjective (neuter) - vāyavya – pertaining to wind or air, aerial
adjective (neuter) - vanya – savage, wild, forest-born
adjective (neuter)
उद्भूतम् (udbhūtam) - arisen, produced
(adjective)
Nominative, neuter, singular of udbhūta
udbhūta - produced, arisen, manifested
Past Passive Participle
ppp of ud-bhū
Prefix: ud
Root: bhū (class 1)
पुष्टिवर्धनम् (puṣṭivardhanam) - increasing nourishment or growth
(adjective)
Nominative, neuter, singular of puṣṭivardhana
puṣṭivardhana - increasing nourishment
tatpurusha compound of puṣṭi and vardhana
Compound type : tatpurusha (puṣṭi+vardhana)
- puṣṭi – nourishment, thriving, growth
noun (feminine)
Root: puṣ (class 9) - vardhana – increasing, growing
adjective (neuter)
Root: vṛdh (class 1)
बुद्धितेजोबलकरम् (buddhitejobalakaram) - bestowing intellect, energy, and strength
(adjective)
Nominative, neuter, singular of buddhitejobalakara
buddhitejobalakara - bestowing intellect, energy, and strength
compound of buddhi-tejas-bala and kara
Compound type : upapada (buddhitejobala+kara)
- buddhitejobala – intellect, energy, and strength
noun (neuter)
dvandva compound of buddhi, tejas, and bala - kara – making, causing, bestowing
adjective (neuter)
Root: kṛ (class 8)
द्वितीयतत्त्वलक्षणम् (dvitīyatattvalakṣaṇam) - characteristic of the second element
(noun)
Nominative, neuter, singular of dvitīyatattvalakṣaṇa
dvitīyatattvalakṣaṇa - characteristic of the second element
tatpurusha compound of dvitīya-tattva and lakṣaṇa
Compound type : tatpurusha (dvitīyatattva+lakṣaṇa)
- dvitīyatattva – the second element
noun (neuter)
karmadhāraya compound of dvitīya and tattva - lakṣaṇa – characteristic, mark, definition
noun (neuter)
Root: lakṣ (class 10)