ज्ञानार्णव-तन्त्रम्
jñānārṇava-tantram
-
chapter-1, verse-13
सकारः सर्गबिन्दुभ्यां हरिश्चाहं सुरेश्वरि ।
अविनाभावसंस्थानाल्लोके हरिहराविति ॥१३॥
अविनाभावसंस्थानाल्लोके हरिहराविति ॥१३॥
13. sakāraḥ sargabindubhyāṁ hariścāhaṁ sureśvari ,
avinābhāvasaṁsthānālloke hariharāviti.
avinābhāvasaṁsthānālloke hariharāviti.
13.
sakāraḥ sargabindubhyām hariḥ ca aham sureśvari
avinābhāvasaṃsthānāt loke hariharau iti
avinābhāvasaṃsthānāt loke hariharau iti
13.
sureśvari,
sakāraḥ sargabindubhyām hariḥ ca aham loke avinābhāvasaṃsthānāt iti hariharau
sakāraḥ sargabindubhyām hariḥ ca aham loke avinābhāvasaṃsthānāt iti hariharau
13. O goddess of the gods, the letter sa, along with the creation dot (sarga-bindu), is Hari and I (Hara), and because of their inseparable coexistence in the world, they are known as Hari-Hara.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- सकारः (sakāraḥ) - the letter sa, the sound sa
- सर्गबिन्दुभ्याम् (sargabindubhyām) - by or with the creation dot and the visarga, from the sarga and bindu
- हरिः (hariḥ) - Hari (Vishnu)
- च (ca) - and
- अहम् (aham) - I (Śiva) (I)
- सुरेश्वरि (sureśvari) - O queen of the gods
- अविनाभावसंस्थानात् (avinābhāvasaṁsthānāt) - because of inseparable coexistence, from the state of invariable concomitance
- लोके (loke) - in the world
- हरिहरौ (hariharau) - Hari and Hara
- इति (iti) - thus
Words meanings and morphology
सकारः (sakāraḥ) - the letter sa, the sound sa
(noun)
Nominative, masculine, singular of sakāra
sakāra - the letter sa
sa + kāra
सर्गबिन्दुभ्याम् (sargabindubhyām) - by or with the creation dot and the visarga, from the sarga and bindu
(noun)
Ablative, masculine, dual of sargabindu
sargabindu - creation dot, sarga and bindu
sargasya binduḥ - tatpurusha
Compound type : tatpurusha (sarga+bindu)
- sarga – creation, emanation
noun (masculine)
Root: sṛj - bindu – dot, drop, point
noun (masculine)
हरिः (hariḥ) - Hari (Vishnu)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of hari
hari - Vishnu, Indra, sun, moon, lion, a bay horse
च (ca) - and
(indeclinable)
अहम् (aham) - I (Śiva) (I)
(pronoun)
Nominative, singular of as
as - I (first person pronoun)
सुरेश्वरि (sureśvari) - O queen of the gods
(proper noun)
Vocative, feminine, singular of sureśvarī
sureśvarī - queen of the gods, supreme goddess
surāṇām īśvarī - tatpurusha
Compound type : tatpurusha (sura+īśvarī)
- sura – god, divine being
noun (masculine) - īśvarī – goddess, female ruler
noun (feminine)
अविनाभावसंस्थानात् (avinābhāvasaṁsthānāt) - because of inseparable coexistence, from the state of invariable concomitance
(noun)
Ablative, neuter, singular of avinābhāvasaṃsthāna
avinābhāvasaṁsthāna - inseparable coexistence, invariable concomitance
avinābhāvena saṃsthānam - tatpurusha
Compound type : tatpurusha (avinābhāva+saṃsthāna)
- avinābhāva – invariable concomitance, inseparability
noun (masculine)
na vinā bhāvaḥ - nañ-tatpurusha
Root: bhū (class 1) - saṃsthāna – existence, state, arrangement, posture
noun (neuter)
sam + sthā + ana
Prefix: sam
Root: sthā (class 1)
लोके (loke) - in the world
(noun)
Locative, masculine, singular of loka
loka - world, realm, people
हरिहरौ (hariharau) - Hari and Hara
(proper noun)
Nominative, masculine, dual of harihara
harihara - Hari and Hara (Vishnu and Shiva combined)
hariḥ ca haraḥ ca - dvandva
Compound type : dvandva (hari+hara)
- hari – Hari (Vishnu)
proper noun (masculine) - hara – Hara (Shiva)
proper noun (masculine)
इति (iti) - thus
(indeclinable)